GRIN06: Malsamoj inter versioj

El UEA-vikio
Iri al: navigado, serĉi
e (17 versioj)
 
(2 mezaj versioj de 2 uzantoj ne montriĝas)
Linio 1: Linio 1:
 
* revenu al [[Grin|Enhavo]] -  Al [[tradukprojektoj]]
 
* revenu al [[Grin|Enhavo]] -  Al [[tradukprojektoj]]
<br>
 
== Averto ==
 
Mi iom pli severe kontrolas ĉi tiun ĉapitron. Mi alvenis je la
 
paragrafo 6.4. Se vi
 
deziras kontroli alian, bonvolu averti min. Ĉiu helpo estas bonvena!
 
[mailto:remush@telenet.be
 
Raymond Gerard]<br>
 
 
<table style="width: 100%;" border="1" cellpadding="2" cellspacing="2">
 
<table style="width: 100%;" border="1" cellpadding="2" cellspacing="2">
 
<tr>
 
<tr>
Linio 13: Linio 6:
 
</td>
 
</td>
 
<td style="width: 50%; vertical-align: top;">
 
<td style="width: 50%; vertical-align: top;">
<h2>ĈAPITRO 6 TRI SCENAROJ</h2>
+
<h2>[[ĈAPITRO]] 6 TRI SCENAROJ</h2>
 
</td>
 
</td>
 
</tr>
 
</tr>
Linio 45: Linio 38:
 
dans le premier
 
dans le premier
 
chapitre. </td>
 
chapitre. </td>
<td style="vertical-align: top;">Ĉi-ĉapitro estas dediĉita al
+
<td style="vertical-align: top;">Ĉi-ĉapitro estas dediĉita al la
la
+
 
cifera komparado de diversaj scenaroj. La komparmaniero tamen ne
 
cifera komparado de diversaj scenaroj. La komparmaniero tamen ne
 
eliras el la politikoj pri instruado de fremdaj lingvoj. Male, ĝi
 
eliras el la politikoj pri instruado de fremdaj lingvoj. Male, ĝi
Linio 53: Linio 45:
 
lingva politiko, la
 
lingva politiko, la
 
veraj objektoj por la elekto de publika politiko. Elirante de tiuj
 
veraj objektoj por la elekto de publika politiko. Elirante de tiuj
lingvaj situacioj, oni kapablas determini tiujn instrupolitikojn, kiuj
+
lingvaj situacioj oni kapablas determini, kiuj instrupolitikoj necesas
necesas
+
 
por kontribui al ties konkretigo. La konservita maniero do devenas el
 
por kontribui al ties konkretigo. La konservita maniero do devenas el
 
la analizo de politikoj, en la plej ĝenerala senco, kaj referencas, en
 
la analizo de politikoj, en la plej ĝenerala senco, kaj referencas, en
Linio 83: Linio 74:
 
<td style="vertical-align: top;">Al ĉiu lingva situacio, oni
 
<td style="vertical-align: top;">Al ĉiu lingva situacio, oni
 
atribuos
 
atribuos
scenaron, kaj por ĉiu el ili, oni provos identigi la kostojn,
+
scenaron, kaj por ĉiu el ili, oni provos identigi la kostojn, profitojn
profitojn
+
 
kaj transpagojn, por dedukti ĝeneralan bilancon el ili. Nepras
 
kaj transpagojn, por dedukti ĝeneralan bilancon el ili. Nepras
 
substreki, ke la ciferoj utiligitaj en ĉi-ĉapitro donas nur
 
substreki, ke la ciferoj utiligitaj en ĉi-ĉapitro donas nur
Linio 107: Linio 97:
 
à un contexte mondial. </td>
 
à un contexte mondial. </td>
 
<td style="vertical-align: top;">La kompara ekzerco necesigas
 
<td style="vertical-align: top;">La kompara ekzerco necesigas
kuntekston, ĉar estas nur en funkcio de ĝi, ke proksimumaj sumoj
+
kuntekston, ĉar estas nur en funkcio de ĝi, ke proksimumaj sumoj estas
estas
+
difineblaj. Oni elektis ĉi-kaze Eŭropan Union kiel kuntekston; tamen en
difineblaj. Oni elektis ĉi-kaze Eŭropan Union kiel kuntekston; tamen
+
en
+
 
posta fazo de la esploro, la taksado ankaŭ povus — eble devus — esti
 
posta fazo de la esploro, la taksado ankaŭ povus — eble devus — esti
 
ellaborata referencante tutmondan kuntekston.<br>
 
ellaborata referencante tutmondan kuntekston.<br>
Linio 129: Linio 117:
 
base de décision plus complète et plus précise. </td>
 
base de décision plus complète et plus précise. </td>
 
<td style="vertical-align: top;">Kiel la paragrafo 1.1 indikis,
 
<td style="vertical-align: top;">Kiel la paragrafo 1.1 indikis,
ĉi-studo ne pritraktas la dimensiojn kulturajn, sociajn kaj
+
ĉi-studo ne pritraktas la dimensiojn kulturajn, sociajn kaj politikajn,
politikajn,
+
 
pri kiuj temas plej multaj kontribuoj en debato pri lingvoj en
 
pri kiuj temas plej multaj kontribuoj en debato pri lingvoj en
 
Eŭropo <small>(vidu sekcion 1.1 kaj referencojn donitajn en
 
Eŭropo <small>(vidu sekcion 1.1 kaj referencojn donitajn en
Linio 191: Linio 178:
 
de la ekonomio realigita en tiu instruado. Inverse, miascie ne ekzistas
 
de la ekonomio realigita en tiu instruado. Inverse, miascie ne ekzistas
 
ilo por taksi, eĉ maldetale, la efikon de pravigo (do la maljusta
 
ilo por taksi, eĉ maldetale, la efikon de pravigo (do la maljusta
pozicio de supero en la situacioj de intertraktado kaj de konflikto)
+
pozicio de supereco en la situacioj de intertraktado kaj de konflikto)
 
kiu,
 
kiu,
 
laŭ la lingvaj situacioj, povus esti destinita al la parolantoj de la
 
laŭ la lingvaj situacioj, povus esti destinita al la parolantoj de la
 
privilegiita(j) lingvo(j). Atendante ke solvo estas
 
privilegiita(j) lingvo(j). Atendante ke solvo estas
trovita por tiu delikata problemo, la efiko de pravigo (alie nomata «
+
trovebla por tiu delikata problemo, la efiko de pravigo (alie nomata «
efiko retora » vidu Grin, 2004a) estas supozita inkluzivita en la
+
efiko retora » vidu Grin, 2004a) estas supozata inkluzivita en la
sociaj kaj kulturaj dimensioj cititaj ĉi-supre. Malgraŭ tio, ĝi
+
sociaj kaj kulturaj dimensioj cititaj ĉi-supre. Malgraŭ tio ĝi devas
devas
+
 
konservi decidigan gravecon en ĉiu taksado.<br>
 
konservi decidigan gravecon en ĉiu taksado.<br>
 
</td>
 
</td>
Linio 210: Linio 196:
 
l’estimation proprement dite. </td>
 
l’estimation proprement dite. </td>
 
<td style="vertical-align: top;">Nunstate, estas do ok specoj de
 
<td style="vertical-align: top;">Nunstate, estas do ok specoj de
baza informo, kiuj estas atribueblaj al ĉiu scenaro. Iuj inter ili
+
baza informo, kiuj estas atribuendaj al ĉiu scenaro. Iuj inter ili
 
meritas ĉi tie komentarion enkonduke al la fakta taksado. <br>
 
meritas ĉi tie komentarion enkonduke al la fakta taksado. <br>
 
</td>
 
</td>
Linio 274: Linio 260:
 
lingvo kaj laborlingvo de Eŭropa Unio; ĝi iĝas la lingvo de la&nbsp;
 
lingvo kaj laborlingvo de Eŭropa Unio; ĝi iĝas la lingvo de la&nbsp;
 
internacia
 
internacia
komunikado je niveloj komerca, scienca kaj kultura; kaj ĝi ankaŭ
+
komunikado je niveloj komerca, scienca kaj kultura; kaj ĝi ankaŭ iĝas
iĝas
+
 
la
 
la
lingvo kiu allogas sociajn aktivulojn dum privata interago kun personoj
+
lingvo kiu allogas sociajn aktivuloj dum privata interago kun personoj
 
de alia gepatra lingvo. Tio estas pli malpli, la
 
de alia gepatra lingvo. Tio estas pli malpli, la
 
prognozita modelo de Van Parijs, De Swaan, aŭ Abrams kaj Strogatz,
 
prognozita modelo de Van Parijs, De Swaan, aŭ Abrams kaj Strogatz,
Linio 284: Linio 269:
 
kiun rekomendas aŭtoroj kiel Van Parijs kaj, implicite, la sufiĉe
 
kiun rekomendas aŭtoroj kiel Van Parijs kaj, implicite, la sufiĉe
 
multnombraj aktivuloj sciencaj kaj politikaj, kiuj parolas pri
 
multnombraj aktivuloj sciencaj kaj politikaj, kiuj parolas pri
plurlingvismo kies celo estas enkadri, enteni aŭ kompletigi la anglan:
+
plurlingvismo kies celo estas situigi, enteni aŭ kompletigi la anglan:
 
sed
 
sed
 
ĉar ili ne provizas ŝirmilon por kontraŭstari la kunan
 
ĉar ili ne provizas ŝirmilon por kontraŭstari la kunan
logikon de la uzebleco kaj de la minimum-maksimumigo, iliaj
+
logikon de la uzebleco kaj de la minimumo-maksimumigo, iliaj
rekomendoj kondukas, je longdaŭro, al la “tutangla” scenaro.<br>
+
rekomendoj kondukas, je longdaŭro, al la “tutanglan” scenaron.<br>
 
</td>
 
</td>
 
</tr>
 
</tr>
Linio 332: Linio 317:
 
organizita tiel, ke ĝi efektive okazas en pluraj lingvoj.<small>[-piednoto
 
organizita tiel, ke ĝi efektive okazas en pluraj lingvoj.<small>[-piednoto
 
53-]</small> Estas ne nur
 
53-]</small> Estas ne nur
je la nivelo de la instancoj de Eŭropa Unio, ke ĝi estu karakterizata
+
je la nivelo de la instancoj de Eŭropa Unio, ke ĝi estu karakterizata <small>(tiukaze
<small>(tiukaze
+
 
povus temi pri la modelo “oligarkia” aŭ
 
povus temi pri la modelo “oligarkia” aŭ
 
“panarkia”, eventuale
 
“panarkia”, eventuale
“teknokrata” aŭ “triope relajsa” ĉe Pool (1996) aŭ Grin (1994a);
+
“teknokrata” aŭ “triope relajsa” ĉe Pool (1996) aŭ Grin (1994a); vidu
vidu
+
Aldonaĵo A2)</small>, sed ankaŭ je la nivelo de la ĉiutaga komunikado
Aldonaĵo A2)</small>, sed ankaŭ je la nivelo de la ĉiutaga
+
komunikado
+
 
inter
 
inter
 
eŭropanoj. Kiel ni vidis en sekcio 5.3, la dinamiko de la uzebleco kaj
 
eŭropanoj. Kiel ni vidis en sekcio 5.3, la dinamiko de la uzebleco kaj
 
de la minimum-maksimumigo estas tiel forta, ke plurlingva
 
de la minimum-maksimumigo estas tiel forta, ke plurlingva
 
funkciado estas konsiderebla nur&nbsp; kun provizo de helpa regularo,
 
funkciado estas konsiderebla nur&nbsp; kun provizo de helpa regularo,
el kiu kelkaj dispozicioj estos skizitaj en la paragrafo 7.2. Mi ĉi
+
el kiu kelkaj dispozicioj estos skizitaj en la paragrafo 7.2. Mi ĉi tie
tie
+
 
ne pli detale priparolos la difinon de tiaj dispozicioj, sed gravas
 
ne pli detale priparolos la difinon de tiaj dispozicioj, sed gravas
 
substreki, ke estas pro tiuj, ke la
 
substreki, ke estas pro tiuj, ke la
 
“plurlingva” situacio, ĉi tie menciita, distingas sin&nbsp; de la
 
“plurlingva” situacio, ĉi tie menciita, distingas sin&nbsp; de la
 
“plurlingvismo”
 
“plurlingvismo”
aŭ “multlingvismo” kiujn eŭropaj oficialuloj daŭre invokas. Ĝi
+
aŭ “multlingvismo” kiujn eŭropaj oficialuloj daŭre invokas. Ĝi ankaŭ
ankaŭ
+
 
diferenciĝas de la plurlingvismo sen ŝirmilo, kiun
 
diferenciĝas de la plurlingvismo sen ŝirmilo, kiun
rekomendas multaj aŭtoroj, sen konsciiĝi, ke manke de tiaj ŝirmiloj,
+
rekomendas multaj aŭtoroj, sen konsciiĝi, ke manke de tiaj ŝirmiloj, ĝi
ĝi
+
 
estas fundamente malstabila kaj nepre estos
 
estas fundamente malstabila kaj nepre estos
anstataŭigita de la “tutangla” pro la kunagada dinamiko de uzebleco
+
anstataŭigita de la “tutangla” pro la kunagada dinamiko de uzebleco kaj
kaj
+
 
de minimum-maksimumigo.<br>
 
de minimum-maksimumigo.<br>
 
</td>
 
</td>
Linio 403: Linio 381:
 
comparaisons sont effectuées. </td>
 
comparaisons sont effectuées. </td>
 
<td style="vertical-align: top;">La plurlingvismo, pri kiu temas
 
<td style="vertical-align: top;">La plurlingvismo, pri kiu temas
ĉi tie, celas esti stabila. Substrekendas, ke la plurlingvismo, pri
+
ĉi tie, celas esti stabila. Substrekendas, ke la plurlingvismo, pri kiu
kiu
+
 
temas en scenaro 2 ne necese respondas al la proponoj <small>(esence
 
temas en scenaro 2 ne necese respondas al la proponoj <small>(esence
 
“oligarkiaj”) </small>defenditaj de Ginsburgh kaj Weber <small>(2003)</small>
 
“oligarkiaj”) </small>defenditaj de Ginsburgh kaj Weber <small>(2003)</small>
Linio 420: Linio 397:
 
plurlingvismon <small>(kontraste al la teoria plurlingvismo)</small>.
 
plurlingvismon <small>(kontraste al la teoria plurlingvismo)</small>.
 
Donite ke
 
Donite ke
la praktika efektivigo de tiu scenaro realigeblas laŭ multegaj
+
la praktika efektivigo de tiu scenaro realigeblas laŭ multegaj diversaj
diversaj
+
 
manieroj <small>(laŭ la konsideritaj hipotezoj pri la nombro da
 
manieroj <small>(laŭ la konsideritaj hipotezoj pri la nombro da
 
lingvoj profitantaj de tiu speciala statuso kaj pri la nombro da
 
lingvoj profitantaj de tiu speciala statuso kaj pri la nombro da
Linio 559: Linio 535:
 
moins une langue en commun, mais dans le cas où N est pair, ils auront
 
moins une langue en commun, mais dans le cas où N est pair, ils auront
 
nécessairement deux langues en commun. </td>
 
nécessairement deux langues en commun. </td>
<td style="vertical-align: top;">Kiel oni konstatis en ĉapitro
+
<td style="vertical-align: top;">Kiel oni konstatis en ĉapitro 2,
2,
+
 
la profitoj atribuitaj al diversaj lingvaj situacioj estas tiel
 
la profitoj atribuitaj al diversaj lingvaj situacioj estas tiel
 
diversformaj,
 
diversformaj,
Linio 573: Linio 548:
 
kiuj la interkompreniĝo okazas respektive en la angla kaj en
 
kiuj la interkompreniĝo okazas respektive en la angla kaj en
 
Esperanto; la situacio estas pli kompleksa kaze de scenaro 2, kaj la
 
Esperanto; la situacio estas pli kompleksa kaze de scenaro 2, kaj la
plurlingvismo, kiun ĝi supozigas, devas esti detaligita. Fakte, se
+
plurlingvismo, kiun ĝi supozigas, devas esti detaligita. Fakte, se ĉiu
ĉiu
+
 
eŭropano lernas fremdlingvon, sen interkonsenti pri la sama lingvo, la
 
eŭropano lernas fremdlingvon, sen interkonsenti pri la sama lingvo, la
 
rekta
 
rekta
Linio 582: Linio 556:
 
malsama gepatra
 
malsama gepatra
 
lingvo povu ĉiam komuniki sen interpretisto, la nombro
 
lingvo povu ĉiam komuniki sen interpretisto, la nombro
da lingvoj, kiujn ĉiu devas lerni (supozante, ke ĉiu same penas)
+
da lingvoj, kiujn ĉiu devas lerni (supozante, ke ĉiu same penas) estas
estas
+
 
dek. [-piednoto 54-] En situacio kun N lingvoj, tiu nombro egalas N/2
 
dek. [-piednoto 54-] En situacio kun N lingvoj, tiu nombro egalas N/2
 
se N estas
 
se N estas
Linio 633: Linio 606:
 
participants tirés
 
participants tirés
 
au hasard (Z=1,...., M) ait au moins une langue en commun est égal à:<br>
 
au hasard (Z=1,...., M) ait au moins une langue en commun est égal à:<br>
&nbsp;[(Z-1)/Z] ∗N+1 ∀ Z &lt; N+1 <br>
+
&nbsp;[(Z-1)[[/Z]]] ∗N+1 ∀ Z &lt; N+1 <br>
 
arrondi à l’unité inférieure. Pour tout Z ≥(N+1), on en restera à N
 
arrondi à l’unité inférieure. Pour tout Z ≥(N+1), on en restera à N
 
langues, car il n’y
 
langues, car il n’y
Linio 657: Linio 630:
 
gepatran lingvon) por ke ĉiu grupo kun Z partoprenantoj hazarde
 
gepatran lingvon) por ke ĉiu grupo kun Z partoprenantoj hazarde
 
prenitaj (Z=1,...., M) havu almenaŭ unu komunan lingvon egalas al<br>
 
prenitaj (Z=1,...., M) havu almenaŭ unu komunan lingvon egalas al<br>
[(Z-1)/Z] ∗N+1 ∀ Z &lt; N+1 <br>
+
[(Z-1)[[/Z]]] ∗N+1 ∀ Z &lt; N+1 <br>
 
rondigita al la malsupera entjero. Por ĉiu
 
rondigita al la malsupera entjero. Por ĉiu
 
Z ≥(N+1) oni restos ĉe N lingvoj, ĉar evidente interkompreniĝo ne
 
Z ≥(N+1) oni restos ĉe N lingvoj, ĉar evidente interkompreniĝo ne
Linio 696: Linio 669:
 
<td style="vertical-align: top;">En la cetero de ĉi-diskuto, oni
 
<td style="vertical-align: top;">En la cetero de ĉi-diskuto, oni
 
do difinos la “plurlingvismon” kiel specifan formon de la modelo « 1+2
 
do difinos la “plurlingvismon” kiel specifan formon de la modelo « 1+2
» rekomendita ambaŭ de Eŭropa Unio, kaj de Eŭropa Konsilio: ĉiu
+
» rekomendita ambaŭ de Eŭropa Unio, kaj de Eŭropa Konsilio: ĉiu eŭropa
eŭropa
+
 
loĝanto devus regi du lingvojn krom sia propra gepatra lingvo. Tamen,
 
loĝanto devus regi du lingvojn krom sia propra gepatra lingvo. Tamen,
 
ĉi tiu “modelo” estas ofte komprenita kiel uzanta unu fremdlingvon de
 
ĉi tiu “modelo” estas ofte komprenita kiel uzanta unu fremdlingvon de
Linio 703: Linio 675:
 
lingvon de najbara ŝtato. En ĉi-raporto ni difinos la triopon
 
lingvon de najbara ŝtato. En ĉi-raporto ni difinos la triopon
 
da lingvoj iom alie. Fakte, eĉ se temas nur pri certigo de la
 
da lingvoj iom alie. Fakte, eĉ se temas nur pri certigo de la
interkompreniĝo de ĉiu subgrupo de du loĝantoj hazarde prenitaj,
+
interkompreniĝo de ĉiu subgrupo de du loĝantoj hazarde prenitaj, nepras
nepras
+
ke la repertuaro de ĉiu eŭropano enhavu almenaŭ du lingvojn elektitajn
ke la repertuaro de ĉiu eŭropano enhavu almenaŭ du lingvojn
+
elektitajn
+
 
el
 
el
 
donita subgrupo de tri lingvoj. Laŭ la supra rezonado, tio do samas al
 
donita subgrupo de tri lingvoj. Laŭ la supra rezonado, tio do samas al
Linio 747: Linio 717:
 
sed la dua fremdlingvo povas perfekte esti alia &nbsp; ekzemple
 
sed la dua fremdlingvo povas perfekte esti alia &nbsp; ekzemple
 
la itala, la japana aŭ la kimra. Kontraŭe por persono kun gepatra
 
la itala, la japana aŭ la kimra. Kontraŭe por persono kun gepatra
lingvo estona aŭ portugala, la dua fremdlingvoj devas veni el la
+
lingvo estona aŭ portugala, la dua fremdlingvoj devas veni el la triopo
triopo
+
 
angla-franca-germana. Ĉiu alia lingvo (denove, ĉu temas pri la itala,
 
angla-franca-germana. Ĉiu alia lingvo (denove, ĉu temas pri la itala,
 
la japana aŭ la kimra) devus esti lernata nur kiel tria fremdlingvo.
 
la japana aŭ la kimra) devus esti lernata nur kiel tria fremdlingvo.
Linio 790: Linio 759:
 
oportunecojn pri interkompreno, kiel la “tutangla” scenaro aŭ
 
oportunecojn pri interkompreno, kiel la “tutangla” scenaro aŭ
 
Esperanto)</small>. Fakte, se la
 
Esperanto)</small>. Fakte, se la
plurlingvismo, pri kiu temas ĉi tie, efektive diferenciĝu de la
+
plurlingvismo, pri kiu temas ĉi tie, efektive diferenciĝu de la lingva
lingva
+
 
hegemonio, tio supozigas, ke la membroŝtatoj estos alprenintaj verajn
 
hegemonio, tio supozigas, ke la membroŝtatoj estos alprenintaj verajn
kuraĝigajn aranĝojn favore al la uzo de pluraj lingvoj. Se tiuj
+
kuraĝigajn aranĝojn favore al la uzo de pluraj lingvoj. Se tiuj aranĝoj
aranĝoj
+
 
ne
 
ne
 
estas
 
estas
Linio 800: Linio 767:
 
oni povas atendi, kvazaŭ laŭdifine, ke la eŭropaj civitanoj, kies
 
oni povas atendi, kvazaŭ laŭdifine, ke la eŭropaj civitanoj, kies
 
gepatra lingvo estas nek la angla, nek la franca, nek la germana,
 
gepatra lingvo estas nek la angla, nek la franca, nek la germana,
lernos du el tiuj lingvoj en proksimume samaj proporcioj. En
+
lernos du el tiuj lingvoj en proksimume samaj proporcioj. En longdaŭro,
longdaŭro,
+
 
la eŭropanoj (krom tiuj, kies lingvo estas la angla, la franca aŭ la
 
la eŭropanoj (krom tiuj, kies lingvo estas la angla, la franca aŭ la
 
germana) dividiĝos en tri grandajn grupojn: tiuj, kies lingva
 
germana) dividiĝos en tri grandajn grupojn: tiuj, kies lingva
Linio 845: Linio 811:
 
duan fremdlingvon, elektas alian lingvon&nbsp; — kiu povos same bone
 
duan fremdlingvon, elektas alian lingvon&nbsp; — kiu povos same bone
 
esti la hispana kiel la japana aŭ la kimra. Ni akceptos ankaŭ, ke
 
esti la hispana kiel la japana aŭ la kimra. Ni akceptos ankaŭ, ke
ĉiuj eŭropanoj estas trilingvaj<small> (en apliko de la modelo « 1+2
+
ĉiuj eŭropanoj estas trilingvaj<small> (en apliko de la modelo « 1+2 »)</small>,
»)</small>,
+
 
sed
 
sed
 
ne kvarlingvaj. En tia kazo, se oni certas, ke ĉiu paro da eŭropanoj
 
ne kvarlingvaj. En tia kazo, se oni certas, ke ĉiu paro da eŭropanoj
Linio 864: Linio 829:
 
on tire des groupes de taille Z, est donnée par: <br>
 
on tire des groupes de taille Z, est donnée par: <br>
 
<img style="width: 604px; height: 67px;" alt="Grin Ch06 Formulo 1"
 
<img style="width: 604px; height: 67px;" alt="Grin Ch06 Formulo 1"
src="Grin06For01.jpg"><br>
+
src="[[Grin06For01]].jpg"><br>
 
où l’expression n
 
où l’expression n
 
k C , qui définit le nombre de combinaisons sans répétitions de k
 
k C , qui définit le nombre de combinaisons sans répétitions de k
 
éléments tirés au hasard parmi n, est égale à
 
éléments tirés au hasard parmi n, est égale à
 
)&nbsp;<img style="width: 95px; height: 60px;" alt=""
 
)&nbsp;<img style="width: 95px; height: 60px;" alt=""
src="Grin06For02.jpg" align="top"><br>
+
src="[[Grin06For02]].jpg" align="top"><br>
 
</td>
 
</td>
 
<td style="vertical-align: top;">Ĝenerale (kaj kun ĉiuj
 
<td style="vertical-align: top;">Ĝenerale (kaj kun ĉiuj
Linio 876: Linio 841:
 
kiuj oni prenas grupojn de amplekso Z, reprezentiĝas per: <br>
 
kiuj oni prenas grupojn de amplekso Z, reprezentiĝas per: <br>
 
<img style="width: 604px; height: 67px;" alt=""
 
<img style="width: 604px; height: 67px;" alt=""
src="Grin06For01.jpg"><br>
+
src="[[Grin06For01]].jpg"><br>
 
&nbsp;kie la esprimo n k C , kiu difinas la nombron da
 
&nbsp;kie la esprimo n k C , kiu difinas la nombron da
 
kombinaĵoj sen ripetoj de k elementoj hazarde prenitaj el n,
 
kombinaĵoj sen ripetoj de k elementoj hazarde prenitaj el n,
 
egalas al ) <img style="width: 95px; height: 60px;" alt=""
 
egalas al ) <img style="width: 95px; height: 60px;" alt=""
src="Grin06For02.jpg" align="top"><br>
+
src="[[Grin06For02]].jpg" align="top"><br>
 
</td>
 
</td>
 
</tr>
 
</tr>
Linio 979: Linio 944:
 
angla-franca-germana, ne ekskluzivos unu inter la aŭskultantaro de 20
 
angla-franca-germana, ne ekskluzivos unu inter la aŭskultantaro de 20
 
oficistoj, estas tre
 
oficistoj, estas tre
malalta, ĉar laŭ la ĉi-supra formulo, ankaŭ ĝi estas malpli ol
+
malalta, ĉar laŭ la ĉi-supra formulo, ankaŭ ĝi estas malpli ol 0,1%.
0,1%.
+
 
Alidire, estas kvazaŭ certe, ke almenaŭ unu partoprenanto havas
 
Alidire, estas kvazaŭ certe, ke almenaŭ unu partoprenanto havas
 
lingvo-repertuaron, kiu, kvankam perfekte konforma al la modelo «
 
lingvo-repertuaron, kiu, kvankam perfekte konforma al la modelo «
Linio 1 035: Linio 999:
 
garantir à tous
 
garantir à tous
 
les citoyens l’accès à certains textes. </td>
 
les citoyens l’accès à certains textes. </td>
<td style="vertical-align: top;">Tamen, eĉ kun ĝiaj limigoj,
+
<td style="vertical-align: top;">Tamen, eĉ kun ĝiaj limigoj, oni
oni
+
 
rajtas konsideri, ke la efektivaj profitoj de la plurlingvismo en ĝia
 
rajtas konsideri, ke la efektivaj profitoj de la plurlingvismo en ĝia
 
formo « 1+2 » estas pli altaj ol tio, kion sugestas la ekzemploj
 
formo « 1+2 » estas pli altaj ol tio, kion sugestas la ekzemploj
supre ciferitaj. Fakte, en la realo, la renkontiĝoj kaj interparoloj
+
supre ciferitaj. Fakte, en la realo, la renkontiĝoj kaj interparoloj ne
ne
+
 
estas pure aleatoraj; la geografia proksimeco kaj la ligoj historiaj
 
estas pure aleatoraj; la geografia proksimeco kaj la ligoj historiaj
 
kaj
 
kaj
 
komercaj estas tiom da faktoroj, kiuj igas iujn renkontiĝojn pli oftaj
 
komercaj estas tiom da faktoroj, kiuj igas iujn renkontiĝojn pli oftaj
ol aliaj. Do, eĉ se la interkompreniĝo ne estas sisteme garantiebla,
+
ol aliaj. Do, eĉ se la interkompreniĝo ne estas sisteme garantiebla, la
la
+
 
modelo «1+2» kontribuas certe al tio, ke ĝi estas sufiĉe ofta
 
modelo «1+2» kontribuas certe al tio, ke ĝi estas sufiĉe ofta
 
interne de iuj kuntekstoj<small> (geografiaj, profesiaj aŭ aliaj)</small>.
 
interne de iuj kuntekstoj<small> (geografiaj, profesiaj aŭ aliaj)</small>.
Linio 1 054: Linio 1 015:
 
kaj
 
kaj
 
interpretado. La tradukado kaj interpretado konservas do, en
 
interpretado. La tradukado kaj interpretado konservas do, en
ĉi-scenaro, unuarangan gravecon, ĉar ili venas kompensi la
+
ĉi-scenaro, unuarangan gravecon, ĉar ili venas kompensi la komunikadajn
komunikadajn
+
 
maleblojn, kiujn oni ĵus menciis, kaj precipe garantii al ĉiu
 
maleblojn, kiujn oni ĵus menciis, kaj precipe garantii al ĉiu
 
civitano la aliron al iuj tekstoj.<br>
 
civitano la aliron al iuj tekstoj.<br>
Linio 1 078: Linio 1 038:
 
proprajn al la plurlingvismo <small>(vidu ĉi-postan paragrafon)</small>
 
proprajn al la plurlingvismo <small>(vidu ĉi-postan paragrafon)</small>
 
kaj la eblon
 
kaj la eblon
daŭre liveri tradukajn kaj interpretajn servojn inter la tri lingvoj
+
daŭre liveri tradukajn kaj interpretajn servojn inter la tri lingvoj de
de
+
 
la triopo, tiu manko rilata al la rekta komunikado en ĉiuj
 
la triopo, tiu manko rilata al la rekta komunikado en ĉiuj
 
situacio ne estas ĉefa. Estas pro tiu motivo, ke ni daŭrigas la
 
situacio ne estas ĉefa. Estas pro tiu motivo, ke ni daŭrigas la
Linio 1 123: Linio 1 082:
 
scenaro estas tiu, kiu apriore plej bone respegulas la idealon de
 
scenaro estas tiu, kiu apriore plej bone respegulas la idealon de
 
protekto de la eŭropa lingva diverseco, ĉar ĝi garantias (pere de
 
protekto de la eŭropa lingva diverseco, ĉar ĝi garantias (pere de
kelkaj adaptoj, al kiuj ni revenos poste) daŭran uzon de pluraj
+
kelkaj adaptoj, al kiuj ni revenos poste) daŭran uzon de pluraj lingvoj
lingvoj
+
 
kaj ĉiutagan konfrontadon de ĉiu, kun la diverseco de la lingvoj kaj
 
kaj ĉiutagan konfrontadon de ĉiu, kun la diverseco de la lingvoj kaj
 
kulturoj;&nbsp; laŭ tiu scenaro, neniu, eĉ denaske anglalingva,
 
kulturoj;&nbsp; laŭ tiu scenaro, neniu, eĉ denaske anglalingva,
Linio 1 208: Linio 1 166:
 
lingvon K ; en la dua scenaro, lingvon J kaj lingvon K&nbsp; <small>(la
 
lingvon K ; en la dua scenaro, lingvon J kaj lingvon K&nbsp; <small>(la
 
unua de
 
unua de
tiuj du lingvoj estu la angla aŭ la germana, se, kiel oni hipotezis,
+
tiuj du lingvoj estu la angla aŭ la germana, se, kiel oni hipotezis, la
la
+
 
plurlingvismo favoras triopon anglan-francan-germanan)</small>; en la
 
plurlingvismo favoras triopon anglan-francan-germanan)</small>; en la
 
tria scenaro, Esperanton kaj
 
tria scenaro, Esperanton kaj
Linio 1 252: Linio 1 209:
 
et Sfreddo, 1997). </td>
 
et Sfreddo, 1997). </td>
 
<td style="vertical-align: top;">Miascie ne ekzistas lerneja
 
<td style="vertical-align: top;">Miascie ne ekzistas lerneja
librotenado laŭ fako en Francio, cetere ankaŭ ne en aliaj landoj.
+
librotenado laŭ fako en Francio, cetere ankaŭ ne en aliaj landoj. Kaze
Kaze
+
 
de
 
de
 
Svislando, la mezurado de la sociaj rendimentoj de la
 
Svislando, la mezurado de la sociaj rendimentoj de la
Linio 1 263: Linio 1 219:
 
programoj, inkluzive pri instruado de lingvoj. Ĉar tri kantonoj estas
 
programoj, inkluzive pri instruado de lingvoj. Ĉar tri kantonoj estas
 
dulingvaj kaj unu trilingva, estas principe trideko da
 
dulingvaj kaj unu trilingva, estas principe trideko da
malsimilaj studoplanoj, por kiuj oni ellaboru tiajn taksaĵojn (Grin
+
malsimilaj studoplanoj, por kiuj oni ellaboru tiajn taksaĵojn (Grin kaj
kaj
+
 
Sfreddo, 1997).<br>
 
Sfreddo, 1997).<br>
 
</td>
 
</td>
Linio 1 308: Linio 1 263:
 
kies kunmetado estas detaligita pli sube, reference al la « transpago
 
kies kunmetado estas detaligita pli sube, reference al la « transpago
 
»
 
»
okazigita de la ekonomio de peno, kiun certaj ŝtatoj povas realigi,
+
okazigita de la ekonomio de peno, kiun certaj ŝtatoj povas realigi, laŭ
laŭ
+
 
la konsiderita scenaro, en la instruado de fremdaj lingvoj.
 
la konsiderita scenaro, en la instruado de fremdaj lingvoj.
 
Oni prenos Francion kiel referencon por taksi kiagrade Britio devias de
 
Oni prenos Francion kiel referencon por taksi kiagrade Britio devias de
Linio 1 318: Linio 1 272:
 
de la fremdlingvoj λ en la horaro por diversaj lernojaroj aŭ
 
de la fremdlingvoj λ en la horaro por diversaj lernojaroj aŭ
 
instruadoniveloj; oni multiplikas per la responda mezuma
 
instruadoniveloj; oni multiplikas per la responda mezuma
elspezo je lernanto (MEL);<br>
+
elspezo je lernanto (MEL); btiu
tiu
+
 
cifero estas poste multiplikata per la
 
cifero estas poste multiplikata per la
 
totala nombro da lernantoj en la sistemo (NLS), por obteni la entutan
 
totala nombro da lernantoj en la sistemo (NLS), por obteni la entutan
Linio 1 392: Linio 1 345:
 
estis farita
 
estis farita
 
(ministerio de la publika instruado [Italio], 1955) same kiel la
 
(ministerio de la publika instruado [Italio], 1955) same kiel la
propedeŭtikajn avantaĝojn de la lingvo <small>(Corsetti kaj La
+
propedeŭtikajn avantaĝojn de la lingvo <small>(Corsetti kaj La Torre,
Torre,
+
 
1995)</small>.
 
1995)</small>.
 
En tio, kio sekvas, mi elektis por la plej granda prudento aprobante
 
En tio, kio sekvas, mi elektis por la plej granda prudento aprobante
 
proporcion de unu je tri. Tiele la necesa investado por certigi al la
 
proporcion de unu je tri. Tiele la necesa investado por certigi al la
 
francaj lernantoj donitan nivelon de kompetento en Esperanto
 
francaj lernantoj donitan nivelon de kompetento en Esperanto
reprezentas trionon de tiu necesa por doti ilin de simila nivelo en
+
reprezentas trionon de tiu necesa por doti ilin pri simila nivelo en
 
ajna alia lingvo.[-piednoto 59-] <br>
 
ajna alia lingvo.[-piednoto 59-] <br>
 
</td>
 
</td>
Linio 1 416: Linio 1 368:
 
facture totale de l’enseignement des langues passerait à: <br>
 
facture totale de l’enseignement des langues passerait à: <br>
 
<img style="width: 348px; height: 75px;" alt=""
 
<img style="width: 348px; height: 75px;" alt=""
src="Grin06For03.jpg"><br>
+
src="[[Grin06For03]].jpg"><br>
 
ce qui revient à la diviser par deux. Bien entendu, on pourrait aussi
 
ce qui revient à la diviser par deux. Bien entendu, on pourrait aussi
 
retenir une autre
 
retenir une autre
Linio 1 437: Linio 1 389:
 
lingvinstruado iĝus:<br>
 
lingvinstruado iĝus:<br>
 
<img style="width: 348px; height: 75px;" alt=""
 
<img style="width: 348px; height: 75px;" alt=""
src="Grin06For03.jpg"><br>
+
src="[[Grin06For03]].jpg"><br>
kio signifas ke ĝi duoniĝus. Kompreneble oni ankaŭ
+
alivorte,&nbsp; ĝi duoniĝus. Kompreneble oni ankaŭ
 
estus povinta akcepti alian alproksimiĝon kaj supozi koston precize
 
estus povinta akcepti alian alproksimiĝon kaj supozi koston precize
 
identan en la tri scenaroj; sed tiam la nivelo de kompetento atingita
 
identan en la tri scenaroj; sed tiam la nivelo de kompetento atingita
Linio 1 479: Linio 1 431:
 
efikoj: la parolantoj de la dominanta lingvo profitas avantaĝon pro la
 
efikoj: la parolantoj de la dominanta lingvo profitas avantaĝon pro la
 
vendo de diversaj servoj <small>(instruado de la dominanta lingvo;
 
vendo de diversaj servoj <small>(instruado de la dominanta lingvo;
tradukado kaj interpretado en tiun ĉi; eldonado kaj revizio de tekstoj
+
tradukado kaj interpretado en tiun ĉi; eldonado kaj kontrolado de
 +
tekstoj
 
en tiu lingvo; liverado en fremdlandojn de pedagogia materialo por ties
 
en tiu lingvo; liverado en fremdlandojn de pedagogia materialo por ties
 
instruado).</small><br>
 
instruado).</small><br>
Linio 1 520: Linio 1 473:
 
l’utilisation d’un taux de change trop défavorable à la livre.[63] </td>
 
l’utilisation d’un taux de change trop défavorable à la livre.[63] </td>
 
<td style="vertical-align: top;">Miascie, ekzistas nur skaloj de
 
<td style="vertical-align: top;">Miascie, ekzistas nur skaloj de
grando de tiu efiko kaze de la angla, kaj tio por Britio. La retejo de
+
grando de tiu efiko kaze de la angla, kaj tio, por Britio. La retejo de
British Council indikas ĉi-rilate, ke la « English language products »
+
British Council indikas ĉi-rilate, ke la « English language products » <small>(sendube
<small>(sendube
+
 
komprenendaj kiel la produktoj ligitaj al la
 
komprenendaj kiel la produktoj ligitaj al la
 
angla lingvo, do
 
angla lingvo, do
Linio 1 528: Linio 1 480:
 
proksimume 800 milionojn da pundoj jare; ĉirkaŭ 700.000 personoj jare
 
proksimume 800 milionojn da pundoj jare; ĉirkaŭ 700.000 personoj jare
 
vizitas Brition por lerni la anglan kaj tie elspezas sumon taksitan je
 
vizitas Brition por lerni la anglan kaj tie elspezas sumon taksitan je
700 milionoj da pundoj (tio estas meza elspezo de £ 1.000 je
+
700 milionoj da pundoj <small>(tio estas meza elspezo de £ 1.000 je
persono).[-piednoto
+
persono)</small>.[-piednoto
 
61-] La retejo de British Council ne donas
 
61-] La retejo de British Council ne donas
 
detalojn pri la metodologio de taksado. La dua cifero baziĝas sur la
 
detalojn pri la metodologio de taksado. La dua cifero baziĝas sur la
Linio 1 535: Linio 1 487:
 
validis
 
validis
 
la unua. Tiuj datumoj estis disponeblaj en 2001, ni ĉi tie akceptu,
 
la unua. Tiuj datumoj estis disponeblaj en 2001, ni ĉi tie akceptu,
simpligante, ke tiuj sumoj respegulas taksadojn pri tiu jaro. Ĉar
+
simpligante, ke tiuj sumoj respegulas taksadojn pri tiu jaro. Ĉar inter
inter
+
 
2001 kaj 2004, la nominala MEP en Britio kreskis de 16,7% [-piednoto
 
2001 kaj 2004, la nominala MEP en Britio kreskis de 16,7% [-piednoto
 
62-] kaj
 
62-] kaj
supozante, ke ĝi estas identa en ĉiuj sektoroj, tiu miliardo kaj
+
supozante, ke ĝi estas identa en ĉiuj sektoroj, tiu miliardo kaj duono
duono
+
 
da pundoj atingis 1,75 miliardojn da pundoj en 2004,
 
da pundoj atingis 1,75 miliardojn da pundoj en 2004,
 
kio egalas al 2,59 miliardoj da eŭroj, ĉi tie rondigitaj
 
kio egalas al 2,59 miliardoj da eŭroj, ĉi tie rondigitaj
Linio 1 605: Linio 1 555:
 
de celles-ci, elles doivent être multipliées par un multiplicateur. </td>
 
de celles-ci, elles doivent être multipliées par un multiplicateur. </td>
 
<td style="vertical-align: top;">Indas tamen
 
<td style="vertical-align: top;">Indas tamen
konfronti tiun ciferon kun la 13 miliardoj da eŭroj, kiujn
+
konfronti tiun ciferon kun la 13 miliardoj da eŭroj, kiujn «enspezigas»
«enspezigas»
+
 
ĉiun jaron la angla lingvo al la ŝtato, laŭ la brita registaro <small>(cititaj
 
ĉiun jaron la angla lingvo al la ŝtato, laŭ la brita registaro <small>(cititaj
de Phillipson, 2003: 77)</small> [-piednoto 64-]. Malgraŭ la
+
de Phillipson, 2003: 77)</small> [-piednoto 64-]. Malgraŭ la diferenco,
diferenco,
+
 
kiu
 
kiu
 
aperas unuavide,
 
aperas unuavide,
Linio 1 617: Linio 1 565:
 
enkalkulas ekzemple por
 
enkalkulas ekzemple por
 
taksi la tutan ekonomian efikon de infrastruktura projekto.
 
taksi la tutan ekonomian efikon de infrastruktura projekto.
Ĉar la praktika valoro de tiaj obligantoj ofte situas ĉirkaŭ 2,5
+
Ĉar la praktika valoro de tiaj obligantoj ofte situas ĉirkaŭ 2,5 ĝis
ĝis
+
 
3, estas probable, ke la sumo de 13 miliardoj da eŭroj menciitaj de
 
3, estas probable, ke la sumo de 13 miliardoj da eŭroj menciitaj de
 
Phillipson estas la produto de obliganto kun norma valoro kaj
 
Phillipson estas la produto de obliganto kun norma valoro kaj
komenca sumo superanta la 2,5 miliardojn da eŭroj indikitajn de
+
komenca sumo superanta la 2,5 miliardojn da eŭroj indikitajn de British
British
+
 
Council; tiu takso de British Council estas do, laŭ ĉiu probableco,
 
Council; tiu takso de British Council estas do, laŭ ĉiu probableco,
 
malpli alta ol la totalo de la rektaj elspezoj. Do, kiuj ajn estas la
 
malpli alta ol la totalo de la rektaj elspezoj. Do, kiuj ajn estas la
Linio 1 677: Linio 1 623:
 
application du même principe de précaution, retenir un montant de €
 
application du même principe de précaution, retenir un montant de €
 
6,75 md. </td>
 
6,75 md. </td>
<td style="vertical-align: top;">Indas ankaŭ konsideri la
+
<td style="vertical-align: top;">Indas ankaŭ konsideri la ciferon
ciferon
+
 
de 13 miliardoj da
 
de 13 miliardoj da
 
eŭroj, kiun raportas Phillipson, publikigita en la oficiala registara
 
eŭroj, kiun raportas Phillipson, publikigita en la oficiala registara
Linio 1 694: Linio 1 639:
 
de varoj kaj servoj direktita al Britio venas el ne-eŭropaj landoj<small>
 
de varoj kaj servoj direktita al Britio venas el ne-eŭropaj landoj<small>
 
(kvankam
 
(kvankam
tiuj </small><small>pli </small><small>kapablas turni </small><small>sin
+
tiuj </small><small>pli </small><small>kapablus turni </small><small>sin
 
</small><small>al Usono)</small>; estas do logike preferi skalon
 
</small><small>al Usono)</small>; estas do logike preferi skalon
 
de
 
de
Linio 1 729: Linio 1 674:
 
par année pour l’économie britannique. </td>
 
par année pour l’économie britannique. </td>
 
<td style="vertical-align: top;">Sekve leviĝas jena demando: kiu
 
<td style="vertical-align: top;">Sekve leviĝas jena demando: kiu
estas la kontribuo de Francio en tiuj 6,75 miliardoj da eŭroj? Por
+
estas la kontribuo de Francio en tiuj 6,75 miliardoj da eŭroj? Por tio,
tio,
+
 
oni devus koni la parton de la francoj en la entuta konsumo de varoj
 
oni devus koni la parton de la francoj en la entuta konsumo de varoj
 
kaj bienoj ligitaj al la angla lingvo. Ĉar Francio kaj franclingva
 
kaj bienoj ligitaj al la angla lingvo. Ĉar Francio kaj franclingva
 
Belgio reprezentas demografie proksimume 14%n de la populacio de
 
Belgio reprezentas demografie proksimume 14%n de la populacio de
Eŭropo-25, ilia kontribuo valoras ĉirkaŭ 945 milionojn da eŭroj
+
Eŭropo-25, ilia kontribuo valoras ĉirkaŭ 945 milionojn da eŭroj jare
jare
+
 
por
 
por
 
la brita ekonomio.<br>
 
la brita ekonomio.<br>
Linio 1 760: Linio 1 703:
 
<td style="vertical-align: top;">Ĉiuj ĉi tie diskutitaj ciferoj
 
<td style="vertical-align: top;">Ĉiuj ĉi tie diskutitaj ciferoj
 
do respegulas, kvankam tre prokismume, la nunan situacion – eĉ se ili
 
do respegulas, kvankam tre prokismume, la nunan situacion – eĉ se ili
eble estas, kiel dirite, malpli altaj en realeco. La sumo de tiuj
+
eble estas, kiel dirite, malpli altaj en realo. La sumo de tiuj
transpagoj certe iĝus pli alta, se oni sekvus la scenaron de
+
transpagoj certe iĝus pli alta, se oni sekvus la scenaron “tutanglan”,
“tutangla”, ĉar ĝi plifortigas kaj instituciigas la superan
+
ĉar ĝi plifortigas kaj instituciigas la superan
 
legitimecon de la angla rilate al ĉiu alia lingvo. Atendante pli
 
legitimecon de la angla rilate al ĉiu alia lingvo. Atendante pli
 
detalan analizon,
 
detalan analizon,
Linio 1 801: Linio 1 744:
 
ci-dessus
 
ci-dessus
 
une estimation des transferts en direction de la France. </td>
 
une estimation des transferts en direction de la France. </td>
<td style="vertical-align: top;">Tio tamen levas konceptan
+
<td style="vertical-align: top;">Tio tamen montras konceptan
malfacilaĵon, kiu estas tiu de la referencpunkto. Ni vidis, ke parto
+
malfacilaĵon, kiu estas tiu de la referencpunkto. Ni vidis, ke parto de
de
+
tiu livero de varoj kaj servoj en la angla por lernado de la angla,
tiu livero de varoj kaj servoj en la angla kaj por lernado de la angla,
+
ĉiukaze ankaŭ okazus, eĉ se la angla ne estus en hegemonia pozicio. Sed
ĉiukaze ankaŭ okazus, eĉ se la angla ne estus en hegemonia pozicio.
+
Sed
+
 
Germanio, Francio, Hispanio kaj ankaŭ je pli modesta skalo Svedio aŭ
 
Germanio, Francio, Hispanio kaj ankaŭ je pli modesta skalo Svedio aŭ
 
Hungario vendas lingvajn servojn koncerne siajn respektivajn naciajn
 
Hungario vendas lingvajn servojn koncerne siajn respektivajn naciajn
Linio 1 868: Linio 1 809:
 
probable, ke la angla pezus pli ol tio, kion ĝi meritus
 
probable, ke la angla pezus pli ol tio, kion ĝi meritus
 
pro simpla lingvo-demografia vidpunkto, kiu estas proksimume 14% <small>(kio
 
pro simpla lingvo-demografia vidpunkto, kiu estas proksimume 14% <small>(kio
pli malpli respondas al la proporcio de la denaskaj angloj en
+
pli malpli respondas al la proporcio de la denaskaj angloj en Eŭropo-25)</small>,
Eŭropo-25)</small>,
+
 
des pli, ke pro la ĉi tie starigitaj hipotezoj, la angla estus
 
des pli, ke pro la ĉi tie starigitaj hipotezoj, la angla estus
 
kun la franca kaj la germana unu el la tri lingvoj profitantaj el
 
kun la franca kaj la germana unu el la tri lingvoj profitantaj el
Linio 1 905: Linio 1 845:
 
direktas, kaj do depende de la respondaj kondiĉoj de internacia
 
direktas, kaj do depende de la respondaj kondiĉoj de internacia
 
komunikado, ĉiuj
 
komunikado, ĉiuj
interparolantoj ne devos liveri la saman studostreĉon..</td>
+
interparolantoj ne devos liveri la saman studopenon..</td>
 
</tr>
 
</tr>
 
<tr>
 
<tr>
Linio 1 952: Linio 1 892:
 
proksimume,
 
proksimume,
 
la sumojn, kiujn tio implicas, oni povas eliri el studo realigita kadre
 
la sumojn, kiujn tio implicas, oni povas eliri el studo realigita kadre
de la eŭropa programo MLIS (ASSIM, 200). Tio, kion ĝia franclingva
+
de la eŭropa programo MLIS<small> (ASSIM, 200)</small>. Tio, kion ĝia
 +
franclingva
 
versio nomas “executive summary” indikas, ke la merkato de la tradukaj
 
versio nomas “executive summary” indikas, ke la merkato de la tradukaj
 
kaj interpretadaj servoj reprezentis en 1997 sumon de 3,75 miliardoj da
 
kaj interpretadaj servoj reprezentis en 1997 sumon de 3,75 miliardoj da
 
eŭroj. Akceptante ke la kresko de la sektoro dum la periodo 1997-2004
 
eŭroj. Akceptante ke la kresko de la sektoro dum la periodo 1997-2004
sekvis tiun de la nominala MEP en Eŭropo kun 15, tio estas 33,7% de
+
sekvis tiun de la nominala MEP en EU-15, tio estas 33,7% da
kresko, [-piednoto 69-] la nuna nominala valoro de tiu merkato estus en
+
kresko, [-piednoto 69-] la nuna nominala valoro de tiu merkato estus
skalo de
+
proksimume 5,014 miliardoj da eŭroj.<br>
grando de 5,014 miliardoj da eŭroj.<br>
+
 
</td>
 
</td>
 
</tr>
 
</tr>
Linio 1 988: Linio 1 928:
 
<td style="vertical-align: top;">Tamen, oni alĝustigu tiun
 
<td style="vertical-align: top;">Tamen, oni alĝustigu tiun
 
ciferon por enkalkuli la kreskon de la merkato pro la plivastigo
 
ciferon por enkalkuli la kreskon de la merkato pro la plivastigo
de la unio de 15 al 25 membroj. Tio ĉi reprezentas, laŭ la datumoj
+
de la EU-15 al 25 membroj. Tio ĉi reprezentas, laŭ la datumoj
 
Eŭrostat, kreskon de la populacio de la unio de 19,3%. Ĉar tiuj novaj
 
Eŭrostat, kreskon de la populacio de la unio de 19,3%. Ĉar tiuj novaj
 
merkataj segmentoj estas malpli riĉaj ol la aliaj, oni ne necese
 
merkataj segmentoj estas malpli riĉaj ol la aliaj, oni ne necese
Linio 1 996: Linio 1 936:
 
membroŝtatoj povas esti estimata, ĉiam laŭ Eurostat <small>(en
 
membroŝtatoj povas esti estimata, ĉiam laŭ Eurostat <small>(en
 
ekvilibro kun
 
ekvilibro kun
la aĉetpovoj)</small>, je iom malpli ol 50% de la mezuma MEP je kapo
+
la aĉetpovoj)</small>, je iom malpli ol 50% de la mezuma MEP je kapo de
de
+
EU-15, oni akceptos ĉi tie kreskon de la merkata
Eŭropo-15, oni akceptos ĉi tie kreskon de la merkata
+
 
enhavo de 10%, tio estas eŭropa merkatgrando de 5,515
 
enhavo de 10%, tio estas eŭropa merkatgrando de 5,515
miliardoj da eŭroj validaj en 2004. <br>
+
miliardoj da eŭroj laŭ 2004-valoro.<br>
 
</td>
 
</td>
 
</tr>
 
</tr>
Linio 2 071: Linio 2 010:
 
datumoj pri la jaro 1992. [-piednoto 70-]&nbsp; La parto de la angla
 
datumoj pri la jaro 1992. [-piednoto 70-]&nbsp; La parto de la angla
 
kiel cellingvo
 
kiel cellingvo
estus 50% (el la tuto de la cellingvoj). Do oni povas akcepti pro
+
estus 50% <small>(el la tuto de la cellingvoj)</small>. Do oni povas
manko de pli detalaj informoj, ke tio estas procentaĵo kiu situas
+
akcepti pro
inter
+
manko de pli detalaj informoj, ke tio estas procentaĵo kiu situas inter
 
50%
 
50%
 
kaj 60% kiun konvenas subtrahi el la “normala” parto de 14%. Por la
 
kaj 60% kiun konvenas subtrahi el la “normala” parto de 14%. Por la
Linio 2 132: Linio 2 071:
 
ke konvenas duonigi tiun sumon por nur konsideri unu direkton de
 
ke konvenas duonigi tiun sumon por nur konsideri unu direkton de
 
tradukado kaj interpretado. Tamen, ja la du fluoj estas enkalkulendaj,
 
tradukado kaj interpretado. Tamen, ja la du fluoj estas enkalkulendaj,
ĉar se la komunikado estus egaleca, la interparolantoj de angla
+
ĉar se la komunikado estus egaleca, la interparolantoj de angla gepatra
gepatra
+
 
lingvo devus financi la tradukadajn kaj interpretadajn servojn el&nbsp;
 
lingvo devus financi la tradukadajn kaj interpretadajn servojn el&nbsp;
 
kaj al sia lingvo, precize kiel la parolantoj de aliaj lingvoj.
 
kaj al sia lingvo, precize kiel la parolantoj de aliaj lingvoj.
Linio 2 166: Linio 2 104:
 
communication entre
 
communication entre
 
francophones et anglophones. </td>
 
francophones et anglophones. </td>
<td style="vertical-align: top;">Nun ni supozu, ke ĉiuj agantaj
+
<td style="vertical-align: top;">Nun ni supozu, ke ĉiuj agantoj
 
de la unio (individuoj, entreprenoj, publikaj socioj, asocioj)
 
de la unio (individuoj, entreprenoj, publikaj socioj, asocioj)
partoprenas proksimume egalparte en la komunikado; tial la pezo de ĉiu
+
partoprenas proksimume egalparte en la komunikado; tiam, la pezo de ĉiu
 
lingva socio en tiu entuta komunikado respegulas ties demografian
 
lingva socio en tiu entuta komunikado respegulas ties demografian
pezon. Ĉar Francio kaj franclingva Belgio reprezentas ĉirkaŭ 14%n de
+
pezon. Ĉar Francio kaj franclingva Belgio reprezentas ĉirkaŭ 14% de la
la
+
 
populacio de la unio, la anglalingvanoj ŝuldas al la franclingvanoj
 
populacio de la unio, la anglalingvanoj ŝuldas al la franclingvanoj
ĉirkaŭ 308 milionoj da eŭroj jare pro ekonomio de peno en la
+
ĉirkaŭ 308 milionojn da eŭroj jare pro ekonomio de peno en la
 
komunikado
 
komunikado
 
inter franclingvanoj kaj anglalingvanoj.<br>
 
inter franclingvanoj kaj anglalingvanoj.<br>
Linio 2 203: Linio 2 140:
 
figure. </td>
 
figure. </td>
 
<td style="vertical-align: top;">En la scenaro 3, denove,
 
<td style="vertical-align: top;">En la scenaro 3, denove,
ĉiu tiuspeca transpago aŭtomate malaperas, ĉar ĉiu devos konsenti
+
ĉiu tiuspeca transpago aŭtomate malaperas, ĉar ĉiu devos konsenti pri
pri
+
 
simetria peno por la tradukado kaj interpretado de mesaĝoj inter sia
 
simetria peno por la tradukado kaj interpretado de mesaĝoj inter sia
 
gepatra lingvo kaj Esperanto. La scenaro 2 reprezentas, kiel vidite por
 
gepatra lingvo kaj Esperanto. La scenaro 2 reprezentas, kiel vidite por
Linio 2 211: Linio 2 147:
 
situacio konsentus doni relative pli gravan pezon al iuj
 
situacio konsentus doni relative pli gravan pezon al iuj
 
“grandaj”
 
“grandaj”
lingvoj (laŭ niaj hipotezoj koncerne tiun scenaron, temus pri la
+
lingvoj <small>(laŭ niaj hipotezoj koncerne tiun scenaron, temus pri
angla,
+
la angla,
la franca kaj la germana), ĝi sendube ebligus al la parolantoj de tiuj
+
la franca kaj la germana)</small>, ĝi sendube ebligus al la parolantoj
 +
de tiuj
 
grandaj lingvoj ŝpari al si certajn penojn. Tamen la transpagoj inter
 
grandaj lingvoj ŝpari al si certajn penojn. Tamen la transpagoj inter
 
grandaj lingvoj sendube estus neglekteblaj, kaj oni supozos, ke la neta
 
grandaj lingvoj sendube estus neglekteblaj, kaj oni supozos, ke la neta
Linio 2 307: Linio 2 244:
 
DEP)</small> da
 
DEP)</small> da
 
liceanoj studis trian fremdlingvon, kaj ke 11% de la lernantoj
 
liceanoj studis trian fremdlingvon, kaj ke 11% de la lernantoj
enskribitaj en BEP, CAP aŭ Bac profesia studas duan. Ĉar probablas,
+
enskribitaj en BEP, CAP aŭ Bac profesia studas duan. Ĉar probablas, ke
ke
+
 
tiuj lastaj du efikoj superas la duan, nia fina takso pri la totala
 
tiuj lastaj du efikoj superas la duan, nia fina takso pri la totala
 
kosto de la fremdlingva instruado en Francio, tio estas ĉirkaŭ 8,235
 
kosto de la fremdlingva instruado en Francio, tio estas ĉirkaŭ 8,235
Linio 2 321: Linio 2 257:
 
<td style="vertical-align: top;">TABELO 3: INSTRUADO DE
 
<td style="vertical-align: top;">TABELO 3: INSTRUADO DE
 
FREMDLINGVOJ EN FRANCIO (PRIMARA: 1999-2000 ; ALIAJ: 2003-2004)
 
FREMDLINGVOJ EN FRANCIO (PRIMARA: 1999-2000 ; ALIAJ: 2003-2004)
LERNOJARA PARTO HORARO DE L.E. ELSPEZO/LERNANTO EFFECTIFS ELSPEZO
+
LERNOJARA PARTO HORARO DE L.E. ELSPEZO[[/LERNANTO]] EFFECTIFS ELSPEZO
 
ENTUTA CP 0,058 261,3 783532 204736911 CE1 0,058 261,3 822422 214898868
 
ENTUTA CP 0,058 261,3 783532 204736911 CE1 0,058 261,3 822422 214898868
 
CE2 0,067 304,9 797725 243226352 CM1 0,067 304,9 793648 241983275 CM2
 
CE2 0,067 304,9 797725 243226352 CM1 0,067 304,9 793648 241983275 CM2
Linio 2 329: Linio 2 265:
 
0,105 1509 794116 1198321044 Totalo Kolegia 4.174.565.288 Dua 0,193
 
0,105 1509 794116 1198321044 Totalo Kolegia 4.174.565.288 Dua 0,193
 
1882 533489 1004026298 Primara 0,158 1540 487872 751322880 Fina 0,147
 
1882 533489 1004026298 Primara 0,158 1540 487872 751322880 Fina 0,147
1433 489111 700896063 Totalo Licea 2.456.245.241 BEP/CAP/Bac Pro 0,061
+
1433 489111 700896063 Totalo Licea 2.456.245.241 BEP[[/CAP/Bac]] Pro 0,061
614 695452 427007528 Totalo BEP/CAP/Bac Pro 427.007.528 Elspezo entuta
+
614 695452 427007528 Totalo BEP[[/CAP/Bac]] Pro 427.007.528 Elspezo entuta
 
(€) 8.234.625.595 Fontoj: datumoj DEP (Direction de l'évaluation et
 
(€) 8.234.625.595 Fontoj: datumoj DEP (Direction de l'évaluation et
 
de la prospective = Estraro de la taksado kaj Prospektado),
 
de la prospective = Estraro de la taksado kaj Prospektado),
Linio 2 360: Linio 2 296:
 
estimations
 
estimations
 
réalisées en Suisse une dizaine d’années auparavant. </td>
 
réalisées en Suisse une dizaine d’années auparavant. </td>
<td style="vertical-align: top;">Ĉar la datumoj validas por 2004
+
<td style="vertical-align: top;">Ĉar la datumoj validas por 2004 <small>(aŭ
(aŭ kaze de la elementa lernejo, kiuj estis,
+
kaze de la elementa lernejo, kiuj estis,
 
por 2004,
 
por 2004,
eksterpolitaj el la datumoj de 1999), konvenas dividi&nbsp; la tutan
+
eksterpolitaj el la datumoj de 1999)</small>, konvenas dividi&nbsp; la
 +
tutan
 
obtenitan sumon de
 
obtenitan sumon de
 
8 234 625 595 da eŭroj per la populacio enloĝanta dum tiu
 
8 234 625 595 da eŭroj per la populacio enloĝanta dum tiu
Linio 2 371: Linio 2 308:
 
samvaloras kiel 10% de la tuta edukada elspezo, ne inkluzive de la
 
samvaloras kiel 10% de la tuta edukada elspezo, ne inkluzive de la
 
tria sektoro.
 
tria sektoro.
Tiu cifero precize kongruas kun la taksaĵoj faritaj en Svislando
+
Tiu cifero precize kongruas kun la taksaĵoj faritaj en Svislando antaŭ
antaŭ
+
 
deko da jaroj.<br>
 
deko da jaroj.<br>
 
</td>
 
</td>
Linio 2 447: Linio 2 383:
 
plejofta daŭro de leciono estis 20 ĝis 30 minutoj, kun mezuma
 
plejofta daŭro de leciono estis 20 ĝis 30 minutoj, kun mezuma
 
frekvenco de unu fojo semajne. La naturo kaj la kvanto de la ofertoj
 
frekvenco de unu fojo semajne. La naturo kaj la kvanto de la ofertoj
povas ankaŭ varii laŭ la aĝogrupoj ene de la KS2. La pli aĝaj
+
povas ankaŭ varii laŭ la aĝogrupoj ene de la KS2. La pli aĝaj lernantoj
lernantoj
+
 
ricevis ĝenerale instruadon pli fokusitan kaj pli longdaŭran. 14% el
 
ricevis ĝenerale instruadon pli fokusitan kaj pli longdaŭran. 14% el
 
ĉiuj
 
ĉiuj
Linio 2 457: Linio 2 392:
 
konsiderataj kiel grava faktoro por decidi, ĉu la fremdlingvoj envenus
 
konsiderataj kiel grava faktoro por decidi, ĉu la fremdlingvoj envenus
 
en la programo. 27% de la lernejoj, kiuj forigis la fremdlingvojn,
 
en la programo. 27% de la lernejoj, kiuj forigis la fremdlingvojn,
motivigis tion pro la manko de tempo.» (Driscoll,
+
motivigis tion pro la manko de tempo.» <small>(Driscoll,
Jones et Macrory, 2004: 10, mia traduko).<br>
+
Jones et Macrory, 2004: 10, mia traduko)</small>.<br>
 
</td>
 
</td>
 
</tr>
 
</tr>
Linio 2 519: Linio 2 454:
 
11-jaraĝuloj)</small> kaj 4 <small>(14 ĝis 16-jaraĝuloj)</small>,
 
11-jaraĝuloj)</small> kaj 4 <small>(14 ĝis 16-jaraĝuloj)</small>,
 
sciante cetere ke la <span style="font-style: italic;">key
 
sciante cetere ke la <span style="font-style: italic;">key
stage 3</span> <small>(11 ĝis 14-jaraĝuloj)</small> estas la nura,
+
stage 3</span> <small>(11 ĝis 14-jaraĝuloj)</small> estas la nura, dum
dum
+
 
kiu la instruado de
 
kiu la instruado de
 
fremdlingvoj estas deviga — tamen kun dozado ege varia. Tio ĉi
 
fremdlingvoj estas deviga — tamen kun dozado ege varia. Tio ĉi
 
ege komplikigas la taksadon de la parto de fremdlingvoj en la
 
ege komplikigas la taksadon de la parto de fremdlingvoj en la
 
horaroj, sen enkalkuli, ke nur la minimuma nombro da horoj en la
 
horaroj, sen enkalkuli, ke nur la minimuma nombro da horoj en la
horaro estas fiksita en la regularo; la konvertado inter horloĝaj
+
horaro estas fiksita en la regularo; la konvertado inter horloĝaj horoj
horoj
+
 
kaj
 
kaj
 
instruhoroj estas ankaŭ problema, kvankam mezumo de 50 horloĝaj
 
instruhoroj estas ankaŭ problema, kvankam mezumo de 50 horloĝaj
Linio 2 532: Linio 2 465:
 
La datumoj de la brita
 
La datumoj de la brita
 
ministerio pri edukado liveras ciferojn pri la entuta elspezo, el kiuj
 
ministerio pri edukado liveras ciferojn pri la entuta elspezo, el kiuj
oni eltiras elspezon je lernanto, pri la tuto de la sistemo (KS1 ĝis
+
oni deduktas elspezon je lernanto, pri la tuto de la sistemo <small>(KS1
KS4) de 4 954 eŭroj en jaro. [-piednoto 76-] Oni povas fari sinoptikan
+
ĝis
tabelon
+
KS4)</small> de 4 954 eŭroj en jaro. [-piednoto 76-] Oni povas fari
(tabelo 4), kiu ebligos tre proksimume taksi la penon realigitan en
+
sinoptikan
 +
tabelon <small>(tabelo 4)</small>, kiu ebligos tre proksimume taksi la
 +
penon realigitan en
 
Anglio por la instruado de fremdlingvoj. Tamen, por enkalkuli la
 
Anglio por la instruado de fremdlingvoj. Tamen, por enkalkuli la
 
fakton, ke la horaj provizoj, estas konsideritaj superaj en Skotlando
 
fakton, ke la horaj provizoj, estas konsideritaj superaj en Skotlando
Linio 2 549: Linio 2 484:
 
<tr>
 
<tr>
 
<td style="vertical-align: top;"><img
 
<td style="vertical-align: top;"><img
style="width: 378px; height: 1066px;" alt="" src="Grin06Tab04.jpg"> <br>
+
style="width: 378px; height: 1066px;" alt="" src="[[Grin06Tab04]].jpg"> <br>
 
</td>
 
</td>
 
<td style="vertical-align: top;">TABELO 4: INSTRUADO DE
 
<td style="vertical-align: top;">TABELO 4: INSTRUADO DE
Linio 2 555: Linio 2 490:
 
Grupo da lernojaroj Dot. hebd. moy. L.E. (x 60 min.) Koncerna lernantoj
 
Grupo da lernojaroj Dot. hebd. moy. L.E. (x 60 min.) Koncerna lernantoj
 
(%) Mezuma eksponado al L.E..(x 60 min.) Horara parto L.E. (x 60 min.)
 
(%) Mezuma eksponado al L.E..(x 60 min.) Horara parto L.E. (x 60 min.)
Alĝustigo pri tuta UK Elsp. / lernanto por L.E. (€), UK (µ=4954)
+
Alĝustigo pri tuta UK Elsp. / lernanto por L.E. (€), UK (µ=4954) Kvanto
Kvanto
+
 
(lineara mezumo) Entuta elspezo (€) ANGLIO KAJ KIMRIO KS1 0 -- 0 0 0 0
 
(lineara mezumo) Entuta elspezo (€) ANGLIO KAJ KIMRIO KS1 0 -- 0 0 0 0
 
1.672.728 0 KS2 0,5 33 0,167 0.009 0.01 49.5 3.345.456 165.600.072 KS3
 
1.672.728 0 KS2 0,5 33 0,167 0.009 0.01 49.5 3.345.456 165.600.072 KS3
Linio 2 592: Linio 2 526:
 
kun
 
kun
 
la britaj ciferoj bazitaj sur la jaro 2002-2003, certe ne estas
 
la britaj ciferoj bazitaj sur la jaro 2002-2003, certe ne estas
perfekta; tamen kiel skalon de grando oni rajtas akcepti ke, rilate
+
perfekta; tamen kiel skalon de grando, oni rajtas akcepti ke, rilate
 
Francion, prenitan ĉi tie kiel referenco, Britio ŝparas nuntempe 100
 
Francion, prenitan ĉi tie kiel referenco, Britio ŝparas nuntempe 100
 
eŭrojn je enloĝanto jare, pro la simpla fakto de la domino de
 
eŭrojn je enloĝanto jare, pro la simpla fakto de la domino de
Linio 2 632: Linio 2 566:
 
<br>
 
<br>
 
<img style="width: 267px; height: 89px;" alt=""
 
<img style="width: 267px; height: 89px;" alt=""
src="Grin06For05.jpg"> </td>
+
src="[[Grin06For05]].jpg"> </td>
 
<td style="vertical-align: top;">Oni faros ĉi tie la hipotezon,
 
<td style="vertical-align: top;">Oni faros ĉi tie la hipotezon,
 
ke kaze de alpreno de la “tutangla” scenaro, la anglalingvaj landoj ne
 
ke kaze de alpreno de la “tutangla” scenaro, la anglalingvaj landoj ne
Linio 2 643: Linio 2 577:
 
modifita. Tio estas lima hipotezo, ĉar la alpreno de la “tutangla”
 
modifita. Tio estas lima hipotezo, ĉar la alpreno de la “tutangla”
 
certe kreskigus la premon por la ĝeneraligo de la frutempa
 
certe kreskigus la premon por la ĝeneraligo de la frutempa
anglalernado. Malgraŭ tio, laŭgrade ke tiu evoluo povus akompaniĝi
+
anglalernado. Malgraŭ tio, laŭgrade ke tiu evoluo povus akompaniĝi de
de
+
malinteresiĝo pri la aliaj fremdlingvoj, ne estas malsaĝe akcepti, por
malinteresiĝo pri la aliaj fremdlingvoj, ne estas malsaĝe akcepti,
+
la bezonoj de ĉi-studo, ke la totalo restus neŝanĝita. Oni do konservos
por
+
la bezonoj de ĉi-studo, ke la totalo restus neŝanĝita. Oni do
+
konservos
+
 
kiel (prudentan) takson de la elspezo por la instruado de fremdlingvoj
 
kiel (prudentan) takson de la elspezo por la instruado de fremdlingvoj
 
en Francio kaj Britio, kaze de “tutangla” scenaro, la sumojn de <br>
 
en Francio kaj Britio, kaze de “tutangla” scenaro, la sumojn de <br>
 
<img style="width: 267px; height: 89px;" alt=""
 
<img style="width: 267px; height: 89px;" alt=""
src="Grin06For05.jpg"><br>
+
src="[[Grin06For05]].jpg"><br>
 
</td>
 
</td>
 
</tr>
 
</tr>
Linio 2 704: Linio 2 635:
 
<td style="vertical-align: top;">Kio direblas pri la aliaj
 
<td style="vertical-align: top;">Kio direblas pri la aliaj
 
scenaroj? Denove, la komplekseco de la komparado kondukos nin al kelkaj
 
scenaroj? Denove, la komplekseco de la komparado kondukos nin al kelkaj
simpligegoj, inter kiuj la ĉefaj estis prezentitaj supre en
+
simpligegoj, inter kiuj la ĉefaj estis prezentitaj supre en ĉi-sekcio,
ĉi-sekcio,
+
 
nome koncerne la enkondukon de Esperanto kiel unua fremdlingvo. Oni
 
nome koncerne la enkondukon de Esperanto kiel unua fremdlingvo. Oni
krome akceptos, ke en la scenaro 2 (plurlingvismo), ĉiuj landoj
+
krome akceptos, ke en la scenaro 2 (plurlingvismo), ĉiuj landoj liveras
liveras
+
 
la
 
la
 
saman penon por lerni la fremdlingvojn. En scenaro de pura
 
saman penon por lerni la fremdlingvojn. En scenaro de pura
Linio 2 721: Linio 2 650:
 
lerni ununuran fremdlingvon (nepre apartenantan al tiu triopo) por
 
lerni ununuran fremdlingvon (nepre apartenantan al tiu triopo) por
 
havi, same kiel la aliaj eŭropaj enloĝantoj, la regadon de du el tri
 
havi, same kiel la aliaj eŭropaj enloĝantoj, la regadon de du el tri
lingvoj de la triopo; tiu kondiĉo garantias rektan interkompreniĝon
+
lingvoj de la triopo; tiu kondiĉo garantias rektan interkompreniĝon en
en
+
 
ĉiu subgrupo da eŭropanoj hazarde prenitaj, kiu ajn estas ilia nombro
 
ĉiu subgrupo da eŭropanoj hazarde prenitaj, kiu ajn estas ilia nombro
 
kaj iliaj lingvorepertuaroj. Por simpligi oni akceptos, ke la scenaro
 
kaj iliaj lingvorepertuaroj. Por simpligi oni akceptos, ke la scenaro
Linio 2 738: Linio 2 666:
 
<tr>
 
<tr>
 
<td style="vertical-align: top;"><img
 
<td style="vertical-align: top;"><img
style="width: 374px; height: 80px;" alt="" src="Grin06For06.jpg">b<br>
+
style="width: 374px; height: 80px;" alt="" src="[[Grin06For06]].jpg">b<br>
 
</td>
 
</td>
 
<td style="vertical-align: top;"><img
 
<td style="vertical-align: top;"><img
style="width: 374px; height: 80px;" alt="" src="Grin06For06.jpg"><br>
+
style="width: 374px; height: 80px;" alt="" src="[[Grin06For06]].jpg"><br>
 
KLF2 F = KLF2 UK ≅ 8,235
 
KLF2 F = KLF2 UK ≅ 8,235
 
miliardoj da eŭroj KLF3 F = KLF3 UK = 4,118 miliardoj da eŭroj.<br>
 
miliardoj da eŭroj KLF3 F = KLF3 UK = 4,118 miliardoj da eŭroj.<br>
Linio 2 768: Linio 2 696:
 
<td style="vertical-align: top;">Okulfrapas, ke eĉ laŭ la tre
 
<td style="vertical-align: top;">Okulfrapas, ke eĉ laŭ la tre
 
prudentaj hipotezoj tenataj dum tuta nia
 
prudentaj hipotezoj tenataj dum tuta nia
rezonado, Francio havus avantaĝon kuraĝigi la scenaron 3, kiu
+
rezonado, Francio havus avantaĝon kuraĝigi la scenaron 3, kiu permesus
permesus
+
 
ĝin
 
ĝin
ŝpari pli ol 4 miliardoj da eŭroj jare; la aliaj eŭropaj landoj
+
ŝpari pli ol 4 miliardoj da eŭroj jare; la aliaj eŭropaj landoj ankaŭ
ankaŭ
+
 
ŝparus sed evidente laŭ proporcio, kiu estas funkcio de la nombro de
 
ŝparus sed evidente laŭ proporcio, kiu estas funkcio de la nombro de
 
studentoj; dum Britio kompreneble ne profitus ajnan avantaĝon, ĉar
 
studentoj; dum Britio kompreneble ne profitus ajnan avantaĝon, ĉar
Linio 2 813: Linio 2 739:
 
ĝenerale oportunokostoj de la kapitalo de 10%, oni retenos ĉi tie
 
ĝenerale oportunokostoj de la kapitalo de 10%, oni retenos ĉi tie
 
rendimenton de 7% kiel mezuman valoron. Tiu procentaĵo,
 
rendimenton de 7% kiel mezuman valoron. Tiu procentaĵo,
aplikita al la ŝparo de 6 miliardoj da eŭroj taksitaj supre,
+
aplikita al la ŝparo de 6 miliardoj da eŭroj taksitaj supre, produktas
produktas
+
jaran rentumon de ĉirkaŭ 420 milionoj da eŭroj. [-piednoto 77-] Ni nun
jaran rentumon de ĉirkaŭ 420 milionoj da eŭroj. [-piednoto 77-] Ni
+
nun
+
 
kapablas
 
kapablas
 
kolekti la diversajn elementojn kalkulitajn ĝis nun, por komplete
 
kolekti la diversajn elementojn kalkulitajn ĝis nun, por komplete
Linio 2 845: Linio 2 769:
 
&nbsp; </td>
 
&nbsp; </td>
 
<td style="vertical-align: top;"><br>
 
<td style="vertical-align: top;"><br>
TABELO 5: NETAJ JARAJ TRANSDONOJ FAVORE DE BRITIO EN MILIONOJ DA
+
TABELO 5: NETAJ JARAJ TRANSDONOJ FAVORE DE BRITIO EN MILIONOJ DA [[EŬROJ]],
EŬROJ,
+
 
2002-2004<br>
 
2002-2004<br>
 
POSTE MONTANT DIRECT EFFET MULITPLICATEURa OU RENTE DÉGAGÉE Marchés
 
POSTE MONTANT DIRECT EFFET MULITPLICATEURa OU RENTE DÉGAGÉE Marchés
Linio 2 872: Linio 2 795:
 
Rekta sumo » en tabelo 5)</small>, la aktuala supereco de la angla
 
Rekta sumo » en tabelo 5)</small>, la aktuala supereco de la angla
 
enspezigas
 
enspezigas
pli ol 10 miliardojn da eŭroj jare al Britio.<br>
+
pli ol 10 miliardoj da eŭroj jare al Britio.<br>
 
</td>
 
</td>
 
</tr>
 
</tr>
Linio 2 921: Linio 2 844:
 
por la taksado de la privilegiitaj merkatoj, ne sur la rekta sumo de
 
por la taksado de la privilegiitaj merkatoj, ne sur la rekta sumo de
 
elspezoj taksitaj surbaze de la informoj de British Council, sed sur la
 
elspezoj taksitaj surbaze de la informoj de British Council, sed sur la
oficiala taksado de la brita registaro (tio estas ĉirkaŭ 13
+
oficiala taksado de la brita registaro <small>(tio estas ĉirkaŭ 13
 
miliardoj da eŭroj komence de la jaroj 2000, kio reprezentus sendube
 
miliardoj da eŭroj komence de la jaroj 2000, kio reprezentus sendube
 
pli ol 15 miliardojn da eŭroj nuntempe, sed kiujn ni proponis
 
pli ol 15 miliardojn da eŭroj nuntempe, sed kiujn ni proponis
 
taksi tre prudente je 6,75 miliardoj da eŭroj por la
 
taksi tre prudente je 6,75 miliardoj da eŭroj por la
privilegiitaj merkatoj en kunteksto specife eŭropa). Por plene
+
privilegiitaj merkatoj en kunteksto specife eŭropa)</small>. Por plene
 
enkalkuli la avantaĝojn, kiujn Britio profitas pro tiu situacio, oni
 
enkalkuli la avantaĝojn, kiujn Britio profitas pro tiu situacio, oni
 
rajtas krome memorigi, ke la sumoj ŝparitaj en la komunikado kaj en la
 
rajtas krome memorigi, ke la sumoj ŝparitaj en la komunikado kaj en la
instruado de fremdlingvoj produktas formon de jara rento de ĉirkaŭ
+
instruado de fremdlingvoj, produktas formon de jara rento de ĉirkaŭ 574
574
+
milionoj da eŭroj. Tiukaze, la totala sumo de la valoro, kiun la
milionoj da eŭroj. Tiukaze la totala sumo de la valoro, kiun la
+
 
supereco de la angla nuntempe reprezentas por Britio, estas ĉirkaŭ
 
supereco de la angla nuntempe reprezentas por Britio, estas ĉirkaŭ
17,399 miliardoj da eŭroj. Ankaŭ tie la taksado restas bazita
+
17,399 miliardoj da eŭroj. Ankaŭ tie, la taksado restas bazita
sur prudenta utiligo de la disponeblaj datumoj. Oni do rajtas rezoni
+
sur prudenta uzado de la disponeblaj datumoj. Oni do rajtas rezoni
kun sumoj inter 10 ĝis 17 miliardoj da eŭroj jare, laŭ la kazo, ĉu
+
pri sumoj inter 10 ĝis 17 miliardoj da eŭroj jare, laŭ la kazo, ĉu
 
oni enkalkulis aŭ ne la obligantajn efikojn kaj la rendimentojn de la
 
oni enkalkulis aŭ ne la obligantajn efikojn kaj la rendimentojn de la
 
sumoj, kiujn la plej grava anglalingva lando de Eŭropo povas nuntempe
 
sumoj, kiujn la plej grava anglalingva lando de Eŭropo povas nuntempe
Linio 2 940: Linio 2 862:
 
2003-2004 ĉirkaŭ 400 miliardojn da pundoj [-piednoto 78-], tio estas
 
2003-2004 ĉirkaŭ 400 miliardojn da pundoj [-piednoto 78-], tio estas
 
ĉirkaŭ 584
 
ĉirkaŭ 584
miliardoj da eŭroj. La nominala brita MEP, aliflanke, altis en 2004 je
+
miliardoj da eŭroj. La nominala brita MEP, aliflanke, atingis en 2004
ĉirkaŭ 1710 miliardoj da eŭroj [-piednoto 79-]; ĉirkaŭ 1% de tiu
+
ĉirkaŭ 1710 miliardojn da eŭroj [-piednoto 79-]; ĉirkaŭ 1% de tiu
 
totalo
 
totalo
 
estas do
 
estas do
Linio 2 973: Linio 2 895:
 
denaskaj anglaparolantoj en negocaj kaj konfliktaj situacioj, kiu
 
denaskaj anglaparolantoj en negocaj kaj konfliktaj situacioj, kiu
 
estas neeviteble origino de aliaj financaj profitoj. Tiu fakta stato
 
estas neeviteble origino de aliaj financaj profitoj. Tiu fakta stato
estas financita de la aliaj ŝtatoj, nome eŭropaj <small>(ni
+
estas financita de la aliaj ŝtatoj, nome eŭropaj <small>(ni memorigu,
memorigu,
+
 
ke oni
 
ke oni
 
provis en la antaŭaj paĝoj enkalkuli nur la fluojn, kiuj aperas en la
 
provis en la antaŭaj paĝoj enkalkuli nur la fluojn, kiuj aperas en la
kunteksto de la eŭropaj interŝanĝoj)</small>, kiuj krome konsentas
+
kunteksto de la eŭropaj interŝanĝoj)</small>, kiuj krome konsentas por
por
+
 
tio
 
tio
 
duobligi siajn naciajn fakturojn por la instruado de fremdlingvoj.<br>
 
duobligi siajn naciajn fakturojn por la instruado de fremdlingvoj.<br>
Linio 3 020: Linio 2 940:
 
<td style="vertical-align: top;">TABELO 6: KOMPARO INTER TRI
 
<td style="vertical-align: top;">TABELO 6: KOMPARO INTER TRI
 
SCENAROJ (Sumoj en milionoj da eŭroj rondigitaj je supera entjero)
 
SCENAROJ (Sumoj en milionoj da eŭroj rondigitaj je supera entjero)
SCENARO KAJ LINGVA situaciO ĜENERALAJ PROPRECOJ INSTRUENDAJ
+
SCENARO KAJ LINGVA situaciO [[ĜENERALAJ]] PROPRECOJ INSTRUENDAJ
 
FREMDLINGVOJ
 
FREMDLINGVOJ
 
ELSPEZOJ DE INSTRUADO DE TRANSDONOJ AL LA LANDO DE HEGEMONIA LINGVO
 
ELSPEZOJ DE INSTRUADO DE TRANSDONOJ AL LA LANDO DE HEGEMONIA LINGVO
FRANCA KONTRIBUO (13%) Al la TRANSIĜOJ CO›T NETE RILATE LA
+
FRANCA KONTRIBUO (13%) Al la [[TRANSIĜOJ]] CO›T NETE RILATE LA
 
SCENARON 3 Scenaro 1: “tutangla” Interlingva komunikado esence en la
 
SCENARON 3 Scenaro 1: “tutangla” Interlingva komunikado esence en la
 
angla; malegalrajtoj favoraj al la denaskaj parolantoj de tiu lingvo;
 
angla; malegalrajtoj favoraj al la denaskaj parolantoj de tiu lingvo;
Linio 3 029: Linio 2 949:
 
diverseco. 1e LE: angla 2e LE: Ĉiu alia lingvo 8.235 10.075 1.310
 
diverseco. 1e LE: angla 2e LE: Ĉiu alia lingvo 8.235 10.075 1.310
 
5.428 Scenaro 2: « Plurlingvismo » Interlingva komunikado en diversaj
 
5.428 Scenaro 2: « Plurlingvismo » Interlingva komunikado en diversaj
eŭropaj lingvoj, gravitanta al malgranda nombro da « grandaj »
+
eŭropaj lingvoj, gravitanta al malgranda nombro da « grandaj » lingvoj,
lingvoj,
+
 
nome la tri privilegiitaj lingvoj per hipotezo (angla-franca-germana) ;
 
nome la tri privilegiitaj lingvoj per hipotezo (angla-franca-germana) ;
 
lingva kaj kultura diverseco pli firma, sed risko pri malstabileco
 
lingva kaj kultura diverseco pli firma, sed risko pri malstabileco
necesiganta striktajn aranĝojn por favorigi la komunikadajn
+
necesiganta striktajn aranĝojn por favorigi la komunikadajn kuntekstojn
kuntekstojn
+
 
pri nesuperregantaj lingvoj, precipe en lingvoj aliaj ol la angla. 1e
 
pri nesuperregantaj lingvoj, precipe en lingvoj aliaj ol la angla. 1e
 
LE (por Francio): angla aŭ germana * 2e LE (por Francio): ajna * Rim.
 
LE (por Francio): angla aŭ germana * 2e LE (por Francio): ajna * Rim.
Linio 3 070: Linio 2 988:
 
n’est
 
n’est
 
aucunement servie par le scénario 1. </td>
 
aucunement servie par le scénario 1. </td>
<td style="vertical-align: top;">◊ La neta avantaĝo de la
+
<td style="vertical-align: top;">◊ La neta avantaĝo de la scenaro
scenaro
+
Esperanta ne surprizu, ĉar ĝi respegulas samtempe la efikecon de tiu
Esperanta ne surprizu, ĉar ĝi respegulas samtempe le efikecon de tiu
+
 
lingvo kaj ĝian senegalan justecon. La enkalkulo de la justeco en la
 
lingvo kaj ĝian senegalan justecon. La enkalkulo de la justeco en la
 
klasifiko de la scenaroj devus do rezultigi la retenon de la scenaroj 2
 
klasifiko de la scenaroj devus do rezultigi la retenon de la scenaroj 2
Linio 3 091: Linio 3 008:
 
<td style="vertical-align: top;">◊ La konsidero de nekomercaj
 
<td style="vertical-align: top;">◊ La konsidero de nekomercaj
 
valoroj rezultigus plifortigi la allogon de la scenaro 2, ĉar tiu
 
valoroj rezultigus plifortigi la allogon de la scenaro 2, ĉar tiu
ĉi favoras la ĉiutagan videblecon de la lingva kaj kultura
+
ĉi favoras la ĉiutagan videblecon de la lingva kaj kultura diversecoj;
diversecoj;
+
 
kontraŭe, ĝi suferus la mankojn de scenaro 1, ĉar estas tiu, kiu
 
kontraŭe, ĝi suferus la mankojn de scenaro 1, ĉar estas tiu, kiu
 
okazigas la plej grandajn riskojn. <br>
 
okazigas la plej grandajn riskojn. <br>
Linio 3 108: Linio 3 024:
 
<td style="vertical-align: top;">◊ La eksplicita kaj aparta
 
<td style="vertical-align: top;">◊ La eksplicita kaj aparta
 
konsidero de simbolaj dimensioj, ligitaj al historia kaj politika
 
konsidero de simbolaj dimensioj, ligitaj al historia kaj politika
fundamentoj de la eŭropaj kulturoj <small>(kaj ĉar tiaj dimensioj
+
fundamentoj de la eŭropaj kulturoj <small>(kaj ĉar tiaj dimensioj eble
eble
+
 
ne
 
ne
 
estus en la nekomercaj valoroj)</small>, plifortigas tiujn
 
estus en la nekomercaj valoroj)</small>, plifortigas tiujn
Linio 3 126: Linio 3 041:
 
<td style="vertical-align: top;">◊ La sumoj ĉi tie kalkulitaj
 
<td style="vertical-align: top;">◊ La sumoj ĉi tie kalkulitaj
 
temas
 
temas
pri kalendara jaro; ili adiciiĝas jaron post jaro kaj plifortigas
+
pri kalendara jaro; ili adiciiĝas jaron post jaro, kaj plifortigas
 
dinamikon pli kaj pli malfacile inverseblan, kaj en kiu tiuj sumoj mem
 
dinamikon pli kaj pli malfacile inverseblan, kaj en kiu tiuj sumoj mem
 
ŝarĝos la buĝeton pli kaj pli.<br>
 
ŝarĝos la buĝeton pli kaj pli.<br>
Linio 3 179: Linio 3 094:
 
<td style="vertical-align: top;">53 La literaturo parolas jen pri
 
<td style="vertical-align: top;">53 La literaturo parolas jen pri
 
« plurlingvismo », jen pri « multlingvismo ». Depende de la aŭtoroj la
 
« plurlingvismo », jen pri « multlingvismo ». Depende de la aŭtoroj la
distingo inter la du terminoj ne estas la sama. Laŭ iuj «
+
distingo inter la du terminoj ne estas la sama. Laŭ iuj « multlingvismo
multlingvismo
+
» signifas ĝeneralan nocion de diverseco de la lingvoj, sen identigo de
» signifas ĝeneralan nocion de diverseco de la lingvoj, sen identigo
+
de
+
 
la lingvoj, kiuj estigas tiun diversecon, dum « plurlingvismo »
 
la lingvoj, kiuj estigas tiun diversecon, dum « plurlingvismo »
 
supozigas nombreblan diversecon, tio estas, ke la nombro da ĉeestaj
 
supozigas nombreblan diversecon, tio estas, ke la nombro da ĉeestaj
Linio 3 215: Linio 3 128:
 
de Eŭropa Unio, L 156 de la 18a de junio 2005, je paĝoj 3-4)</small>.
 
de Eŭropa Unio, L 156 de la 18a de junio 2005, je paĝoj 3-4)</small>.
 
Oni do
 
Oni do
akceptis ĉi tie, ke ĉiuj personoj kun gepatra lingvo irlanda plu
+
akceptis ĉi tie, ke ĉiuj personoj kun gepatra lingvo irlanda plu lernos
lernos
+
 
la anglan je la sama aĝo kaj aktivante la samajn procezojn
 
la anglan je la sama aĝo kaj aktivante la samajn procezojn
 
scipovajn, kiel la personoj kun gepatra lingvo angla.<br>
 
scipovajn, kiel la personoj kun gepatra lingvo angla.<br>
Linio 3 238: Linio 3 150:
 
ĉi, kvankam oficiala, ne estos sisteme uzata de la instancoj de la
 
ĉi, kvankam oficiala, ne estos sisteme uzata de la instancoj de la
 
unio, antaŭ kiam la tradukistoj kaj interpretistoj pri la malta estu
 
unio, antaŭ kiam la tradukistoj kaj interpretistoj pri la malta estu
formitaj en sufiĉa nombro <small>(Oficiala ĵurnalo de Eŭropa Unio,
+
formitaj en sufiĉa nombro <small>(Oficiala ĵurnalo de Eŭropa Unio, L
L
+
 
169 de la
 
169 de la
 
1a de majo 2004, je paĝoj 1-2).</small><br>
 
1a de majo 2004, je paĝoj 1-2).</small><br>
Linio 3 278: Linio 3 189:
 
ses structures mentales, sans avoir le cerveau lavé par les routines
 
ses structures mentales, sans avoir le cerveau lavé par les routines
 
linguistiques ». </td>
 
linguistiques ». </td>
<td style="vertical-align: top;">58 Tiurilate Bourdieu (Bourdieu
+
<td style="vertical-align: top;">58 Tiurilate Bourdieu <small>(Bourdieu
kaj aliaj, 2001: 46 ss.) observas: « Kiam oni parolas lingvojn, simple
+
kaj aliaj, 2001: 46 ss.)</small> observas: « Kiam oni parolas lingvojn,
 +
simple
 
dirite, ĉiam ankaŭ temas pri io alia. La lingvo estas ne
 
dirite, ĉiam ankaŭ temas pri io alia. La lingvo estas ne
 
nur ilo de komunikado [...] La simbolaj sistemoj estas ne nur simplaj
 
nur ilo de komunikado [...] La simbolaj sistemoj estas ne nur simplaj
Linio 3 322: Linio 3 234:
 
kalkuloj bazitaj sur la horvaloro de la laboro. Komparante la fiskan
 
kalkuloj bazitaj sur la horvaloro de la laboro. Komparante la fiskan
 
ŝarĝon je kapo, kiu rezultas el ĝeneraligita instrua politiko de
 
ŝarĝon je kapo, kiu rezultas el ĝeneraligita instrua politiko de
fremdlingvo, Haszpra obtenas proporcion de 1 al 10 laŭ la kazo ĉu
+
fremdlingvo, Haszpra obtenas proporcion de 1 al 10 laŭ la kazo ĉu temas
temas
+
 
pri Esperanto, ĉu pri la angla. En scenaro kun du fremdlingvoj <small>(Esperanto
 
pri Esperanto, ĉu pri la angla. En scenaro kun du fremdlingvoj <small>(Esperanto
 
kaj dua fremdlingvo aŭ du naturaj lingvoj, el
 
kaj dua fremdlingvo aŭ du naturaj lingvoj, el
 
kiu verŝajne
 
kiu verŝajne
unualoke la angla)</small>, li fine trovas fiskan ŝarĝon je kapo de
+
unuavice la angla)</small>, li fine trovas fiskan ŝarĝon je kapo de
 
312 eŭroj jare kaj de 925 eŭroj respektive, kio rimarkinde konverĝas
 
312 eŭroj jare kaj de 925 eŭroj respektive, kio rimarkinde konverĝas
 
kun
 
kun
Linio 3 377: Linio 3 288:
 
plus approfondie, les différents chiffres mentionnés dans cette section
 
plus approfondie, les différents chiffres mentionnés dans cette section
 
devront être réexaminés. </td>
 
devront être réexaminés. </td>
<td style="vertical-align: top;">64 Nuntempe, la interreta
+
<td style="vertical-align: top;">64 Nuntempe, la interreta paĝaro
paĝaro
+
 
de la
 
de la
 
brita registaro, menciita de Phillipson (2003) kiel fonto de tiu
 
brita registaro, menciita de Phillipson (2003) kiel fonto de tiu
Linio 3 439: Linio 3 349:
 
<td style="vertical-align: top;">68 Tie estas la decidiga punkto
 
<td style="vertical-align: top;">68 Tie estas la decidiga punkto
 
preterlasita de la sveda reprezentantaro en eŭropa Komisiono, kiu
 
preterlasita de la sveda reprezentantaro en eŭropa Komisiono, kiu
proponis ke, se ŝtato deziras disponi dokumentaron aŭ buŝan
+
proponis ke, se ŝtato deziras disponi dokumentaron aŭ buŝan komunikadon
komunikadon
+
 
en sia lingvo, ĝi akceptu la imputadon de la respondaj tradukaj kaj
 
en sia lingvo, ĝi akceptu la imputadon de la respondaj tradukaj kaj
 
interpretadaj kostoj. Kvankam evidente tio starigas la demandon de la
 
interpretadaj kostoj. Kvankam evidente tio starigas la demandon de la
Linio 3 451: Linio 3 360:
 
page?_pageid=1996,39140985&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL
 
page?_pageid=1996,39140985&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL
 
&amp;screen=detailref&amp;language=fr&amp;product=Yearlies_new_economy
 
&amp;screen=detailref&amp;language=fr&amp;product=Yearlies_new_economy
&amp;root=Yearlies_new_economy/B/B1/
+
&amp;root=Yearlies_new_economy[[/B/B1]]/
 
B11/daa10000 </td>
 
B11/daa10000 </td>
 
<td style="vertical-align: top;">69 Fonto:
 
<td style="vertical-align: top;">69 Fonto:
Linio 3 457: Linio 3 366:
 
page?_pageid=1996,39140985&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL
 
page?_pageid=1996,39140985&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL
 
&amp;screen=detailref&amp;language=fr&amp;product=Yearlies_new_economy<br>
 
&amp;screen=detailref&amp;language=fr&amp;product=Yearlies_new_economy<br>
&amp;root=Yearlies_new_economy/B/B1/ B11/daa10000 <br>
+
&amp;root=Yearlies_new_economy[[/B/B1]]/ B11/daa10000 <br>
 
</td>
 
</td>
 
</tr>
 
</tr>
Linio 3 508: Linio 3 417:
 
page?_pageid=1996,39140985&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL<br>
 
page?_pageid=1996,39140985&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL<br>
 
&amp;screen=detailref&amp;language=fr&amp;product=Yearlies_new_population<br>
 
&amp;screen=detailref&amp;language=fr&amp;product=Yearlies_new_population<br>
&amp;root=Yearlies_new_population/C/C1/C11/caa10000
+
&amp;root=Yearlies_new_population[[/C/C1/C11/caa10000]]
 
caa10000] .<br>
 
caa10000] .<br>
 
</td>
 
</td>
Linio 3 515: Linio 3 424:
 
page?_pageid=1996,39140985&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL<br>
 
page?_pageid=1996,39140985&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL<br>
 
&amp;screen=detailref&amp;language=fr&amp;product=Yearlies_new_population<br>
 
&amp;screen=detailref&amp;language=fr&amp;product=Yearlies_new_population<br>
&amp;root=Yearlies_new_population/C/C1/C11/caa10000
+
&amp;root=Yearlies_new_population[[/C/C1/C11/caa10000]]
 
caa10000] . </td>
 
caa10000] . </td>
 
</tr>
 
</tr>
Linio 3 552: Linio 3 461:
 
<td style="vertical-align: top;">77 Se oni eliras ne el la
 
<td style="vertical-align: top;">77 Se oni eliras ne el la
 
vidpunkto de publikaj financoj, sed de la entuta ekonomio, oni rajtas
 
vidpunkto de publikaj financoj, sed de la entuta ekonomio, oni rajtas
aldoni al la ŝparitaj sumoj tiujn, kiuj rezultantas el la minimuma
+
aldoni al la ŝparitaj sumoj tiujn, kiuj rezultas el la minimuma peno
peno
+
 
en la
 
en la
 
tradukado el kaj al aliaj lingvoj <small>(2,2 miliardoj da eŭroj jare)</small>.
 
tradukado el kaj al aliaj lingvoj <small>(2,2 miliardoj da eŭroj jare)</small>.
Linio 3 572: Linio 3 480:
 
page?_pageid=1996,39140985&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL
 
page?_pageid=1996,39140985&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL
 
&amp;screen=detailref&amp;language=fr
 
&amp;screen=detailref&amp;language=fr
&amp;product=Yearlies_new_economy&amp;root=Yearlies_new_economy/B/B1/
+
&amp;product=Yearlies_new_economy&amp;root=Yearlies_new_economy[[/B/B1]]/
 
B11/daa10000 </td>
 
B11/daa10000 </td>
 
<td style="vertical-align: top;">79 Fonto:
 
<td style="vertical-align: top;">79 Fonto:
Linio 3 578: Linio 3 486:
 
page?_pageid=1996,39140985&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL
 
page?_pageid=1996,39140985&amp;_dad=portal&amp;_schema=PORTAL
 
&amp;screen=detailref&amp;language=fr
 
&amp;screen=detailref&amp;language=fr
&amp;product=Yearlies_new_economy&amp;root=Yearlies_new_economy/B/B1/
+
&amp;product=Yearlies_new_economy&amp;root=Yearlies_new_economy[[/B/B1]]/
 
B11/daa10000<br>
 
B11/daa10000<br>
 
</td>
 
</td>
 
</tr>
 
</tr>
 
</table>
 
</table>

Nuna versio ekde 10:17, 27 Jun. 2010

CHAPITRE 6 TROIS SCÉNARIOS

ĈAPITRO 6 TRI SCENAROJ

6.1 Le principe de comparaison entre scénarios

6.1 La principo de komparado inter scenaroj

Ce chapitre est

consacré à la comparaison chiffrée de différents scénarios. La démarche de comparaison, cependant, ne part pas des politiques d’enseignement des langues étrangères. Elle part au contraire des environnements linguistiques envisageables qui sont, dans la logique de la politique linguistique, les véritables objets du choix de politique publique. C’est à partir de ces environnements linguistiques que l’on peut déterminer quelles politiques d’enseignement sont nécessaires afin de contribuer à leur concrétisation. La démarche retenue relève donc de l’analyse de politiques au sens le plus général, et se réfère, au sens le plus général, à la notion d’efficience externe telle qu’elle a été esquissée dans le premier

chapitre.
Ĉi-ĉapitro estas dediĉita al la

cifera komparado de diversaj scenaroj. La komparmaniero tamen ne eliras el la politikoj pri instruado de fremdaj lingvoj. Male, ĝi eliras el la prikonsiderindaj lingvaj situacioj, kiuj estas, laŭ la logiko de lingva politiko, la veraj objektoj por la elekto de publika politiko. Elirante de tiuj lingvaj situacioj oni kapablas determini, kiuj instrupolitikoj necesas por kontribui al ties konkretigo. La konservita maniero do devenas el la analizo de politikoj, en la plej ĝenerala senco, kaj referencas, en la plej ĝenerala senco, al la nocio de ekstera efikeco, kia ĝi estis skizita en la unua ĉapitro.

À chaque

environnement linguistique, on associera donc un scénario, et pour chacun d’entre eux, on tentera d’identifier les coûts, bénéfices et transferts, afin d’en tirer un bilan global. Il est indispensable de souligner que les chiffres utilisés dans ce chapitre ne constituent que des ordres de grandeur. Ils n’ont d’autre fonction que de situer très grossièrement les montants en cause, et ils devront faire l’objet d’une estimation beaucoup plus serrée si un approfondissement de l’analyse développée ici est souhaité. En l’état, cependant, ces ordres de grandeur permettent — à ma connaissance pour la première fois — une comparaison de ces scénarios entre eux

dans une logique d’analyse de politiques.
Al ĉiu lingva situacio, oni

atribuos scenaron, kaj por ĉiu el ili, oni provos identigi la kostojn, profitojn kaj transpagojn, por dedukti ĝeneralan bilancon el ili. Nepras substreki, ke la ciferoj utiligitaj en ĉi-ĉapitro donas nur proksimumajn kvantojn. Ili ne havas alian funkcion ol tre krude identigi la koncernajn sumojn, kaj ili estu taksitaj multe pli detale, se oni deziras pliprofundigi la analizon ĉi tie prezentita. Nune, tamen tiuj proksimumaj kvantoj ebligas — miascie je la unua fojo — komparon de tiuj scenaroj inter si, laŭ logiko de analizo de politikoj.

L’exercice de

comparaison exige un contexte, car ce n’est qu’en fonction de celui-ci que des ordres de grandeur peuvent être définis. On a ici choisi de prendre l’Union européenne comme contexte ; cependant, dans une étape ultérieure de la recherche, l’évaluation pourrait aussi — voire devrait — être effectuée en se référant

à un contexte mondial.
La kompara ekzerco necesigas

kuntekston, ĉar estas nur en funkcio de ĝi, ke proksimumaj sumoj estas difineblaj. Oni elektis ĉi-kaze Eŭropan Union kiel kuntekston; tamen en posta fazo de la esploro, la taksado ankaŭ povus — eble devus — esti ellaborata referencante tutmondan kuntekston.

Comme l’indiquait la

section 1.1, cette étude ne parle pas des dimensions culturelles, sociales et politiques sur lesquelles portent la plupart des contributions au débat sur les langues en Europe (cf. section 1.1 et références fournies dans cette section). Il va de soi, cependant, que ces dimensions sont tout à fait pertinentes. Elles peuvent donc être combinées avec les résultats présentés ici pour donner naissance à une

base de décision plus complète et plus précise.
Kiel la paragrafo 1.1 indikis,

ĉi-studo ne pritraktas la dimensiojn kulturajn, sociajn kaj politikajn, pri kiuj temas plej multaj kontribuoj en debato pri lingvoj en Eŭropo (vidu sekcion 1.1 kaj referencojn donitajn en ĉi-paragrafo). Kompreneble, tiuj dimensioj tamen estas tute trafaj. Ili povas do esti kombinataj kun la rezultoj prezentitaj ĉi tie por generi pli kompletan

kaj pli precizan bazon por decidi.
La comparaison entre

les différents scénarios repose sur les éléments suivants:
1) la définition d’un environnement linguistique, en référence au contexte européen;
2) l’identification des bénéfices, notamment communicationnels, associés à chaque environnement ;
3) une définition très sommaire des axes de politique d’enseignement des langues étrangères que chaque environnement suppose ;
4) les coûts, pour le système éducatif, associés à ces politiques d’enseignement ;
5) les transferts occasionnés par chaque environnement linguistique, en distinguant, conformément à l’analyse du chapitre précédent: (i) les marchés privilégiés ; (ii) l’économie d’effort dans la communication ; (iii) l’économie d’effort dans l’enseignement des langues étrangères ; (iv) les rendements de l’économie réalisée sur cet enseignement. En revanche, il n’existe pas, à mon avis, de moyen d’évaluer, même grossièrement, l’effet de légitimation (donc la position indue de supériorité dans les situations de négociation et de conflit) qui, selon les environnements linguistiques, peut échoir aux locuteurs de la ou des langues privilégiées. En attendant qu’une solution puisse être trouvée à ce problème délicat, l’effet de légitimation (appelé ailleurs « effet rhétorique »

cf. Grin,

2004a) est supposé inclus dans les dimensions sociales et culturelles signalées ci-dessus. Il doit néanmoins conserver une importance cruciale dans toute

évaluation.
La komparo inter la diversaj

scenaroj baziĝas sur jenaj elementoj:
1) la difino de lingva situacio, reference al la eŭropa kunteksto;
2) la identigo de la profitoj, nome pri interkompreniĝo, rilatitaj al ĉiu situacio;
3) tre simpligita difino de la gvidlinioj de politiko pri instruado de fremdlingvoj, kiun ĉiu situacio supozigas;
4) la kostoj por la eduksistemo, rilate al tiuj instruaj politikoj;
5) la transpagoj okazigitaj de ĉiu lingva situacio, distingante, konforme al la analizo de la antaŭa ĉapitro: (i) la privilegiitajn merkatojn; (ii) la ekonomion de peno en la komunikado; (iii) la ekonomion de peno en la instruado de fremdlingvoj; (iv) la rendimentojn de la ekonomio realigita en tiu instruado. Inverse, miascie ne ekzistas ilo por taksi, eĉ maldetale, la efikon de pravigo (do la maljusta pozicio de supereco en la situacioj de intertraktado kaj de konflikto) kiu, laŭ la lingvaj situacioj, povus esti destinita al la parolantoj de la privilegiita(j) lingvo(j). Atendante ke solvo estas trovebla por tiu delikata problemo, la efiko de pravigo (alie nomata « efiko retora » vidu Grin, 2004a) estas supozata inkluzivita en la sociaj kaj kulturaj dimensioj cititaj ĉi-supre. Malgraŭ tio ĝi devas konservi decidigan gravecon en ĉiu taksado.

En l’état, ce sont

donc huit types d’information de base qu’il convient d’associer à chaque scénario. Certaines d’entre elles méritent ici un commentaire, en préalable à

l’estimation proprement dite.
Nunstate, estas do ok specoj de

baza informo, kiuj estas atribuendaj al ĉiu scenaro. Iuj inter ili meritas ĉi tie komentarion enkonduke al la fakta taksado.

6.2 Les environnements linguistiques

6.2 La lingvaj situacioj

Nous retiendrons

dans l’examen trois environnements linguistiques auxquels seront associés trois scénarios de base: le « tout-à-l’anglais », le « plurilinguisme » et « l’espéranto ». Rien n’interdit, dans un deuxième temps, d’affiner chacun de ces

scénarios et d’envisager de les combiner.
Dum la ekzamenado, ni pritraktos

tri lingvajn situaciojn, al kiuj estos atribuataj tri bazaj scenaroj: la “tutangla”, la “plurlingvisma” kaj la “Esperanta” scenaroj. Nenio malebligas en dua fazo rafini ĉiun el tiuj scenaroj kaj konsideri  kombinon inter ili.

Le «

tout-à-l’anglais » correspond à ce que les modèles de Pool (1996) et Grin (1994a) nomment le modèle « monarchique » (cf. Annexe A2): une langue s’impose comme seule langue officielle et de travail de l’Union européenne ; c’est la langue de la communication internationale, sur les plans commercial, scientifique et culturel ; et c’est aussi la langue vers laquelle gravitent les acteurs sociaux dans l’interaction privée avec des personnes ayant une autre langue maternelle qu’eux. C’est, en gros, le modèle prédit par van Parijs, De Swaan, ou Abrams et Strogatz, dont les analyses ont été présentées dans le chapitre précédent. C’est en outre celui que recommandent explicitement des auteurs comme van Parijs et, implicitement, les assez nombreux acteurs scientifiques et politiques, qui parlent d’un plurilinguisme destiné à cadrer, contenir ou compléter l’anglais: mais dans la mesure où ils ne prévoient pas de garde-fous pour contrebalancer la logique conjointe de l’utilisabilité et du maximin, leur recommandations reviennent, à long terme, au « tout-àl’anglais

».
La “tutangla” scenaro respondas

al tio, kion la modeloj de Pool (1996) kaj Grin (1994a) nomas la modelo “monarka” (Vidu Aldonaĵon A2): unu lingvo trudas sin kiel sola oficiala lingvo kaj laborlingvo de Eŭropa Unio; ĝi iĝas la lingvo de la  internacia komunikado je niveloj komerca, scienca kaj kultura; kaj ĝi ankaŭ iĝas la lingvo kiu allogas sociajn aktivuloj dum privata interago kun personoj de alia gepatra lingvo. Tio estas pli malpli, la prognozita modelo de Van Parijs, De Swaan, aŭ Abrams kaj Strogatz, kies analizoj estis prezentitaj en la antaŭa ĉapitro. Estas krome tiu modelo, kiun rekomendas aŭtoroj kiel Van Parijs kaj, implicite, la sufiĉe multnombraj aktivuloj sciencaj kaj politikaj, kiuj parolas pri plurlingvismo kies celo estas situigi, enteni aŭ kompletigi la anglan: sed ĉar ili ne provizas ŝirmilon por kontraŭstari la kunan logikon de la uzebleco kaj de la minimumo-maksimumigo, iliaj rekomendoj kondukas, je longdaŭro, al la “tutanglan” scenaron.

Le « plurilinguisme

» est un régime linguistique qui suppose que la communication internationale est ainsi organisée qu’elle se déroule effectivement dans plusieurs langues.53 Ce n’est pas qu’au niveau des instances de l’Union européenne qu’il doit être caractérisé (auquel cas il pourrait s’agir du modèle « oligarchique » ou « panarchique », éventuellement « technocratique » ou de « triple relais » chez Pool (1996) ou Grin (1994a) ; cf. Annexe A2), mais aussi au niveau de la communication quotidienne entre Européens. Comme on l’a vu à la section 5.3, la dynamique de l’utilisabilité et du maximin est tellement forte qu’un fonctionnement plurilingue n’est envisageable que sous l’hypothèse de mesures réglementaires d’accompagnement, dont quelques unes sont esquissées dans la section 7.2. Je n’entrerai pas davantage ici dans la définition de telles mesures, mais il importe de souligner que c’est en raison même de celles-ci que l’environnement « plurilingue » dont il est question ici se distingue du « plurilinguisme » ou du « multilinguisme » constamment invoqués par l’officialité européenne. Il se démarque aussi du plurilinguisme sans garde-fous que recommandent de nombreux auteurs, sans vouloir voir qu’en l’absence de tels garde-fous, il est fondamentalement instable et ne peut qu’être supplanté par le « tout-à-l’anglais », en résultat de la dynamique conjointe de l’utilisabilité et du

maximin.
La “plurlingvismo” estas

lingva reĝimo, kiu supozigas, ke la internacia komunikado estas organizita tiel, ke ĝi efektive okazas en pluraj lingvoj.[-piednoto 53-] Estas ne nur je la nivelo de la instancoj de Eŭropa Unio, ke ĝi estu karakterizata (tiukaze povus temi pri la modelo “oligarkia” aŭ “panarkia”, eventuale “teknokrata” aŭ “triope relajsa” ĉe Pool (1996) aŭ Grin (1994a); vidu Aldonaĵo A2), sed ankaŭ je la nivelo de la ĉiutaga komunikado inter eŭropanoj. Kiel ni vidis en sekcio 5.3, la dinamiko de la uzebleco kaj de la minimum-maksimumigo estas tiel forta, ke plurlingva funkciado estas konsiderebla nur  kun provizo de helpa regularo, el kiu kelkaj dispozicioj estos skizitaj en la paragrafo 7.2. Mi ĉi tie ne pli detale priparolos la difinon de tiaj dispozicioj, sed gravas substreki, ke estas pro tiuj, ke la “plurlingva” situacio, ĉi tie menciita, distingas sin  de la “plurlingvismo” aŭ “multlingvismo” kiujn eŭropaj oficialuloj daŭre invokas. Ĝi ankaŭ diferenciĝas de la plurlingvismo sen ŝirmilo, kiun rekomendas multaj aŭtoroj, sen konsciiĝi, ke manke de tiaj ŝirmiloj, ĝi estas fundamente malstabila kaj nepre estos anstataŭigita de la “tutangla” pro la kunagada dinamiko de uzebleco kaj de minimum-maksimumigo.

Le plurilinguisme

dont il est question ici vise à être stable. Il faut souligner que le plurilinguisme auquel renvoie le scénario 2 ne correspond pas nécessairement aux propositions (foncièrement « oligarchiques ») défendues par Ginsburgh et Weber (2003) ou Fidrmuc et Ginsburgh (2004). En effet, leur analyse, qui ne porte que sur les langues de travail de l’Union européenne, ne se pose guère la question de l’environnement linguistique, et ne constitue donc pas une approche complète en termes d’évaluation de politiques. Par contre, il faut aussi souligner que s’il doit offrir certaines garanties en termes d’intercommunication sans pour autant supposer l’apprentissage par tous d’un nombre de langues étrangères extrêmement élevé, la mise en oeuvre pratique du scénario « plurilinguisme » suppose que certaines langues soient mises au bénéfice d’un statut préférentiel. Ceci rapproche le plurilinguisme pratique (par opposition au plurilinguisme théorique) d’un système oligarchique. Étant donné que la mise en oeuvre pratique de ce scénario peut se réaliser de très nombreuses façons différentes (selon les hypothèses retenues sur le nombre de langues bénéficiant de ce statut particulier et sur le nombre de langues étrangères que les citoyens européens seront supposer apprendre), nous retenons, dans cette étude, une réalisation particulière du plurilinguisme qui privilégie trois langues sur 20 (ou sur 21 ; voir note n° 54) ; on trouvera, dans les paragraphes qui suivent, davantage de détails sur la teneur exacte du plurilinguisme pour lequel les

comparaisons sont effectuées.
La plurlingvismo, pri kiu temas

ĉi tie, celas esti stabila. Substrekendas, ke la plurlingvismo, pri kiu temas en scenaro 2 ne necese respondas al la proponoj (esence “oligarkiaj”) defenditaj de Ginsburgh kaj Weber (2003) aŭ Fidrmuc kaj Ginsburgh (2004). Fakte ilia analizo, kiu celas nur la laborlingvojn en Eŭropa Unio, apenaŭ konsideras la lingvan situacion, kaj do ne donas kompletan bildon rilate la takso de politikoj. Aliflanke, ankaŭ substrekendas, ke, malgraŭ ĝi proponu certajn garantiojn rilate interkomunikado, sen tiucele supozi la lernadon far ĉiuj, de grandega nombro da fremdaj lingvoj, la praktika efektivigo de la scenaro “plurlingvisma” supozigas, ke certaj lingvoj profitu preferan statuson. Tio proksimigas al oligarkia sistemo, la praktikan plurlingvismon (kontraste al la teoria plurlingvismo). Donite ke la praktika efektivigo de tiu scenaro realigeblas laŭ multegaj diversaj manieroj (laŭ la konsideritaj hipotezoj pri la nombro da lingvoj profitantaj de tiu speciala statuso kaj pri la nombro da fremdlingvoj, kiujn la eŭropaj civitanoj estos supozataj lerni), ni atentigas en ĉi-studo pri speciala realigo de plurlingvismo, kiu privilegias tri lingvojn el 20 (aŭ 21; vidu noton n° 54); oni trovos en la sekvantaj paragrafoj, pliajn detalojn pri la preciza enhavo de la plurlingvismo, por kiu la komparoj estas ellaboritaj.

La solution «

espéranto » correspond au régime « synarchique » (cf. Annexe A2). On pourrait penser, à première vue, qu’il ne s’agit que de remplacer l’anglais par l’espéranto, et qu’il s’agit d’un « tout-à-l’espéranto » plutôt que d’un « tout-àl’anglais ». Malgré cette ressemblance de surface, les différences entre les deux

environnements linguistiques sont de taille. 
La solvo “Esperanta” respondas

al la reĝimo “sinarkia” (vidu Aldonaĵon A2). Unuavide oni povus pensi, ke temas nur pri anstataŭigo de la angla per Esperanto, kaj ke temas de “tutesperanta” anstataŭ “tutangla”. Malgraŭ tiu supraĵa simileco, la diferencoj inter ambaŭ lingvaj situacioj estas ampleksegaj.

Premièrement, comme on l’a

déjà relevé dans la section 5.4, l’usage de l’espéranto fait disparaître d’un seul coup tous les transferts inéquitables auxquels donne lieu le « tout-à-l’anglais » ; cela s’applique également à « l’effet de légitimation » ou « effet rhétorique » que je renonce ici à quantifier ; l’importance symbolique de cet effet, répétons-le, demeure toutefois

majeure. Nous aurons l’occasion d’y revenir dans la section suivante.
Unue, kiel oni jam rimarkigis en

la sekcio 5.4, la uzado de Esperanto tuj forigas ĉiujn maljustajn transpagojn okazigitajn de la “tutangla”; tio aplikiĝas same al “efiko de rajtigo” aŭ “efiko retora”, pri kies kvantigo mi ĉi tie rezignas; la simbola graveco de tiu efiko, ni ripetu, restas gravega.

Ni havos la okazon retrakti ĝin en la sekvanta sekcio.
Deuxièmement,

l’apprentissage de l’espéranto est considérablement plus rapide que celui de toute autre langue et, à des degrés divers, cette supériorité se manifeste indépendamment de la langue maternelle de l’apprenant. Elle est peut-être plus évidente pour les personnes qui ont pour langue maternelle une langue latine, mais elle existe aussi pour ceux dont la langue maternelle est germanique ou slave, voire non indo-européenne, malgré un vocabulaire d’origine essentiellement indoeuropéenne (Piron, 1994 ; Flochon, 2000). Troisièmement, comme l’espéranto n’est la langue de personne et, de ce fait, aisément langue de tout le monde (Mullarney, 1999), sa diffusion est moins menaçante pour les actuelles langues de l’Europe que

ne l’est la diffusion de l’anglais.
Due, la lernado de Esperanto

estas konsiderinde pli rapida ol tiu de ajna alia lingvo kaj, diversgrade, tiu supereco evidentiĝas sendepende de la gepatra lingvo de la lernanto. Ĝi estas eble pli evidenta por la personoj, kies gepatra lingvo estas  latinida, sed ĝi ekzistas ankaŭ por tiuj, kies gepatra lingvo estas ĝermana aŭ slava, eĉ ne hindeŭropa, malgraŭ vortaro kun esence hindeŭropa origino (Piron, 1994; Flochon, 2000). Trie, ĉar Esperanto estas nenies lingvo kaj, pro tio, povas facile iĝi ĉies lingvo (Mullarney, 1999), ĝia disvastiĝo estas malpli minaca por la aktualaj Eŭropaj lingvoj ol estas la disvastiĝo de la angla.

6.3 Les bénéfices

6.3 La profitoj

Comme on l’a

constaté dans le chapitre 2, les bénéfices associés à différents environnements linguistiques sont tellement protéiformes qu’il serait vain de vouloir les saisir intégralement ; en même temps, il est indispensable qu’ils ne se limitent pas à la simple communication. Cela étant, la possibilité pour tout Européen de communiquer avec tous les autres est sans doute le plus fréquemment cité des bénéfices recherchés, et nous mettrons l’accent sur celui-ci avant d’élargir le champ. Le montant des bénéfices communicationnels est évidemment identique pour les scénarios 1 et 3, dans lesquels l’intercompréhension est réalisée en anglais et en espéranto respectivement ; la situation est plus complexe dans le cas du scénario 2, et le plurilinguisme qu’il suppose doit être spécifié. En effet, si tout Européen apprend une langue étrangère, sans qu’il y ait convergence vers une même langue, la communication directe entre deux personnes tirées au hasard ne peut être garantie. Elle ne peut l’être que si chacun apprend un très grand nombre de langues. Plus précisément, si l’on veut être certain que deux Européens de langue maternelle différente pris au hasard puissent toujours communiquer sans interprète, le nombre de langues que chacun doit apprendre (si l’on admet que chacun consent le même effort) est de dix. 54 Dans un environnement à N langues, ce chiffre vaut N/2 si N est pair et (N-1)/2 si N est impair. Dans ce dernier cas, les deux interlocuteurs auront au moins une langue en commun, mais dans le cas où N est pair, ils auront

nécessairement deux langues en commun.
Kiel oni konstatis en ĉapitro 2,

la profitoj atribuitaj al diversaj lingvaj situacioj estas tiel diversformaj, ke oni vane provus ekkapti ilin komplete; samtempe estas absolute necese, ke ili ne limiĝas al simpla interkompreniĝo. Tion dirite, la eblo por ĉiu eŭropano komuniki kun ĉiuj aliaj, estas sendube la plej ofte citita el la esperataj profitoj, kaj ni emfazos ĝin antaŭ ol plivastigi la kampon. La sumo de la komunikadaj profitoj estas evidente identa por la scenaroj 1 kaj 3, en kiuj la interkompreniĝo okazas respektive en la angla kaj en Esperanto; la situacio estas pli kompleksa kaze de scenaro 2, kaj la plurlingvismo, kiun ĝi supozigas, devas esti detaligita. Fakte, se ĉiu eŭropano lernas fremdlingvon, sen interkonsenti pri la sama lingvo, la rekta komunikado inter du personoj hazarde prenitaj ne estas garantiebla. Ĝi povas nur okazi, se ĉiu lernas grandegan nombron da lingvoj. Pli precize, se oni volas certigi, ke du hazarde prenitaj eŭropanoj kun malsama gepatra lingvo povu ĉiam komuniki sen interpretisto, la nombro da lingvoj, kiujn ĉiu devas lerni (supozante, ke ĉiu same penas) estas dek. [-piednoto 54-] En situacio kun N lingvoj, tiu nombro egalas N/2 se N estas para kaj (N-1)/2 se N estas malpara. En la lasta kazo la du interparolantoj havos almenaŭ unu lingvon komunan, sed en la kazo, kie N estas para, ili nepre havos du lingvojn komunajn.

Or la garantie que

tout groupe de deux personnes dispose toujours d’une langue en commun ne constitue pas un acquis suffisant, et ne permet pas le type d’intercompréhension qui nous préoccupe ici: en effet, il s’agit plutôt de voir comment des groupes plus nombreux (voire l’intégralité des résidents des États membres) puissent communiquer entre eux, que ce soit dans l’interaction orale ou dans le recours à certaines sources écrites. C’est cette version exigeante de la

communication que nous appellerons ici l’intercompréhension.
Nu, la garantio, ke ĉiu

dupersona grupo ĉiam disponas pri komuna lingvo, ne estas sufiĉa atingo, kaj ne ebligas la interkompreniĝon de la speco kiu interesas nin ĉi tie: anstataŭe gravas kompreni, kiel pli grandaj grupoj (eĉ la tuto de la loĝantoj de membroŝtatoj) povas interkomuniki, ĉu en buŝa interago, ĉu uzante certajn skribajn mediojn. Estas tiu postulema versio de la komunikado, kiun ni ĉi tie nomos interkompreniĝo.

De fait, le nombre

de langues qu’il faut apprendre pour garantir l’intercompréhension augmente avec la taille du groupe (en termes du nombre de langues maternelles différentes qui y sont représentées), tant que l’on n’introduit pas une hypothèse supplémentaire sur une éventuelle coordination entre individus quant au choix des langues étrangères qu’ils apprennent. Ainsi, dans un environnement à N langues pour une population totale de M individus, le nombre de langues que tout participant doit savoir (langue maternelle comprise) pour que tout groupe de Z participants tirés au hasard (Z=1,...., M) ait au moins une langue en commun est égal à:
 [(Z-1)/Z] ∗N+1 ∀ Z < N+1
arrondi à l’unité inférieure. Pour tout Z ≥(N+1), on en restera à N langues, car il n’y aurait évidemment pas de raison communicationnelle d’en apprendre davantage. Dans une Europe dont les États membres représentent dorénavant 21 langues [55], la communication multilingue ne peut donc être laissée au pur hasard, et il convient de préciser ici ce que le scénario du plurilinguisme recouvre afin qu’il puisse être

comparé aux deux autres.
Fakte la nombro da lingvoj

lernendaj por garantii la interkompreniĝon kreskas laŭ la amplekso de la grupo (en terminoj de la nombro de malsamaj gepatraj lingvoj tie reprezentataj), se oni ne enkondukas plian hipotezon pri eventuala kompromiso inter individuoj koncerne la fremdlingvojn, kiujn ili lernas. Tiel,  en situacio kun N lingvoj por tuta populacio de M individuoj, la nombro da lingvoj, kiujn ĉiu partoprenanto scipovu (inkluzive la gepatran lingvon) por ke ĉiu grupo kun Z partoprenantoj hazarde prenitaj (Z=1,...., M) havu almenaŭ unu komunan lingvon egalas al
[(Z-1)/Z] ∗N+1 ∀ Z < N+1
rondigita al la malsupera entjero. Por ĉiu Z ≥(N+1) oni restos ĉe N lingvoj, ĉar evidente interkompreniĝo ne motivigus lerni plian. En Eŭropo, kies membroŝtatoj uzas ekde nun 21 lingvojn [-piednoto 55-], la multlingva komunikado ne plu povas resti pure hazarda, kaj taŭgas nun  precizigi, kion la scenaro de la plurlingvismo kovras, por ebligi komparon al la du aliaj scenaroj.

Pour la poursuite de

cette discussion, on définira donc le « plurilinguisme » comme une forme spécifique du modèle « 1+2 » recommandé aussi bien par l’Union Européenne que par le Conseil de l’Europe: chaque résident européen devrait maîtriser deux langues en plus de sa langue maternelle. Toutefois, ce « modèle » est souvent interprété comme comportant à titre de langues étrangères, une langue de grande communication comme l’anglais et la langue principale d’un État voisin. Dans ce rapport, nous définirons le trio de langues de façon un peu différente. En effet, même s’il ne s’agit que d’assurer l’intercompréhension de tout sous-ensemble de deux résidents tirés au hasard, il faut que le répertoire de tout Européen comporte au moins deux langues choisies dans un sous-ensemble donné de trois langues. Ceci revient donc à accorder, dans la logique esquissée plus haut, un statut privilégié à certaines langues et on admettra ici, pour les besoins de l’exposé, qu’il s’agit de

l’anglais, du français et de l’allemand.
En la cetero de ĉi-diskuto, oni

do difinos la “plurlingvismon” kiel specifan formon de la modelo « 1+2 » rekomendita ambaŭ de Eŭropa Unio, kaj de Eŭropa Konsilio: ĉiu eŭropa loĝanto devus regi du lingvojn krom sia propra gepatra lingvo. Tamen, ĉi tiu “modelo” estas ofte komprenita kiel uzanta unu fremdlingvon de granda komunikado, nome la angla, kaj aldone, la ĉefan lingvon de najbara ŝtato. En ĉi-raporto ni difinos la triopon da lingvoj iom alie. Fakte, eĉ se temas nur pri certigo de la interkompreniĝo de ĉiu subgrupo de du loĝantoj hazarde prenitaj, nepras ke la repertuaro de ĉiu eŭropano enhavu almenaŭ du lingvojn elektitajn el donita subgrupo de tri lingvoj. Laŭ la supra rezonado, tio do samas al doni privilegian statuson al certaj lingvoj, kaj ĉi tie por la bezonoj de la studo, oni konsentu ke temas pri la angla, la franca kaj la germana.

Le plurilinguisme

n’est donc pas un scénario parfaitement égalitaire: en effet, même si l’on admet que tous les Européens apprennent deux langues étrangères, on pourra distinguer deux situations: pour les personnes de langue maternelle anglaise, française ou allemande, il suffit que l’une des deux langues étrangères soit tirée de ce groupe de trois langues, mais l’autre langue étrangère peut parfaitement être une langue tierce  qu’il s’agisse de l’italien, du japonais ou du gallois. Par contre, pour un résidant de langue maternelle estonienne ou portugaise, les deux langues étrangères doivent provenir de la troïka anglais-français-allemand. Toute autre langue (à nouveau, qu’il s’agisse de l’italien, du japonais ou du gallois) devrait nécessairement être apprise à titre de troisième langue étrangère. Cette asymétrie n’est pas sans conséquences pour la comparaison des scénarios, et nous y

reviendrons dans la suite de ce chapitre.
La plurlingvismo ne estas

do scenaro perfekte egalrajta: fakte, eĉ se oni akceptas, ke ĉiu eŭropano lernas du fremdlingvojn, oni povos distingi du situaciojn: por personoj kun gepatra lingvo angla, franca aŭ germana, sufiĉas ke unu el tiuj du fremdlingvoj estu elektata el tiu grupo de tri lingvoj, sed la dua fremdlingvo povas perfekte esti alia   ekzemple la itala, la japana aŭ la kimra. Kontraŭe por persono kun gepatra lingvo estona aŭ portugala, la dua fremdlingvoj devas veni el la triopo angla-franca-germana. Ĉiu alia lingvo (denove, ĉu temas pri la itala, la japana aŭ la kimra) devus esti lernata nur kiel tria fremdlingvo. Tiu malsimetrio havas  konsekvencojn pri la komparo de la scenaroj, kaj ni denove pritraktos ĝin sekve en ĉi-ĉapitro.

Cependant, il

importe de noter que même cette restriction n’assure pas l’intercompréhension telle que définie plus haut, (condition nécessaire à ce que l’on puisse affirmer que le plurilinguisme garantit les mêmes bénéfices communicationnels que le « tout-à-l’anglais » ou l’espéranto). En effet, si le plurilinguisme dont il est ici question doit se démarquer réellement de l’hégémonie linguistique, cela suppose que les États membres auront mis sur pied de véritables mesures d’encouragement à l’utilisation de plusieurs langues. Si ces mesures sont inefficaces, on retombe dans le scénario du « tout-à-l’anglais » ; mais si elles sont efficaces, on peut, quasiment par définition, s’attendre à ce que les citoyens européens dont la langue maternelle n’est ni l’anglais, ni le français ni l’allemand apprennent deux de ces langues dans des proportions sensiblement égales. À terme, les Européens (hormis ceux qui sont de langue maternelle anglaise, française ou allemande) se répartiront en trois grands groupes: ceux dont le répertoire linguistique inclut, à titre de langues étrangères, l’anglais et le français (« EF »), le

français et l’allemand (« FD ») et l’anglais et l’allemand (« ED »).
Tamen gravas noti, ke eĉ tiu

limigo ne certigas la interkompreniĝon supre difinitan, (kondiĉo necesa, por povi aserti, ke la plurlingvismo garantias la samajn oportunecojn pri interkompreno, kiel la “tutangla” scenaro aŭ Esperanto). Fakte, se la plurlingvismo, pri kiu temas ĉi tie, efektive diferenciĝu de la lingva hegemonio, tio supozigas, ke la membroŝtatoj estos alprenintaj verajn kuraĝigajn aranĝojn favore al la uzo de pluraj lingvoj. Se tiuj aranĝoj ne estas efikaj, oni revenos al la scenaron “tutanglan”; sed se ili efikas, oni povas atendi, kvazaŭ laŭdifine, ke la eŭropaj civitanoj, kies gepatra lingvo estas nek la angla, nek la franca, nek la germana, lernos du el tiuj lingvoj en proksimume samaj proporcioj. En longdaŭro, la eŭropanoj (krom tiuj, kies lingvo estas la angla, la franca aŭ la germana) dividiĝos en tri grandajn grupojn: tiuj, kies lingva repertuaro inkludas kiel fremdlingvojn la anglan kaj la francan (« AF »), la francan kaj la germanan (« FG ») kaj la anglan kaj la germanan (« AG »).

Quelle

intercompréhension pouvons-nous alors espérer ? Pour simplifier le calcul, on admettra que les francophones, les anglophones et les germanophones apprennent les langues des uns des autres de façon à tendre, grosso modo, vers la même répartition des compétences en trois tiers ; ceci suppose aussi que les francophones, anglophones et germanophones, ayant le choix de leur deuxième langue étrangère, choisissent une langue tierce — qui pourra aussi bien être l’espagnol que le japonais ou le gallois. Nous admettrons aussi que tous les Européens sont trilingues (en application du modèle « 1+2 »), mais pas quadrilingues. Dans un tel cas, si l’on est sûr que toute paire d’Européens tirés au hasard aura nécessairement au moins une langue en commun, on est également certain que dans tout groupe aléatoire comportant deux tiers des Européens plus un, il est impossible qu’il existe une langue connue par tous les membres de ce groupe ; quelle que soit la langue choisie

(anglais, français ou allemand), au moins un participant sera exclu.
Kiun interkompreniĝon ni tiam

povas esperi? Por simpligi la kalkuladon, ni akceptu, ke la franclingvanoj, la anglalingvanoj kaj la germanlingvanoj lernas la lingvojn unu de la alia tiamanere ke la kompetentoj dividiĝas en tri proksimume egalaj trionoj; tio supozigas ankaŭ, ke la franclingvanoj, anglalingvanoj kaj germanlingvanoj, povantaj elekti sian duan fremdlingvon, elektas alian lingvon  — kiu povos same bone esti la hispana kiel la japana aŭ la kimra. Ni akceptos ankaŭ, ke ĉiuj eŭropanoj estas trilingvaj (en apliko de la modelo « 1+2 »), sed ne kvarlingvaj. En tia kazo, se oni certas, ke ĉiu paro da eŭropanoj hazarde prenitaj, ĉiam havos almenaŭ unu komunan lingvon, oni ankaŭ certas, ke en ĉiu aleatora grupo enhavanta du trionojn da eŭropanoj plus unu, ne eblas, ke ekzistas lingvo konata de ĉiuj membroj de tiu grupo; kia ajn estu la elektita lingvo (la angla, franca aŭ germana), almenaŭ unu partoprenanto estos flanklasita.

De façon générale

(et sous les hypothèses simplificatrices retenues ici), la probabilité P qu’aucun participant ne soit exclu, dans une population totale de M individus d’où on tire des groupes de taille Z, est donnée par:
<img style="width: 604px; height: 67px;" alt="Grin Ch06 Formulo 1" src="Grin06For01.jpg">
où l’expression n k C , qui définit le nombre de combinaisons sans répétitions de k éléments tirés au hasard parmi n, est égale à ) <img style="width: 95px; height: 60px;" alt="" src="Grin06For02.jpg" align="top">

Ĝenerale (kaj kun ĉiuj

simpligantaj kondiĉoj ĉi tie akceptitaj) la probableco P, ke neniu partoprenanto estu forlasita en totala populacio da M individuoj, el kiuj oni prenas grupojn de amplekso Z, reprezentiĝas per:
<img style="width: 604px; height: 67px;" alt="" src="Grin06For01.jpg">
 kie la esprimo n k C , kiu difinas la nombron da kombinaĵoj sen ripetoj de k elementoj hazarde prenitaj el n, egalas al ) <img style="width: 95px; height: 60px;" alt="" src="Grin06For02.jpg" align="top">

En termes de

probabilités, cette estimation vaut pour des valeurs élevées de M. Mais dès que le terme M est élevé, il n’a plus grande importance: quel que soit l’effectif de la population d’où l’on tire les sous-groupes de personnes appelées à communiquer entre elles, la valeur de cette probabilité décline rapidement avec l’accroissement de Z, c’est-à-dire le nombre de participants à l’échange. Ainsi, la probabilité qu’un simple trio, tiré au hasard parmi 10.000 personnes, ait une langue en commun est de l’ordre de 77,8%, et dès qu’il s’agit d’un groupe de 20 personnes, cette probabilité

tombe à 0,09%.
En terminoj de probableco, tiu

taksado validas por altaj valoroj de M. Sed ekde kiam M estas alta, ĝi ne plu gravas: kiu ajn estu la grando de la populacio, el kiu oni prenas la subgrupojn de interkompunikantoj, la valoro de tiu probableco rapide malpliiĝas laŭ kreskanta Z, tio estas la nombrobb da partoprenantoj en la interparolo. Tiel, la probableco, ke simpla triopo, hazarde prenita inter 10.000 personoj, havas komunan lingvon estas proksimume 77,8%, kaj ekde kiam temas pri grupo de 20 personoj, tiu probableco falas al 0,09%.

De fait, une réunion

de vingt personnes, même si elles sont tirées d’un sousensemble de la population lui-même défini sur la base d’une probabilité réelle d’interaction, telle qu’elle peut émerger d’un certain contexte professionnel, est monnaie courante, et le modèle « 1+2 » n’y garantit pas

l’intercompréhension.
Efektive, kunveno de dudek

personoj, eĉ se ili estas prenitaj el subgrupo de populacio mem difinita surbaze de vera probableco de interago, tia ke ĝi povas okazi dum iu profesia situacio, ofte okazas, kaj la modelo «1+2» tie ne garantias interkompreniĝon.

Prenons l’exemple

des 32.158 fonctionnaires permanents et temporaires actifs en 2003 dans les cinq institutions européennes (Parlement, Conseil, Commission, Cour de Justice et Cour des Comptes)56. La probabilité que face à un auditoire de 20 fonctionnaires, l’usage d’une des trois langues de la troïka anglais-français-allemand n’exclue aucune de ces 20 personnes est très faible, puisque selon la formule cidessus, elle est, elle aussi, inférieure à 0,1%. En d’autres termes, il est quasiment certain qu’un participant au moins ait un répertoire qui, tout en étant parfaitement conforme au modèle « 1+2 » et qui, en outre, comporte deux des trois langues d’une « troïka » privilégiée, ne comporte pas la langue choisie pour cette réunion.[57] Le plurilinguisme sous la forme d’un modèle « 1+2 » ne fournit donc pas les mêmes garanties que les autres scénarios sur le plan communicationnel. Diverses alternatives sont envisageables, qui rétablissent toutes la garantie d’intercompréhension: premièrement, le passage à un modèle de type « 1+3 », si les trois langues étrangères sont issues de la « troïka » — ce qui, toutefois, suppose un investissement considérable dans l’enseignement des langues étrangères

deuxièmement, la réduction du nombre de langues privilégiées de trois à deux — ce qui serait, selon toute probabilité, politiquement indéfendable ; troisièmement, le passage à un modèle où l’on apprend une langue étrangère de la troïka et où l’on acquiert des compétences réceptives élevées dans les deux autres langues. Dans les limites de ce rapport, nous n’étudierons pas plus avant ces trois alternatives, tout en soulignant que selon l’importance accordée à l’objectif d’intercompréhension, il

peut être indispensable de les étudier de plus près.
Ni prenu la ekzemplon de la

32 158 permanentaj kaj portempaj oficistoj aktivaj en 2003 en la kvin eŭropaj institucioj (Parlamento, Konsilio, Komisiono, Kortumo kaj Revizora Kortumo) [-piednoto 57-]. La probableco, ke la uzo de unu el la tri lingvoj de la triopo angla-franca-germana, ne ekskluzivos unu inter la aŭskultantaro de 20 oficistoj, estas tre malalta, ĉar laŭ la ĉi-supra formulo, ankaŭ ĝi estas malpli ol 0,1%. Alidire, estas kvazaŭ certe, ke almenaŭ unu partoprenanto havas lingvo-repertuaron, kiu, kvankam perfekte konforma al la modelo « 1+2 » kaj kiu krome enhavas du el la tri lingvoj de privilegiita «triopo », ne enhavas la lingvon elektitan por tiu kunveno.[-piednoto 57-] La plurlingvismo sub la formo de modelo « 1+2 » do ne liveras la samajn garantiojn, kiel la aliaj scenaroj, nivele de la komunikado. Estas penseblaj diversaj alternativoj, kiuj donas ĉiujn garantiojn pri interkompreniĝo: unue, la transiro al modelo de speco « 1+3 », se la tri fremdlingvoj venis el la « triopo » — , kio tamen supozigas konsiderindan investadon en la instruadon de fremdlingvoj; due, la malpliigo de la nombro de privilegiitaj lingvoj de tri al du — kio, laŭ ĉiu probableco, ne estus politike defendebla; trie, la transiro al modelo, en kiu oni lernas unu fremdan lingvon de la triopo, kaj akiras altajn komprenokompetentojn en la du aliaj lingvoj. En la limoj de ĉi-raporto, ni ne plu studos tiujn tri alternativojn, tamen substrekante, ke laŭ la graveco akordigita al la celo de interkompreniĝo, povas esti necese studi ilin pli detale.

Cependant, même avec

ses limites, on peut considérer que les bénéfices effectifs du plurilinguisme dans sa forme « 1+2 » sont plus élevés que ne le suggèrent les exemples chiffrés fournis plus haut. En effet, la réalité des rencontres et des échanges n’est pas purement aléatoire ; la proximité géographique et les liens historiques et commerciaux sont autant de facteurs qui rendent certaines rencontres plus fréquentes que d’autres. Dès lors, même si l’intercompréhension n’est pas systématiquement garantie, le modèle « 1+2 » contribue certainement à ce qu’elle soit suffisamment fréquente à l’intérieur de certains contextes (géographiques, professionnels ou autres). Si l’absence de communication directe est plus probable pour des sous-groupes eux-mêmes improbables, cela ne suffirait pas à invalider une telle version du scénario plurilingue, d’autant plus que l’on peut également recourir à la traduction et à l’interprétation. La traduction et l’interprétation conservent donc, dans ce scénario, une importance primordiale, car elles viennent combler les impossibilités de communication qu’on vient de mentionner, et surtout garantir à tous

les citoyens l’accès à certains textes.
Tamen, eĉ kun ĝiaj limigoj, oni

rajtas konsideri, ke la efektivaj profitoj de la plurlingvismo en ĝia formo « 1+2 » estas pli altaj ol tio, kion sugestas la ekzemploj supre ciferitaj. Fakte, en la realo, la renkontiĝoj kaj interparoloj ne estas pure aleatoraj; la geografia proksimeco kaj la ligoj historiaj kaj komercaj estas tiom da faktoroj, kiuj igas iujn renkontiĝojn pli oftaj ol aliaj. Do, eĉ se la interkompreniĝo ne estas sisteme garantiebla, la modelo «1+2» kontribuas certe al tio, ke ĝi estas sufiĉe ofta interne de iuj kuntekstoj (geografiaj, profesiaj aŭ aliaj). Se la manko de rekta komunikado estas pli probabla por subgrupoj, bkiuj mem estas neprobablaj, tio ne sufiĉus por malvalidigi tian version de la plurlingva scenaro, des pli ke oni povas ankaŭ helpiĝi per tradukado kaj interpretado. La tradukado kaj interpretado konservas do, en ĉi-scenaro, unuarangan gravecon, ĉar ili venas kompensi la komunikadajn maleblojn, kiujn oni ĵus menciis, kaj precipe garantii al ĉiu civitano la aliron al iuj tekstoj.

Dès lors, compte

tenu des avantages propres au plurilinguisme (cf. paragraphe ciaprès) et de la possibilité de continuer à fournir des services de traduction et d’interprétation entre les trois langues de la troïka, cette déficience par rapport à la communication directe en toutes circonstances n’est pas majeure. C’est pour cette raison que nous poursuivons le raisonnement en admettant que les bénéfices nets des trois scénarios sont comparables, afin de mettre l’accent sur les différences de

coûts.
Do, enkalkulante la avantaĝojn

proprajn al la plurlingvismo (vidu ĉi-postan paragrafon) kaj la eblon daŭre liveri tradukajn kaj interpretajn servojn inter la tri lingvoj de la triopo, tiu manko rilata al la rekta komunikado en ĉiuj situacio ne estas ĉefa. Estas pro tiu motivo, ke ni daŭrigas la rezonadon supozante, por emfazi la diferencojn inter la kostoj, ke la netaj profitoj de la tri scenaroj estas kompareblaj.

En effet, un autre

point qu’il importe de souligner ici est que ce qui différencie les scénarios du « tout-à-l’anglais », du plurilinguisme ou de l’espéranto, c’est que selon celui que l’on retient, on ne uit évidemment pas la même Europe. Le scénario plurilingue est celui qui, a priori, reflète le mieux l’idéal de préservation de la diversité linguistique européenne, puisqu’il garantit (moyennant quelques aménagements sur lesquels nous revenons plus loin) une utilisation constante de plusieurs langues et une confrontation plus quotidienne de chacun avec la pluralité des langues et des cultures ; nul, même né anglophone, francophone ou germanophone, ne peut se permettre d’y rester unilingue. Le scénario « espéranto » vient à cet égard en second, car du fait même de sa non-association avec telle ou telle sphère linguistique et culturelle, il laisse plus de champ libre à l’expression de toutes, et cela, sur un pied d’égalité. Le « tout-à-l’anglais » arriverait au troisième rang, car sa diffusion n’est pas sans exercer de fortes pressions sur les autres langues, au détriment, peut-être, de leur créativité scientifique (Durand, 2001) ou

intellectuelle.58
Fakte, alia ĉi tie substrekenda

punkto estas, ke tio, kio diferencigas la scenarojn “tutanglan” de la plurlingvismo aŭ de Esperanto, estas, ke laŭ la scenaro kiun oni sekvas, oni evidente ne konstruas la saman Eŭropon. La plurlingva scenaro estas tiu, kiu apriore plej bone respegulas la idealon de protekto de la eŭropa lingva diverseco, ĉar ĝi garantias (pere de kelkaj adaptoj, al kiuj ni revenos poste) daŭran uzon de pluraj lingvoj kaj ĉiutagan konfrontadon de ĉiu, kun la diverseco de la lingvoj kaj kulturoj;  laŭ tiu scenaro, neniu, eĉ denaske anglalingva, franclingva aŭ germanlingva, rajtas resti unulingva. La scenaro “Esperanto” tiurilate venas kiel la dua, ĉar per la fakto mem de sia neaparteno al ajna lingva aŭ kultura sfero, ĝi lasas pli da libereco al la esprimado de ĉiuj, kaj tion samnivele. La “tutangla” alvenus kiel tria, ĉar ĝia disvastigo ne ĉesas forte premi la aliajn lingvojn, eble malprofite al ilia kreativeco scienca (Durand, 2001) aŭ intelekta.[-piednoto 58-]

Toutes ces

considérations relèvent toutefois, comme on l’a vu plus haut, des dimensions non-marchandes des environnements linguistiques. Même si l’on a pu, dans le chapitre 2, esquisser une démarche permettant d’approcher ces valeurs, l’absence totale de données nous interdit de chercher à les incorporer dans notre

identification des bénéfices de différents scénarios.
Ĉiuj tiuj konsideroj tamen

dependas , kiel dirite supre, de dimensioj nekomercaj de la lingvaj situacioj. Eĉ se oni povis, en ĉapitro 2, skizi manieron por alproksimiĝi al tiuj valoroj, la totala manko de datumoj malebligas nin inklusivi ilin en nia identigo de la profitoj de diversaj scenaroj.

6.4 Les politiques d’enseignement et leurs coûts

6.4 La instruaj politikoj kaj iliaj kostoj

Pour les trois

scénarios considérés, on supposera que la France enseigne deux langues étrangères: l’anglais et une langue K dans le premier ; une langue J et une langue K dans le second (la première de ces deux langues devant être l’anglais ou l’allemand, si, comme on en fait ici l’hypothèse, le plurilinguisme favorise une troïka anglais-français-allemand) ; l’espéranto et une langue K dans le troisième (la langue K pouvant être l’anglais, mais sans que cette langue fasse l’objet d’un encouragement particulier par rapport à toute autre langue offerte par le système éducatif). Afin de simplifier l’examen, on supposera que la première et la deuxième langue étrangère sont inscrites aux mêmes programmes d’études et pour les mêmes années du cursus scolaire qu’actuellement, et qu’elles bénéficient des mêmes dotations horaires qu’à présent. Non moins important, les objectifs pédagogiques assignés à l’enseignement de la première et de la deuxième langue étrangère seront supposés relativement similaires dans les différents scénarios, et grosso modo identiques à ceux qu’ils sont actuellement. Rien n’interdit, dans un approfondissement ultérieur de l’analyse, de remettre en cause cette hypothèse. On pourra ainsi viser des objectifs plus exigeants au moins pour la première langue étrangère et, dans la mesure où une telle réforme exigerait un accroissement de la dotation en ressources, adapter en conséquence l’estimation correspondante des

coûts.
Por la tri konsideritaj

scenaroj, oni supozos, ke Francio instruas du fremdlingvojn: en la unua scenaro, la anglan kaj lingvon K ; en la dua scenaro, lingvon J kaj lingvon K  (la unua de tiuj du lingvoj estu la angla aŭ la germana, se, kiel oni hipotezis, la plurlingvismo favoras triopon anglan-francan-germanan); en la tria scenaro, Esperanton kaj lingvo K  (la lingvo K povus esti la angla, sed sen ajna kuraĝigo rilate al iu alia lingvo proponita de la eduka sistemo). Por simpligi la ekzamenon, oni supozos ke la unua kaj la dua fremdlingvoj estas enskribitaj en la samaj studoprogramoj kaj por la samaj jaroj de la lerneja kurso kiel nun, kaj ke ili uzas la saman horaron kiel nun. Ne malpli grave, la pedagogiaj celoj asignitaj al la instruado de la unua kaj de la dua fremdlingvo estos supozataj relative similaj en la diversaj scenaroj, kaj proksimume egalaj al tiuj kiel nun. Nenio malebligas en posta pli detala analizo, nuligi tiun hipotezon. Oni tiel povos esti pli postulemaj almenaŭ pri la unua fremdlingvo kaj konsekvence, adapti la respondan taksadon de la kostoj., laŭgrade tia reformo postulus altigon de la provizado de rimedoj,

À ma connaissance,

il n’existe pas de comptabilité scolaire par matière en France, non plus, du reste, que dans d’autres pays. Dans le cas de la Suisse, l’évaluation des rendements sociaux de l’enseignement des langues avait donc nécessité la construction d’une série d’estimations. Un tel exercice est d’autant plus complexe que le pays compte quatre langues officielles et nationales, utilisées dans l’instruction publique selon le principe de territorialité. En outre, du fait de sa structure fédérale, la Suisse ne comporte pas moins de 26 systèmes scolaires distincts, avec des programmes différents, y compris en matière d’enseignement des langues. Comme trois cantons sont bilingues et l’un trilingue, ce sont en principe une bonne trentaine de plans d’études différents pour lesquels il faut effectuer de telles estimations (Grin

et Sfreddo, 1997).
Miascie ne ekzistas lerneja

librotenado laŭ fako en Francio, cetere ankaŭ ne en aliaj landoj. Kaze de Svislando, la mezurado de la sociaj rendimentoj de la lingvinstruoj necesigis ellabori aron da taksadoj. Tia ekzerco estas des pli kompleksa, ke la lando havas kvar oficialajn kaj naciajn lingvojn, uzatajn en la publika instruado laŭ la principo de teritorieco. Krome, pro sia federala strukturo, Svislando havas ne malpli ol 26 apartajn instrusistemojn kun malsimilaj programoj, inkluzive pri instruado de lingvoj. Ĉar tri kantonoj estas dulingvaj kaj unu trilingva, estas principe trideko da malsimilaj studoplanoj, por kiuj oni ellaboru tiajn taksaĵojn (Grin kaj Sfreddo, 1997).

Étant donné le

caractère centralisé du système éducatif français, de telles estimations sont sans doute relativement aisées, mais on se contentera, pour la présente étude, de simples ordres de grandeur, dont la construction est détaillée plus loin, en référence au « transfert » occasionné par l’économie d’effort que peuvent réaliser certains États, en fonction du scénario considéré, dans l’enseignement des langues étrangères. On prendra la France comme point de référence, en vue d’estimer dans quelle mesure le Royaume-Uni en diverge, à partir des chiffres qui s’appliquent à l’Angleterre et au Pays de Galles. En effet, étant donné la structure des systèmes d’enseignement au Royaume-Uni, le point de comparaison ne correspond pas, stricto sensu, au Royaume-Uni en tant qu’État membre. Le principe de base est celui d’une simple règle de trois: on estime la part relative des langues étrangères λ dans la grille horaire pour les différentes années scolaires ou ordres d’enseignement ; on la multiplie par la dépense moyenne par élève DME correspondante ; ce chiffre est ensuite multiplié par l’effectif total d’élèves dans le système EFF, pour obtenir le coût total de l’enseignement des langues étrangères CLEi dans chaque scénario i. En divisant CLE par la population résidente POP, on obtient la dépense totale pour l’enseignement des langues étrangères par habitant,

terme qui est comparable entre pays, pour chaque scénario.
Pro la centraligita propreco de

la franca eduksistemo, tiaj taksadoj eble estas relative facilaj, sed por la nuna studo, oni kontentiĝos per proksimumaj valoroj, kies kunmetado estas detaligita pli sube, reference al la « transpago » okazigita de la ekonomio de peno, kiun certaj ŝtatoj povas realigi, laŭ la konsiderita scenaro, en la instruado de fremdaj lingvoj. Oni prenos Francion kiel referencon por taksi kiagrade Britio devias de ĝi, ekirante de ciferoj aplikiĝantaj al Anglio kaj al Kimrio. Fakte, pro la strukturo de la instruaj sistemoj en Britio, la komparpunkto ne respondas striktasence al Britio estiel membroŝtato. La baza principo estas tiu de simpla proporcio: oni taksas la relativan parton de la fremdlingvoj λ en la horaro por diversaj lernojaroj aŭ instruadoniveloj; oni multiplikas per la responda mezuma elspezo je lernanto (MEL); btiu cifero estas poste multiplikata per la totala nombro da lernantoj en la sistemo (NLS), por obteni la entutan koston de la instruado de fremdlingvoj (KFL)i en ĉiu scenaro i. Dividante KLF per la enloĝantoj (POP), oni obtenas la entutan elspezon por la instruado de la fremdlingvoj je enloĝanto, nombro kiu estas komparebla inter landoj por ĉiu scenaro.

Les scénarios 1 et 2

ont donc le même coût, c'est-à-dire que CLE1 = CLE2. Le scénario 3, par contre, présente un coût moindre, puisque l’atteinte d’un certain niveau de compétence en espéranto est nettement plus rapide que pour toute autre langue, et la littérature est à cet égard unanime. Ainsi, Flochon (2000:109) note que « l’Institut de pédagogie cybernétique de Paderborn (Allemagne) a comparé les durées d’apprentissage de plusieurs groupes d’élèves francophones, de niveau baccalauréat, pour atteindre un niveau dit ‘standard’ et comparable dans quatre langues différentes: l’espéranto, l’anglais, l’allemand et l’italien. Les résultats sont les suivants: pour atteindre ce niveau, 2000 heures d’études de l’allemand produisaient un niveau linguistique équivalent à 1500 heures d’étude l’anglais, 1000 heures d’étude de l’italien et… 150 heures d’étude de l’espéranto. Sans

commentaire ».
La scenaroj 1 kaj 2 do kostas la

samon, tio estas KLF1 = KLF2. La scenaro 3, kontraŭe, kostas malpli, ĉar la atingo de certa nivelo de kompetento en Esperanto estas klare pli rapida ol por ĉiu alia lingvo, kaj tiurilate la literaturo estas unuanima. Tiel Flochon (2000:109) notas, ke «La Instituto pri kibernetika pedagogio de Paderborn (Germanio) komparis la lernodaŭrojn de pluraj grupoj da lernantoj franclingvaj je bakalaŭra nivelo, por atingi nivelon nomitan ‘norma’ kaj kompareblan en kvar malsimilaj lingvoj: Esperanto, la angla, la germana kaj la itala. La rezultoj estas jenaj: por atingi tiun nivelon, 2000 studhoroj de germana lingvo rezultigis lingvan nivelon ekvivalentan al 1500 studhoroj de angla lingvo, 1000 studhoroj de itala kaj… 150 studhoroj de Esperanto. Sen komentoj»

D’autres estimations

éparses dans la littérature confirment l’atteinte plus rapide de compétences en langue-cible en espéranto que dans toutes les autres langues avec lesquelles la comparaison était faite (Ministère de l’instruction publique [Italie], 1995) ainsi que les avantages propédeutiques de la langue (Corsetti et La Torre, 1995). Dans ce qui suit, j’ai opté pour la plus grande prudence en admettant un ratio de un à trois. Ainsi, l’investissement nécessaire pour assurer aux élèves français un niveau donné de compétence en espéranto représente un tiers de celui qui est nécessaire

pour les doter d’un niveau similaire dans toute autre langue.59
Aliaj disaj taksoj en la

literaturo konfirmas la pli rapidan atingon de kompetentoj en la celita lingvo por Esperanto ol por ĉiuj aliaj lingvoj, kun kiuj la komparo estis farita (ministerio de la publika instruado [Italio], 1955) same kiel la propedeŭtikajn avantaĝojn de la lingvo (Corsetti kaj La Torre, 1995). En tio, kio sekvas, mi elektis por la plej granda prudento aprobante proporcion de unu je tri. Tiele la necesa investado por certigi al la francaj lernantoj donitan nivelon de kompetento en Esperanto reprezentas trionon de tiu necesa por doti ilin pri simila nivelo en ajna alia lingvo.[-piednoto 59-]

L’économie d’effort

du passage à l’espéranto affecterait la première langue étrangère, pour laquelle on consent (dans le système français pris ici comme référence) environ les trois quarts de l’effort total d’enseignement des langues étrangères (cf. Annexe A3). L’application du ratio 1:3 entre l’espéranto et la première langue étrangère apprise actuellement (quelle qu’elle soit) suppose donc que la facture totale de l’enseignement des langues passerait à:
<img style="width: 348px; height: 75px;" alt="" src="Grin06For03.jpg">
ce qui revient à la diviser par deux. Bien entendu, on pourrait aussi retenir une autre approche, et supposer un coût rigoureusement identique aux trois scénarios ; mais alors, le niveau de compétence atteint en espéranto sera nécessairement et strictement supérieur à celui qui est atteint dans d’autres langues, y compris dans la

langue actuellement choisie comme première langue étrangère.[60]
La ekonomio de peno pro la

transiro al Esperanto influus la unuan fremdlingvon, al kiu (en la franca sistemo, ĉi tie prenata kiel referencon) oni dediĉas proksimume tri kvaronojn de la entuta elspezo pri instruado de fremdlingvoj (vidu Aldonaĵon A3). La aplikado de la proporcio 1/3 inter Esperanto kaj la unua fremdlingvo nun lernata (kiu ajn ĝi estas) supozigas do, ke la totala fakturo de la lingvinstruado iĝus:
<img style="width: 348px; height: 75px;" alt="" src="Grin06For03.jpg">
alivorte,  ĝi duoniĝus. Kompreneble oni ankaŭ estus povinta akcepti alian alproksimiĝon kaj supozi koston precize identan en la tri scenaroj; sed tiam la nivelo de kompetento atingita en Esperanto, necese kaj strikte superos tiun atingitan en la aliaj lingvoj, inkluzive de la lingvo nuntempe elektita kiel unua fremdlingvo.[-piednoto 60 -]

6.5 L’estimation des transferts

6.5 Taksado de la transpagoj

Les marchés privilégiés

L’hégémonie linguistique donne lieu, on l’a dit, à diverses formes de redistribution en faveur des locuteurs de la langue hégémonique ainsi que des États dont c’est la langue majoritaire ou officielle – ou l’une des langues officielles. Ce privilège résulte des effets suivants: les locuteurs de la langue dominante bénéficient d’un avantage pour la vente de divers services (enseignement de la langue concernée ; traduction et interprétation vers celle-ci; édition et révision de textes dans cette langue ; fourniture à l’étranger de matériel pédagogique pour son enseignement).

La privilegiitaj merkatoj

La lingva hegemonio okazigas, mi jam diris, diversajn formojn de redistribuo favore al la parolantoj de la hegemonia lingvo same kiel al la ŝtatoj, de kiuj ĝi estas la lingvo plej uzata aŭ oficiala – aŭ unu el la oficialaj. Tiu privilegio rezultas el la sekvantaj efikoj: la parolantoj de la dominanta lingvo profitas avantaĝon pro la vendo de diversaj servoj (instruado de la dominanta lingvo; tradukado kaj interpretado en tiun ĉi; eldonado kaj kontrolado de tekstoj en tiu lingvo; liverado en fremdlandojn de pedagogia materialo por ties instruado).

Il n’existe, à ma

connaissance, que des ordres de grandeur de cet effet dans le cas de l’anglais et cela, pour le Royaume-Uni. Le site du British Council indique ainsi que les « English language products » (sans doute à comprendre comme des produits liés à la langue anglaise, donc une catégorie plus large que des produits en langue anglaise), valent environ 800 millions de livres par année ; quelque 700.000 personnes visitent le Royaume-Uni chaque année pour apprendre l’anglais, et y effectuent des dépenses pour un montant total estimé à 700 millions de livres (soit une dépense moyenne de £ 1.000 par personne).61 Le site du British Council ne donne pas de détails sur la méthodologie d’estimation. Le deuxième chiffre est basé sur des données de 1998, et mais rien n’est dit sur la période à laquelle s’applique le premier. Ces données ayant été disponibles en 2001, nous admettrons ici, par simplification, que ces montants reflètent une estimation s’appliquant à cette annéelà. Étant donné une croissance, entre 2001 et 2004, de 16,7% du PIB nominal au Royaume-Uni [62] et en supposant qu’il est identique entre secteurs, ce milliard et demi de livres aura passé, en 2004, à £ 1,75 md, ce qui équivaut à environ 2,59 milliards d’Euros, arrondis ici à € 2,5 md, pour prévenir toute erreur que pourrait faire naître

l’utilisation d’un taux de change trop défavorable à la livre.[63]
Miascie, ekzistas nur skaloj de

grando de tiu efiko kaze de la angla, kaj tio, por Britio. La retejo de British Council indikas ĉi-rilate, ke la « English language products » (sendube komprenendaj kiel la produktoj ligitaj al la angla lingvo, do kategorio pli vasta ol la produktoj en la angla lingvo) valoras proksimume 800 milionojn da pundoj jare; ĉirkaŭ 700.000 personoj jare vizitas Brition por lerni la anglan kaj tie elspezas sumon taksitan je 700 milionoj da pundoj (tio estas meza elspezo de £ 1.000 je persono).[-piednoto 61-] La retejo de British Council ne donas detalojn pri la metodologio de taksado. La dua cifero baziĝas sur la datumoj de 1998 sed nenio estas dirita pri la periodo dum kiu validis la unua. Tiuj datumoj estis disponeblaj en 2001, ni ĉi tie akceptu, simpligante, ke tiuj sumoj respegulas taksadojn pri tiu jaro. Ĉar inter 2001 kaj 2004, la nominala MEP en Britio kreskis de 16,7% [-piednoto 62-] kaj supozante, ke ĝi estas identa en ĉiuj sektoroj, tiu miliardo kaj duono da pundoj atingis 1,75 miliardojn da pundoj en 2004, kio egalas al 2,59 miliardoj da eŭroj, ĉi tie rondigitaj al 2,5 miliardoj da eŭroj, por eviti ĉiun eraron, kiun povus kaŭzi la utiligo de tro malfavora valorkurzo de la pundo. [-piednoto 63-]

Cependant, il ne

faut pas perdre de vue que même en l’absence d’une domination de la langue anglaise, un certain montant de biens et services liés à cette langue seraient de toute façon vendus. C’est donc une portion de ce montant de 2,5 milliards d’Euros qui doit ici être prise en compte. On retiendra ici une part de 75%, basée sur le fait, discuté plus en détail ci-après, que la surreprésentation de la traduction et de l’interprétation depuis et vers l’anglais, sur le marché européen, est de cet ordre. En conséquence, les « marchés privilégiés » valent, dans l’estimation

délibérément prudente retenue ici, € 1,875 md par année.
Tamen ni ne forgesu, ke eĉ dum

malesto de domino de la angla lingvo, iu kvanto da varoj kaj servoj ligitaj al tiu lingvo ja estus venditaj. Estas do parto de tiu sumo de 2,5 miliardoj da eŭroj, kiu ĉi tie estu konsiderinda. Oni retenos proporcion de 75%, bazitan sur la fakto diskutota pli detale poste, ke la superreprezentado de la tradukado kaj interpretado, el kaj al la angla en la eŭropa merkato, estas je tiuj skaloj de grando. Do la “privilegiitaj merkatoj” valoras, en la intence prudenta taksado ĉi tie retenita, 1,875 miliardojn da eŭroj jare.

Il convient

toutefois de confronter ce chiffre aux 13 milliards d’Euros que « rapporte » chaque année la langue anglaise au royaume, selon le gouvernement britannique (cité par Phillipson, 2003: 77)64. Malgré l’écart qui apparaît à première vue, ce dernier montant est compatible avec les € 2,5 md pour une raison simple: c’est que la dépense donne lieu à un effet d’entraînement, dit effet multiplicateur, du type de ceux que l’on prend en compte pour estimer l’impact économique total d’un projet d’infrastructure, par exemple. Dans la mesure où la valeur empirique de tels multiplicateurs se situe fréquemment aux alentours de 2,5 à 3, il est probable que le montant de € 13 md signalé par Phillipson soit le produit d’un multiplicateur d’une valeur standard et d’un montant initial supérieur aux € 2,5 md indiqués par le British Council ; cette estimation du British Council est donc, selon toute probabilité, inférieure au total des dépenses directes. Cela étant, quel que soit le montant exact

de celles-ci, elles doivent être multipliées par un multiplicateur.
Indas tamen

konfronti tiun ciferon kun la 13 miliardoj da eŭroj, kiujn «enspezigas» ĉiun jaron la angla lingvo al la ŝtato, laŭ la brita registaro (cititaj de Phillipson, 2003: 77) [-piednoto 64-]. Malgraŭ la diferenco, kiu aperas unuavide, tiu lasta sumo estas akordigebla kun la 2,5 miliardoj da eŭroj pro simpla motivo: tio estas, ke la elspezo okazigas neĝbulan efikon, nomitan obliganta efiko, de la sama speco kiel tiuj, kiujn oni enkalkulas ekzemple por taksi la tutan ekonomian efikon de infrastruktura projekto. Ĉar la praktika valoro de tiaj obligantoj ofte situas ĉirkaŭ 2,5 ĝis 3, estas probable, ke la sumo de 13 miliardoj da eŭroj menciitaj de Phillipson estas la produto de obliganto kun norma valoro kaj komenca sumo superanta la 2,5 miliardojn da eŭroj indikitajn de British Council; tiu takso de British Council estas do, laŭ ĉiu probableco, malpli alta ol la totalo de la rektaj elspezoj. Do, kiuj ajn estas la

precizaj sumoj, ili estas multiplikendaj per obliganto.
Le chiffre de € 13

md que rapporte Phillipson, publié sur le site gouvernemental officiel et accessible en 2001, mérite donc aussi d’être pris en compte. En admettant, faute d’information complémentaire, qu’il était exprimé en Euros courants, il est raisonnable de supposer qu’au cours des quatre dernières années, le taux de croissance nominal du secteur n’a pas été inférieur à celui de l’ensemble de l’économie britannique. Étant donné une croissance, entre 2001 et 2004, de 16,7% du PIB nominal au Royaume-Uni, on obtient un montant de l’ordre de € 15,2 md. En l’absence d’informations sur les modalités d’estimation retenues par la source gouvernementale citée par Phillipson, on arrondira ce montant, par prudence, à € 15 md.[65] Une partie de la demande de biens et services qui s’adresse au Royaume-Uni est issue de pays non-Européens (encore que ceux-ci soient susceptibles de se tourner davantage vers les États-Unis) ; il est donc logique de préférer un ordre de grandeur plus modeste. L’Europe des 25 représentait, en 2004, 58,1% du total des exportations de biens du Royaume-Uni, sa part dans les exportations de biens et services n’étant, par contre, pas indiquée. [66] Arrondissons ce taux à 60%, pour tenir compte du fait que pour des raisons de relative proximité géographique, des services tels que cours de langue et séjours linguistiques seront, plus que proportionnellement, consommés par des résidents d’autres pays membres de l’Europe des 25 ; nous admettrons donc que ce pourcentage de 60% s’applique à la vente de l’ensemble des biens et services liés à langue anglaise, ce qui ramène le total à € 9 md. À nouveau, il convient de se rappeler aussi qu’une partie de ce montant existerait de toute façon, même si la langue anglaise ne jouissait pas d’une position dominante. En reprenant le taux de 75% annoncé ci-dessus, on peut, en application du même principe de précaution, retenir un montant de €

6,75 md.
Indas ankaŭ konsideri la ciferon

de 13 miliardoj da eŭroj, kiun raportas Phillipson, publikigita en la oficiala registara retejo kaj trovebla en 2001. Supozante, pro manko de informo, ke ĝi estis notita en aktualaj eŭroj, estas prudente supozi, ke dum la lastaj kvar jaroj, la procento de nominala kresko de la sektoro, ne estis malplia ol tiu de la tuta brita ekonomio. Konsiderante kresko de 16,7% de la nominala Malneta Enlanda Produto (MEP) en Britio, inter 2001 kaj 2004, oni obtenas sumon proksiman al 15,2 miliardoj da eŭroj. Pro manko de informoj pri la uzitaj taksadaj metodoj de la brita registara fonto citita de Phillipson, oni prudente rondigu la sumon je 15 miliardoj da eŭroj.[-piednoto 65-] Parto de la demando de varoj kaj servoj direktita al Britio venas el ne-eŭropaj landoj (kvankam tiuj pli kapablus turni sin al Usono); estas do logike preferi skalon de grando pli modestan. EU-25 reprezentis, en 2004, 58,1%-n de la totalo da eksportoj de varoj de Britio, ĝia parto en la eksportado de varoj kaj servoj tamen ne estis indikita.[-piednoto 66-] Ni rondigu tiun procenton al 60% por enkalkuli la fakton, ke pro motivoj de relativa proksimeco geografia, servoj kiaj lingvaj kursoj kaj lingvaj gastadoj estas, pli ol proporcie, uzitaj de enloĝantoj de aliaj membroŝtatoj de EU-25; ni akceptos do, ke tiu procentaĵo de 60% aplikiĝas al la vendo de la tuto de varoj kaj servoj ligitaj al la angla lingvo, kio portas la totalon al 9 miliardoj da eŭroj. Denove konvenus memorigi, ke parto de tiu sumo ĉiukaze ekzistus, eĉ se la angla lingvo ne profitus dominantan pozicion. Reprenante la procenton de 75% anoncita supre oni povas, aplikante la saman principon de prudento, konservi sumon de 6,75 miliardoj da eŭroj.

Il se pose ensuite

la question suivante: quelle est la contribution de la France à ces 6.75 milliards d’Euros ? Pour ceci, il faudrait connaître la part des Français dans la consommation totale de biens et services liés à la langue anglaise. Vu que la France et la Belgique francophone représentent, démographiquement, environ 14% de la population de l’Europe des 25, leur contribution vaut quelque 945 millions d’Euros

par année pour l’économie britannique.
Sekve leviĝas jena demando: kiu

estas la kontribuo de Francio en tiuj 6,75 miliardoj da eŭroj? Por tio, oni devus koni la parton de la francoj en la entuta konsumo de varoj kaj bienoj ligitaj al la angla lingvo. Ĉar Francio kaj franclingva Belgio reprezentas demografie proksimume 14%n de la populacio de Eŭropo-25, ilia kontribuo valoras ĉirkaŭ 945 milionojn da eŭroj jare por la brita ekonomio.

Tous les chiffres

discutés ici reflètent donc, fût-ce très approximativement, la situation actuelle – quand bien même, on l’a dit, ils sont sans doute en dessous de la réalité. Le montant de ces transferts serait certainement supérieur si l’on adoptait le scénario du « tout-à-l’anglais », puisqu’il renforce et institutionnalise la légitimité supérieure de l’anglais par rapport à toute autre langue. En attendant une analyse plus approfondie, il est impossible de risquer des hypothèses à cet égard. On admettra donc – optant une fois de plus pour la prudence – que ces chiffres correspondent aux transferts qui résulteraient de l’adoption du «

tout-à-l’anglais ».
Ĉiuj ĉi tie diskutitaj ciferoj

do respegulas, kvankam tre prokismume, la nunan situacion – eĉ se ili eble estas, kiel dirite, malpli altaj en realo. La sumo de tiuj transpagoj certe iĝus pli alta, se oni sekvus la scenaron “tutanglan”, ĉar ĝi plifortigas kaj instituciigas la superan legitimecon de la angla rilate al ĉiu alia lingvo. Atendante pli detalan analizon, maleblas riski hipotezon tiurilate. Oni akceptos do – refoje elektante prudentecon – ke la ciferoj respondas al transpagoj, kiuj rezultus el la alpreno de la “tutangla” scenaro.

Ceci soulève

toutefois une difficulté conceptuelle, qui est celle du point de référence. Nous avons vu qu’une partie de cette fourniture de biens et services en anglais et pour l’apprentissage de l’anglais aurait lieu de toute façon, même si l’anglais n’était pas en position hégémonique. Mais l’Allemagne, la France, l’Espagne, et aussi, à une échelle plus modeste, la Suède ou la Hongrie, vendent des services linguistiques concernant leurs langues nationales respectives. Dans ce qui suit, et compte tenu du fait que les ordres de grandeur retenus pour les transferts en faveur de l’anglais pèchent certainement par défaut, on ne retranchera pas du bilan net de ce scénario les transferts dont bénéficie la France en résultat du statut international de la langue française. On rappellera en outre qu’à mesure que s’affirme la préséance de l’anglais, l’avance du français par rapport à des langues tierces (allemand et espagnol notamment) ne peut que s’amenuiser.[67] Néanmoins, on pourrait fort bien envisager, dans le cadre d’une analyse plus approfondie, d’opérer une correction supplémentaire: on déduirait alors des montants évoqués ci-dessus

une estimation des transferts en direction de la France.
Tio tamen montras konceptan

malfacilaĵon, kiu estas tiu de la referencpunkto. Ni vidis, ke parto de tiu livero de varoj kaj servoj en la angla aŭ por lernado de la angla, ĉiukaze ankaŭ okazus, eĉ se la angla ne estus en hegemonia pozicio. Sed Germanio, Francio, Hispanio kaj ankaŭ je pli modesta skalo Svedio aŭ Hungario vendas lingvajn servojn koncerne siajn respektivajn naciajn lingvojn. En tio, kio sekvas estas enkalkulita la fakto, ke la skaloj de grando retenitaj por la transpagoj favoraj al la angla certe pekas pro manko, oni ne deprenas el la neta bilanco, la transpagojn kiujn profitas Francio rezulte de la internacia statuso de la franca lingvo. Oni krome memorigos, ke laŭgrade la angla supereco firmiĝas, la progreso de la franca rilate aliajn lingvojn (nome la germana kaj hispana) povas nur malpliiĝi.[-piednoto 67-] Malgraŭ tio, okaze de pli detala analizo, oni povus tre bone konsideri kroman korekton: oni tiukaze dekalkulus parton de transpagoj al Francio, de la sumoj priparolataj ĉi-supre.

Qu’en est-il, à

présent, des autres scénarios ? Par définition, le scénario 3 (espéranto) ne donne lieu à aucun marché privilégié de ce type, puisque aucun pays ne disposerait d’un avantage décisif dans la fourniture de services linguistiques liés à l’espéranto. Le scénario 2 (plurilinguisme) est à situer dans une zone intermédiaire, puisqu’il implique une répartition de la communication sur plusieurs langues parmi lesquelles il probable que l’anglais jouisse d’un poids supérieur à celui qui devrait lui revenir d’un simple point de vue démolinguistique, soit environ 14% (ce qui correspond grosso modo à la part des anglophones natifs dans l’Europe des 25), d’autant plus que sous les hypothèses faites ici, l’anglais serait avec le français et l’allemand l’une des trois langues à bénéficier d’un statut privilégié. Toutefois, ce qui compte du point de vue de cette étude, c’est la mesure dans laquelle un tel transfert en faveur des biens et services liés à la langue anglaise dépasserait le transfert qui s’opérerait en faveur des biens et services liés à la langue française. Dans un environnement linguistique qui promeut sérieusement et activement le plurilinguisme – tel qu’on l’a esquissé plus haut – les transferts nets entre deux grandes langues seraient négligeables. Par contre, il resterait positif de l’ensemble des « petites » vers l’ensemble des « grandes » langues, et tout particulièrement le trio

anglais-françaisallemand. 
Kiel nuntempe statas la aliaj

scenaroj? Per difino la scenaro 3 (Esperanto) okazigas nenian privilegiitan merkaton tiuspecan, ĉar neniu lando disponus decidigan avantaĝon en la liverado de lingvaj servoj ligitaj al Esperanto. La scenaro 2 (plurlingvismo) troviĝas en meza zono, ĉar ĝi implicas dispartigon de la komunikado en plurajn lingvojn, inter kiuj estas probable, ke la angla pezus pli ol tio, kion ĝi meritus pro simpla lingvo-demografia vidpunkto, kiu estas proksimume 14% (kio pli malpli respondas al la proporcio de la denaskaj angloj en Eŭropo-25), des pli, ke pro la ĉi tie starigitaj hipotezoj, la angla estus kun la franca kaj la germana unu el la tri lingvoj profitantaj el privilegiita statuso. Tamen, kio gravas el la vidpunkto de ĉi-studo, estas la grado laŭ kiu tia transpago favora al varoj kaj servoj ligitaj al la angla lingvo superus la transpagon okazantan favore al la varoj kaj servoj ligitaj al la franca lingvo. En lingva situacio, kiu serioze kaj aktive kuraĝigas la plurlingvismon – tia, kian ni skizis supre – la netaj transpagoj inter du grandaj lingvoj estus neglektindaj. Male, ĝi restus pozitiva, de la aro de “malgrandaj” lingvoj, al la aro de la “grandaj”, kaj precipe al la triopo angla-franca-germana.

L’économie d’effort dans la communication

Certaines des questions qui se posent ici sont conceptuellement assez similaires à celles que l’on vient de traiter dans le cadre des « marchés privilégiés ». Il s’agit toutefois ici du phénomène suivant: selon l’environnement linguistique vers lequel on s’oriente et, par conséquent, selon les modalités correspondantes de communication internationale, tous les interlocuteurs n’auront pas le même effort à

fournir.

La ekonomio de peno en la komunikado

Iuj el la demandoj ĉi tie starigitaj, koncepte iom similas al tiuj ĵus pritraktitaj kadre de la “privilegiitaj merkatoj”. Ĉi tie temas tamen pri jena fenomeno: depende de la lingva situacio, al kiu oni sin direktas, kaj do depende de la respondaj kondiĉoj de internacia komunikado, ĉiuj

interparolantoj ne devos liveri la saman studopenon..
Commençons à nouveau

par le scénario 1, c’est-à-dire le « tout-à-l’anglais »: dans ce cas, la majorité, voire l’intégralité de la communication entre personnes de langues maternelles différentes aurait lieu en anglais. Par conséquent, les anglophones n’ont pas besoin de traduire dans leur langue les messages émis par des non-anglophones, pas plus qu’ils n’ont besoin de traduire vers d’autres langues les messages qu’ils émettent ; cet effort est par contre incontournable par tous les

autres, pour autant qu’ils veuillent être compris.[68]
Ni denove komencu ĉe la scenaro

1, tio estas la “tutangla”: ĉi-kaze la plejmulto, eble la tuto de la komunikadoj inter personoj de malsama gepatra lingvo okazus en la angla. Do la anglalingvanoj ne bezonus traduki en sian lingvon la mesaĝojn elsenditajn far la neanglalingvanoj, same ili ne bezonus traduki en aliajn lingvojn la mesaĝojn, kiujn ili elsendas; tiu peno kontraŭe estas neevitebla por ĉiuj aliaj, se ili volas esti komprenataj.[-piednoto 68-]

Pour situer, ne

fût-ce que très approximativement, les montants que cela implique, on peut partir d’une étude réalisée dans le cadre du programme européen MLIS (ASSIM, 2000). Ce que sa version française appelle executive summary indique que le marché des services de traduction et d’interprétation représentait en 1997 un montant de 3,75 milliards d’Euros. En admettant que la croissance du secteur a, sur la période 1997-2004, suivi celle du PIB nominal dans l’Europe des 15, soit 33,7% d’accroissement,[69] la valeur nominale actuelle de ce marché serait de l’ordre de

€ 5,014 md.
Por taksi, eĉ nur tre

proksimume, la sumojn, kiujn tio implicas, oni povas eliri el studo realigita kadre de la eŭropa programo MLIS (ASSIM, 200). Tio, kion ĝia franclingva versio nomas “executive summary” indikas, ke la merkato de la tradukaj kaj interpretadaj servoj reprezentis en 1997 sumon de 3,75 miliardoj da eŭroj. Akceptante ke la kresko de la sektoro dum la periodo 1997-2004 sekvis tiun de la nominala MEP en EU-15, tio estas 33,7% da kresko, [-piednoto 69-] la nuna nominala valoro de tiu merkato estus proksimume 5,014 miliardoj da eŭroj.

Cependant, ce

chiffre doit encore être ajusté pour tenir compte de l’accroissement du marché à prendre en compte avec l’élargissement de l’Union de 15 à 25 membres. Ceci représente, selon les données Eurostat, un accroissement de la population de l’Union de 19,3%. Ces nouveaux segments de marché étant moins riches que les autres, il ne faut pas forcément s’attendre à ce que le volume du marché de la traduction et de l’interprétation augmente strictement en proportion de l’accroissement démographique. Par conséquent, et compte tenu du fait que le PIB moyen par tête dans les nouveaux États membres peut être estimé, toujours selon Eurostat (en parité des pouvoirs d’achat), à un peu moins 50% du PIB moyen par tête de l’Europe des 15, on admettra ici un accroissement du volume du marché de 10%, soit une taille du marché européen de la traduction et de l’interprétation de

€ 5,515 md courants en 2004.
Tamen, oni alĝustigu tiun

ciferon por enkalkuli la kreskon de la merkato pro la plivastigo de la EU-15 al 25 membroj. Tio ĉi reprezentas, laŭ la datumoj Eŭrostat, kreskon de la populacio de la unio de 19,3%. Ĉar tiuj novaj merkataj segmentoj estas malpli riĉaj ol la aliaj, oni ne necese antaŭvidu, ke la enhavo de la tradukada kaj interpretada merkato plialtiĝu strikte proporcie kun la demografia kresko. Do, kaj enkalkulante la fakton, ke la mezuma MEP je kapo en la novaj membroŝtatoj povas esti estimata, ĉiam laŭ Eurostat (en ekvilibro kun la aĉetpovoj), je iom malpli ol 50% de la mezuma MEP je kapo de EU-15, oni akceptos ĉi tie kreskon de la merkata enhavo de 10%, tio estas eŭropa merkatgrando de 5,515 miliardoj da eŭroj laŭ 2004-valoro.

Ce marché se

répartit sur un certain nombre de langues et, pour chaque langue, il faut distinguer la traduction et l’interprétation depuis cette langue et vers cette

langue.
Tiu merkato dispartiĝas en

certan nombron da lingvoj kaj por ĉiu lingvo, oni distingu la tradukadon kaj interpretadon el kaj al tiu lingvo.

Afin de s’approcher

d’une estimation des transferts occasionnés par le scénario du « tout-à-l’anglais », il convient d’identifier la part de marché qui est dévolue aux traductions depuis et vers l’anglais, au-delà de ce qu’elle serait si l’anglais ne bénéficiait pas d’une position hégémonique. On peut considérer que cette part « normale » devrait correspondre au poids démographique de l’anglais comme langue maternelle dans l’Europe des 25, soit quelque 14%. Or la part de la traduction depuis l’anglais et vers l’anglais est assurément plus élevée. À ma connaissance, il n’existe pas de données systématiques sur le sujet ; cependant, les ordres de grandeur de 50% à 60% indiqués par les interlocuteurs du domaine de la traduction et de l’interprétation avec lesquels des contacts ont été pris pour la réalisation de cette étude convergent, et sont en phase avec une étude publiée en 1999 par l’OFIL qui fait référence, sans plus de précision, aux « estimations de la Commission de l’Union européenne », données se rapportant à l’année 1992. [70] La part de l’anglais comme langue-cible serait de 50% (sur l’ensemble des langues-cibles). Par conséquent, on peut admettre, faute d’informations plus détaillées, que c’est d’un pourcentage situé entre 50% et 60% qu’il convient de déduire la part « normale » de 14%. Pour les besoins de cette étude, on retiendra donc un « excès » dû au statut dominant de l’anglais de l’ordre de 40% de la taille totale du marché, soit, très

approximativement, quelque € 2,2 md.71
Por alproksimiĝi al taksado de

la transpagoj okazigitaj far la scenaro “tutangla”, necesas identigi la parton de merkato transirintan al la tradukoj el kaj al la angla, preter tiu, kiu ĝi estus, se la angla ne profitus hegemonian pozicion. Oni rajtas konsideri, ke tiu “normala” parto devus respondi al la demografia pezo de la angla kiel gepatra lingvo en EU-25, tio estas ĉirkaŭ 14%. Nu, la parto de la traduko el la angla kaj al la angla estas certe pli alta. Miascie ne ekzistas sistemaj datumoj pri tiu temo; tamen la ordoj de grando de 50% ĝis 60% indikitaj de la interparolantoj el la kampo de la tradukado kaj interpretado, kun kiuj estis kontaktoj por la realigo de ĉi-studo, konverĝas kaj akordiĝas kun studo publikigita en 1999 de OFIL, kiu referencas sen plia precizo je “taksadoj de Eŭropunia Komisiono” datumoj pri la jaro 1992. [-piednoto 70-]  La parto de la angla kiel cellingvo estus 50% (el la tuto de la cellingvoj). Do oni povas akcepti pro manko de pli detalaj informoj, ke tio estas procentaĵo kiu situas inter 50% kaj 60% kiun konvenas subtrahi el la “normala” parto de 14%. Por la bezonoj de ĉi-studo, oni do konservos «eksceson» pro la dominanta statuso de la angla en ordo de 40% de la tuta grando de la merkato, tio estas, tre proksimume, ĉirkaŭ 2,2 miliardoj da eŭroj. [-piednoto 71-]

Notons au passage

que le ratio (0,54-0,14)/0,54 ≅ 0.74 peut s’interpréter comme un indicateur de surreprésentation de l’anglais ; c’est lui qui est à la base du taux de 0,75% appliqué plus haut afin d’estimer quelle est la part réellement « privilégiée »

du marché des biens et services de langue anglaise.
Inter krampoj, ni notu, ke la

proporcio (0,54-0,14)/0,54 ≅ 0.74 estas interpretebla kiel indikilo de superreprezentado de la angla; ja ĝi estas ĉebaze de la procentaĵo de 0,75% supre aplikita por taksi la realan parton “privilegiitan” de la merkato de varoj kaj servoj de la angla lingvo.

On pourrait penser à

première vue qu’il convient de diviser ce montant par deux pour ne considérer qu’une direction de traduction et d’interprétation. Pourtant, ce sont bien les deux flux qu’il convient de prendre en compte, car si la communication était égalitaire, les interlocuteurs de langue maternelle anglaise devraient financer des services de traduction et d’interprétation depuis leur langue et vers leur langue, exactement comme les locuteurs d’autres langues. Le point de référence est donc bien le poids démolinguistique des anglophones, et c’est l’intégralité de ces 2,2 milliards d’Euros qui leur est épargnée du fait du statut dominant de l’anglais. Il est hautement probable qu’en cas d’adoption du « tout-à-l’anglais », l’épargne ainsi réalisée par les anglophones serait plus importante encore. Toute prospective à ce sujet étant risquée, je me rabats sur l’hypothèse la plus prudente, en admettant que ce montant de € 2,2 md correspond, même dans le scénario de « tout-à-l’anglais », à l’économie que réaliseraient les acteurs de langue maternelle anglaise dans le contexte européen. Selon toute probabilité, le montant effectif serait très nettement

supérieur.
Unuavide oni povus pensi,

ke konvenas duonigi tiun sumon por nur konsideri unu direkton de tradukado kaj interpretado. Tamen, ja la du fluoj estas enkalkulendaj, ĉar se la komunikado estus egaleca, la interparolantoj de angla gepatra lingvo devus financi la tradukadajn kaj interpretadajn servojn el  kaj al sia lingvo, precize kiel la parolantoj de aliaj lingvoj. La referenca punkto do ja estas la lingvo-demografia pezo de la angloparolantoj, kaj estas la tuto de tiuj 2,2 miliardoj da eŭroj, kiujn ili ŝparas per la fakto de la superreganta statuso de la angla. Estas ege probable, ke kaze de alpreno de la “tutangla”, la ŝparo tiel realigata de la anglalingvanoj iĝus ankoraŭ pli grava. Ĉar ĉiu prognozo ĉi-rilate estas riska, mi kontentiĝas per la plej prudenta hipotezo, akceptante ke tiu sumo de 2,2 miliardoj da eŭroj respondas, eĉ en la scenaro de “tutangla”, al la ŝparo, kiun realigus la anglaj denaskuloj en la eŭropa kunteksto. Laŭ ĉiu probablo la reala sumo ege superus ĝin.

Supposons à présent

que tous les acteurs de l’Union (individus, entreprises, collectivités publiques, associations) participent de façon à peu près égale à la communication ; dès lors, le poids de chaque communauté linguistique dans cette communication totale reflète son poids démographique. Comme la France et la Belgique francophone représentent environ 14% de la population de l’Union, les acteurs anglophones sont redevables aux francophones de quelque 308 millions d’Euros annuellement au titre de l’économie d’effort dans la communication entre

francophones et anglophones.
Nun ni supozu, ke ĉiuj agantoj

de la unio (individuoj, entreprenoj, publikaj socioj, asocioj) partoprenas proksimume egalparte en la komunikado; tiam, la pezo de ĉiu lingva socio en tiu entuta komunikado respegulas ties demografian pezon. Ĉar Francio kaj franclingva Belgio reprezentas ĉirkaŭ 14% de la populacio de la unio, la anglalingvanoj ŝuldas al la franclingvanoj ĉirkaŭ 308 milionojn da eŭroj jare pro ekonomio de peno en la komunikado inter franclingvanoj kaj anglalingvanoj.

Le scénario 3, à

nouveau, fait automatiquement disparaître tout transfert de ce type, puisque chacun devra consentir un effort symétrique pour la traduction et l’interprétation de messages entre sa langue maternelle et l’espéranto. Le scénario 2 représente, comme à l’égard des « marchés privilégiés », une solution intermédiaire. Dans la mesure où un environnement plurilingue réalisable accorderait un poids relativement plus important à quelques « grandes » langues (selon nos hypothèses concernant ce scénario, il s’agirait de l’anglais, du français et de l’allemand), il autoriserait sans doute les locuteurs de ces grandes langues à s’épargner certains efforts. Toutefois, les transferts entre grandes langues seraient sans doute négligeables, et l’on supposera que le bilan net pour la France ou les francophones, au titre de ce type de transfert, serait égal à zéro dans ce cas de

figure.
En la scenaro 3, denove,

ĉiu tiuspeca transpago aŭtomate malaperas, ĉar ĉiu devos konsenti pri simetria peno por la tradukado kaj interpretado de mesaĝoj inter sia gepatra lingvo kaj Esperanto. La scenaro 2 reprezentas, kiel vidite por la “privilegiitaj merkatoj”, mezan solvon. Laŭgrade ke realigebla plurlingva situacio konsentus doni relative pli gravan pezon al iuj “grandaj” lingvoj (laŭ niaj hipotezoj koncerne tiun scenaron, temus pri la angla, la franca kaj la germana), ĝi sendube ebligus al la parolantoj de tiuj grandaj lingvoj ŝpari al si certajn penojn. Tamen la transpagoj inter grandaj lingvoj sendube estus neglekteblaj, kaj oni supozos, ke la neta bilanco por Francio aŭ la franclingvanoj koncerne tiun specon de transpago kaj en tiu specifa kazo, estus nula. 

L’économie d’effort dans l’enseignement des langues étrangères

Tout le monde n’a pas les mêmes besoins de compétences linguistiques selon l’environnement linguistique choisi. Si la maîtrise d’une ou deux autres langues étrangères à un niveau élevé est considérée comme une nécessité pour les Finnois ou les Slovènes, elle semble l’être d’autant moins que l’on appartient à une communauté linguistique de taille importante. Ceci se vérifie dans le fait, examiné de plus près ci-dessous, que le système scolaire anglais et gallois (à distinguer des systèmes écossais et nord-irlandais) pose des exigences nettement moindres aux élèves en termes d’acquisition des langues étrangères. Ce qui compte ici, toutefois, c’est la mesure dans laquelle cet effort est inférieur à celui qu’il devrait être dans d’autres cas. Par souci de simplification, on prendra comme référence l’actuel système français d’enseignement des langues étrangères, dont nous avons résumé

les caractéristiques essentielles par un tableau dans l’Annexe A3.

La ŝparo de peno en la instruado de fremdlingvoj

Ĉiu ne havas la samajn bezonojn pri lingvaj kompetentoj, depende de la elektita lingva situacio. Se la regado de unu aŭ du aliaj fremdlingvoj je alta nivelo estas konsiderata kiel neceso por la finnoj aŭ slovenoj, ĝi ŝajnas esti des malpli alta, ju pli granda la lingva komunumo al kiu oni apartenas. Tio estas konstatebla per la fakto pli detale ekzamenita sube, ke la instruadosistemoj angla kaj kimra (distingendaj de la sistemoj skota kaj nord-irlanda) postulas klare malpli al la lernantoj pri akiro de fremdlingvoj. Kio gravas ĉi tie estas la grado, laŭ kiu tiu peno estas malsupera al tiu, kiu ĝi devus esti en aliaj kazoj. Por simpligi, oni prenos kiel referencon la aktualan francian fremdlingvan instrusistemon, pri kiu ni resumis la esencajn proprecojn per tabelo en Aldonaĵo A3.

Sur cette base, on

peut estimer l’investissement total pour l’enseignement des langues étrangères en France à quelque 8,235 milliards d’Euros par année. Ce montant suppose deux simplifications qui sont supposées s’annuler l’une l’autre dans un large mesure: d’un côté, on a négligé le fait que le pourcentage de collégiens et de lycéens étudiant une deuxième langue étrangère était, dès la quatrième, inférieur à 100% (avec des taux variant de 86,4% à 98,1% en 2003-2004) ; à l’inverse, on n’a pas tenu compte du fait qu’un certain pourcentage (non précisé sur le site Internet de la DEP) de lycéens étudient une troisième langue étrangère, et que 11% des élèves inscrits en BEP, CAP ou Bac professionnel en étudient une deuxième. Comme il est probable que ces deux derniers effets excèdent le second, notre estimation finale du coût total de l’enseignement des langues étrangères en France, soit environ € 8,235 md, est sans doute légèrement en dessous de la réalité. Le détail des estimations est fourni dans le tableau 3.

Sur tiu bazo, eblas taksi la

tutan investon por la instruado de fremdlingvoj en Francio je ĉirkaŭ 8,235 miliardoj da eŭroj jare. Tiu sumo supozigas du simpligojn, kiuj estas supozitaj grandparte nuliĝi inter si: unuflanke oni neglektis la fakton, ke la procentaĵo da kolegianoj kaj liceanoj studantaj duan fremdlingvon estis, ekde la kvara jaro, malpli ol 100% (la procentaĵoj variis de 86,4% ĝis 98,1% en 2003-2004); inverse oni ne enkalkulis la fakton, ke iu procentaĵo (ne precizigita en la interretejo de DEP) da liceanoj studis trian fremdlingvon, kaj ke 11% de la lernantoj enskribitaj en BEP, CAP aŭ Bac profesia studas duan. Ĉar probablas, ke tiuj lastaj du efikoj superas la duan, nia fina takso pri la totala kosto de la fremdlingva instruado en Francio, tio estas ĉirkaŭ 8,235 miliardoj da eŭroj, estas sendube iom sub la realo. La detalo de la taksadoj troviĝas en tabelo 3.

<img

style="width: 472px; height: 813px;" alt="" src="Grin06tab3.jpg">

TABELO 3: INSTRUADO DE

FREMDLINGVOJ EN FRANCIO (PRIMARA: 1999-2000 ; ALIAJ: 2003-2004) LERNOJARA PARTO HORARO DE L.E. ELSPEZO/LERNANTO EFFECTIFS ELSPEZO ENTUTA CP 0,058 261,3 783532 204736911 CE1 0,058 261,3 822422 214898868 CE2 0,067 304,9 797725 243226352 CM1 0,067 304,9 793648 241983275 CM2 0,067 304,9 801511 244380703 Totalo primaraXXX 1.149.226.111 Totalo primara (×1.024)72 1.176.807.538 Sesa 0,148 1058 821653 869308874 Kvina 0,135 965 801084 773046060 Kvara 0,123 1630 818337 1333889310 Tria 0,105 1509 794116 1198321044 Totalo Kolegia 4.174.565.288 Dua 0,193 1882 533489 1004026298 Primara 0,158 1540 487872 751322880 Fina 0,147 1433 489111 700896063 Totalo Licea 2.456.245.241 BEP/CAP/Bac Pro 0,061 614 695452 427007528 Totalo BEP/CAP/Bac Pro 427.007.528 Elspezo entuta (€) 8.234.625.595 Fontoj: datumoj DEP (Direction de l'évaluation et de la prospective = Estraro de la taksado kaj Prospektado), (http://www.education.gouv.fr/stateval/default.htm) kaj programoj kaj horaraj kradoj de la diversaj formalaĵoĉenoj de la franca instrua sistemo, programoj kaj disponeblaj horaroj en la pedagogia retejo de la ministerio de nacia edukado (http://eduscol.education.fr/). Ciferoj por la jaro 2003-2004 temantaj pri la sekundaraXXX (Kolegio, Liceo kaj Sekundara ciklo profesia) kaj por la jaro 1999-2000 temante pri la primara. Korekto de primaraj ciferoj: enkalkulinte demografian

kreskon de 2,4% inter 1999-2000 kaj 2003-2004.
Les données valant

pour 2004 (ou ayant fait, dans le cas du primaire, l’objet d’une extrapolation pour 2004 à partir des données de 1999), il convient de diviser le montant total obtenu de € 8.234.625.595 par la population résidente de cette même année [73], soit 59.900.700, pour obtenir une dépense par habitant et par an, pour l’enseignement des langues étrangères, d’un peu plus de € 137. Par ailleurs, ce montant de quelque 8,23 milliards d’Euros équivaut à 10% de la dépense éducative totale, tertiaire non-compris. Ce chiffre coïncide exactement avec les estimations

réalisées en Suisse une dizaine d’années auparavant.
Ĉar la datumoj validas por 2004 (aŭ

kaze de la elementa lernejo, kiuj estis, por 2004, eksterpolitaj el la datumoj de 1999), konvenas dividi  la tutan obtenitan sumon de 8 234 625 595 da eŭroj per la populacio enloĝanta dum tiu sama jaro [-piednoto 73-], tio estas 59 900 700, por obteni elspezon je enloĝanto jare por la instruado de fremdlingvoj, iom pli ol 137 da eŭroj. Cetere, tiu sumo de ĉirkaŭ 8,23 miliardoj de eŭroj samvaloras kiel 10% de la tuta edukada elspezo, ne inkluzive de la tria sektoro. Tiu cifero precize kongruas kun la taksaĵoj faritaj en Svislando antaŭ deko da jaroj.

Dans le cas du

système éducatif britannique, l’imprécision des données disponibles empêche, sous réserve d’une étude beaucoup plus approfondie, de fournir des estimations véritablement comparables. Dans une large mesure, le problème tient au fait que les langues étrangères sont devenues matière à option pour une proportion croissante des élèves du système anglais. Comme le relèvent Driscoll, Jones et Macrory: « […] 44% des écoles qui enseignent au KS2 [Key Stage 2: élèves de 7 à 11 ans] en Angleterre offrent des langues étrangères à leurs élèves. 35% de l’ensemble des écoles leur consacrent du temps d’enseignement. L’offre de langues étrangères, cependant, est moins étendue que ceci ne pourrait le

laisser croire.
Kaze de la brita eduka sistemo,

la malprecizo de la datumoj malebligas, rezerve de studo multe pli detala, liveri vere kompareblajn taksaĵojn. Ĝenerale, la problemo ekzistas pro la fakto, ke la fremdlingvoj iĝis nedevigaj por kreskanta proporcio de la lernantoj en la angla sistemo. Kiel montras Driscoll, Jones et Macrory: « […] 44% de la lernejoj instruantaj en la KS2 [-Key Stage 2: lernantoj aĝantaj inter 7 ĝis 11 jarojn-] en Anglio proponas fremdlingvojn al siaj lernantoj. 35% de ĉiuj lernejoj proponas lingvan instruadon. Tamen, la oferto de fremdlingvoj estas malpli vasta ol tio ĉi povus kredigi.

Seules 3% des écoles

offrent à tous les élèves de tous les degrés un cours de langue étrangère de 20 à 30 minutes au moins une fois par semaine. En outre, seules 3 des écoles interrogées proposaient à tous les élèves des cours de 50 minutes ou plus par semaine. La durée de leçon la plus fréquente était de 20 à 30 minutes, avec une fréquence modale d’une fois par semaine. La nature et la quantité de l’offre peut également varier en fonction des groupes d’âges à l’intérieur du KS2. Les élèves plus âgés recevaient en général une instruction plus ciblée sur une durée plus longue. 14% de toutes les écoles ayant répondu à l’enquête ont indiqué que les élèves de 6ème année [de scolarité] avaient des leçons spécifiquement consacrées aux langues étrangères. 39% des enseignants du primaire étaient en faveur de consacrer davantage de temps à l’enseignement des langues étrangères. Les contraintes horaires étaient considérées comme un facteur important pour décider si les langues étrangères devaient figurer au programme. 27% des écoles qui avaient retiré les langues étrangères ont indiqué pour motif le manque de temps pour le

faire. » (Driscoll, Jones et Macrory, 2004: 10, ma traduction).
Nur 3% de la lernejoj proponas

al ĉiuj lernantoj de ĉiuj gradoj, fremdlingvan kurson de 20 ĝis 30 minutoj, almenaŭ unu fojon semajne. Krome nur 3 el la pridemanditaj lernejoj proponis al ĉiuj lernantoj kursojn de 50 minutoj aŭ pli semajne. La plejofta daŭro de leciono estis 20 ĝis 30 minutoj, kun mezuma frekvenco de unu fojo semajne. La naturo kaj la kvanto de la ofertoj povas ankaŭ varii laŭ la aĝogrupoj ene de la KS2. La pli aĝaj lernantoj ricevis ĝenerale instruadon pli fokusitan kaj pli longdaŭran. 14% el ĉiuj lernejoj respondintaj al la enketo indikis, ke la lernantoj de la sesa jaro [de lernodaŭro] havis lecionojn specife dediĉitaj al la fremdaj lingvoj. 39% de la instruantoj de la baza grado estis favoraj pri plia dediĉo al la instruado de fremdlingvoj. La horaraj postuloj estis konsiderataj kiel grava faktoro por decidi, ĉu la fremdlingvoj envenus en la programo. 27% de la lernejoj, kiuj forigis la fremdlingvojn, motivigis tion pro la manko de tempo.» (Driscoll, Jones et Macrory, 2004: 10, mia traduko).

Sur la base de cette

même enquête, du document Language trends in 2004—KS4 du National Centre for Languages [74] et des données Eurydice,[75] on peut faire une estimation d’ensemble de la part des langues étrangères au key stages 2 (7 à 11 ans) et 4 (14 à 16 ans), sachant par ailleurs que le key stage 3 (11 à 14 ans) est le seul pendant lequel l’enseignement d’une langue étrangère est obligatoire — avec toutefois un dosage extrêmement variable. Ceci complique notablement l’estimation de la part des langues étrangères dans les grilles horaires, sans compter que seul le nombre minimum d’heures dans l’horaire est fixé réglementairement ; la conversion entre heures d’horloge et heures d’instruction est également problématique, quoiqu’une moyenne de 50 minutes d’horloge par heure d’enseignement de matière semble être la norme. Les données du ministère britannique de l’éducation fournissent des chiffres sur la dépense totale, d’où on tire une dépense par élève, sur l’ensemble du système (KS1 à KS4) de 4.954 Euros par an.[76] On peut en tirer un tableau synoptique (tableau 4) qui permettra d’évaluer très approximativement l’effort réalisé en Angleterre pour l’enseignement des langues étrangères. Cependant, afin de tenir compte du fait que les dotations horaires sont réputées supérieures en Écosse et en Irlande du Nord, qui représentent à elles deux 11,3% de la population du Royaume-Uni, nous avons uniformément augmenté l’indicateur de la part horaire des langues étrangères dans la grille horaire de 10%, ce qui revient à supposer que les écoliers écossais et nord-irlandais ont, en moyenne, près du double d’heures de cours de langues étrangères que les élèves anglais et gallois. Ce chiffre ajusté est ensuite multiplié par les données sur les effectifs et les dépenses pour l’ensemble du

Royaume-Uni.
Surbaze de tiu sama enketo, de

la dokumento Language trends in 2004—KS4 de National Centre for Languages [-piednoto 74-] kaj de la datumoj de Eurydice, [-piednoto 75-] oni povas fari entutan taksadon de la parto de la fremdlingvoj en la key stages 2 (7 ĝis 11-jaraĝuloj) kaj 4 (14 ĝis 16-jaraĝuloj), sciante cetere ke la key stage 3 (11 ĝis 14-jaraĝuloj) estas la nura, dum kiu la instruado de fremdlingvoj estas deviga — tamen kun dozado ege varia. Tio ĉi ege komplikigas la taksadon de la parto de fremdlingvoj en la horaroj, sen enkalkuli, ke nur la minimuma nombro da horoj en la horaro estas fiksita en la regularo; la konvertado inter horloĝaj horoj kaj instruhoroj estas ankaŭ problema, kvankam mezumo de 50 horloĝaj minutoj je instruhoro ŝajnas la normo. La datumoj de la brita ministerio pri edukado liveras ciferojn pri la entuta elspezo, el kiuj oni deduktas elspezon je lernanto, pri la tuto de la sistemo (KS1 ĝis KS4) de 4 954 eŭroj en jaro. [-piednoto 76-] Oni povas fari sinoptikan tabelon (tabelo 4), kiu ebligos tre proksimume taksi la penon realigitan en Anglio por la instruado de fremdlingvoj. Tamen, por enkalkuli la fakton, ke la horaj provizoj, estas konsideritaj superaj en Skotlando kaj en Nord-Irlando, kiuj reprezentas kune 11,3% de la populacio de Britio, ni uniforme plialtigis la indikilon de la horara parto de fremdlingvoj en la horaro per 10%, kio supozigas, ke la skotaj kaj nord-irlandaj lernantoj havas mezume ĉirkaŭ duoblon pli da kursohoroj pri fremdlingvoj ol la lernantoj anglaj kaj kimraj. Tiu alĝustigita cifero estas sekve multiplikita per la datumoj pri la

kvantoj kaj la elspezoj pri la tuto de Britio.
<img

style="width: 378px; height: 1066px;" alt="" src="Grin06Tab04.jpg">

TABELO 4: INSTRUADO DE

FREMDLINGVOJ, BRITIOXXX, ENTUTAJ ELSPEZOJ KAJ JE LERNANTO (2002-2003) Grupo da lernojaroj Dot. hebd. moy. L.E. (x 60 min.) Koncerna lernantoj (%) Mezuma eksponado al L.E..(x 60 min.) Horara parto L.E. (x 60 min.) Alĝustigo pri tuta UK Elsp. / lernanto por L.E. (€), UK (µ=4954) Kvanto (lineara mezumo) Entuta elspezo (€) ANGLIO KAJ KIMRIO KS1 0 -- 0 0 0 0 1.672.728 0 KS2 0,5 33 0,167 0.009 0.01 49.5 3.345.456 165.600.072 KS3 2,25 100 2,25 0.1125 0.124 614.3 2.509.592 1.541.642.366 KS4 1,5 66 1 0.05 0.055 272.5 1.672.278 455.695.755 Entuta elspezo 2.162.938.193

La dépense totale

d’un peu plus de 2 milliards d’Euros, rapportée à la population du Royaume-Uni, revient à un dépense annuelle par habitant légèrement supérieure à € 36 (€ 36.25). La comparabilité entre les chiffres français, basés sur l’année 2003- 2004 avec les chiffres britanniques, basés sur l’année 2002-2003, n’est assurément pas parfaite ; cependant, à titre d’ordre de grandeur, on peut admettre que par rapport à la France, prise ici comme référence, le Royaume-Uni économise actuellement 100 Euros par habitant et par an du simple fait de la prédominance de l’anglais. Ceci représente environ 6 milliards d’Euros par année. L’économie pour l’ensemble des anglophones d’Europe vaut même 400 millions d’Euros supplémentaires, si l’on ajoute quelque 4 millions de résidants de la République

d’Irlande.
Se oni komparas la entutan

elspezon de iom pli ol 2 miliardoj da eŭroj, al la populacio de Britio, tio egalas jaran elspezon je loĝanto de iom pli ol 36 eŭroj (€ 36.25). La kompareblo inter la francaj ciferoj , bazitaj sur la jaro 2003-2004, kun la britaj ciferoj bazitaj sur la jaro 2002-2003, certe ne estas perfekta; tamen kiel skalon de grando, oni rajtas akcepti ke, rilate Francion, prenitan ĉi tie kiel referenco, Britio ŝparas nuntempe 100 eŭrojn je enloĝanto jare, pro la simpla fakto de la domino de la angla. Tio ĉi reprezentas ĉirkaŭ 6 miliardojn da eŭroj jare. La ŝparo por la tuto de la eŭropaj anglalingvanoj eĉ valoras pliajn 400 milionojn da eŭroj, se oni aldonas ĉirkaŭ 4 milionojn da enloĝantoj de la irlanda respubliko.

On fera ici

l’hypothèse qu’en cas d’adoption du « tout-à-l’anglais », les pays anglophones ne réduiraient pas davantage leur effort d’enseignement des langues étrangères, tandis que les autres États, dont la France prise ici comme référence, n’augmenteraient pas le leur ; tout au plus admettrait-on que la première langue étrangère serait obligatoirement l’anglais (comme le recommande le Rapport de la Commission du débat national sur l’avenir de l’École), mais que l’effort financier total ne serait pas modifié. C’est là une hypothèse forte, puisque l’adoption du « tout-àl’anglais » accroîtrait certainement la pression pour la généralisation de l’anglais précoce. Néanmoins, dans la mesure où cette évolution pourrait s’accompagner d’une désaffection envers les autres langues étrangères, il n’est pas déraisonnable d’admettre, pour les besoins de cette étude, que le total resterait inchangé. Dès lors, on conservera, comme estimation (prudente) de la dépense pour l’enseignement des langues étrangères en France et au Royaume-Uni, en cas de « tout-à-l’anglais », les sommes de:

<img style="width: 267px; height: 89px;" alt=""

src="Grin06For05.jpg">
Oni faros ĉi tie la hipotezon,

ke kaze de alpreno de la “tutangla” scenaro, la anglalingvaj landoj ne malpliigus plu sian penon pri fremdlingva instruado, dum la aliaj ŝtatoj, inter kiuj Francio estas ĉi tie prenita  kiel referenco, ne pliigus sian; maksimume oni permesus, ke la unua fremdlingvo devige estus la angla (kiel rekomendas la Raporto de la Komisiono de la nacia debato pri la estonteco de la Instrusistemo), sed ke la financa peno ne estus modifita. Tio estas lima hipotezo, ĉar la alpreno de la “tutangla” certe kreskigus la premon por la ĝeneraligo de la frutempa anglalernado. Malgraŭ tio, laŭgrade ke tiu evoluo povus akompaniĝi de malinteresiĝo pri la aliaj fremdlingvoj, ne estas malsaĝe akcepti, por la bezonoj de ĉi-studo, ke la totalo restus neŝanĝita. Oni do konservos kiel (prudentan) takson de la elspezo por la instruado de fremdlingvoj en Francio kaj Britio, kaze de “tutangla” scenaro, la sumojn de
<img style="width: 267px; height: 89px;" alt="" src="Grin06For05.jpg">

Qu’en est-il des

autres scénarios ? À nouveau, la complexité de la comparaison va nous conduire à quelques simplifications fortes, dont l’essentiel a été exposé plus haut dans cette même section, notamment en ce qui concerne l’introduction de l’espéranto comme première langue étrangère. On admettra en outre que dans le scénario 2 (plurilinguisme), tous les pays font le même effort d’apprentissage des langues étrangères. Dans un scénario de plurilinguisme pur, on y lirait le résultat d’un positionnement égalitaire de tous les États membres. Dans la forme particulière de plurilinguisme que nous avons dû supposer afin d’être certains que l’apprentissage d’un nombre raisonnable de langues étrangères garantit toujours l’intercompréhension, il en va un peu différemment: en effet, les personnes de langue maternelle anglaise, française ou allemande pourraient se contenter d’apprendre une seule langue étrangère (faisant nécessairement partie de ce trio) pour avoir, au même titre que les autres résidents européens, la maîtrise de deux des trois langues du trio ; cette condition garantit l’intercompréhension directe dans tout sous-groupe d’Européens tirés au hasard, quel que soit leur nombre et leurs répertoires linguistiques. Pour simplifier, on admettra que le scénario du plurilinguisme suppose que même le Royaume-Uni, l’Irlande, la France, la Belgique francophone, le Luxembourg, l’Allemagne et l’Autriche enseignent deux langues étrangères à leurs résidents, en application du modèle « 1+2 » que recommandent Bruxelles et Strasbourg. On supposera donc ici que l’on en étudiera dans toute l’Europe au moins deux langues étrangères, partout avec le même degré d’efficience, c’est-à-dire avec la même dépense par tête pour le même résultat. On obtient donc (pour deux langues étrangères, c’est-à-dire en faisant abstraction de la

possibilité d’en enseigner davantage):
Kio direblas pri la aliaj

scenaroj? Denove, la komplekseco de la komparado kondukos nin al kelkaj simpligegoj, inter kiuj la ĉefaj estis prezentitaj supre en ĉi-sekcio, nome koncerne la enkondukon de Esperanto kiel unua fremdlingvo. Oni krome akceptos, ke en la scenaro 2 (plurlingvismo), ĉiuj landoj liveras la saman penon por lerni la fremdlingvojn. En scenaro de pura plurlingvismo, oni konsiderus tion la rezulton de egaleca rangigo de ĉiuj membroŝtatoj. Estas iom alie en la speciala formo de plurlingvismo, en kiu ni devis antaŭsupozi, por esti certaj ke la lernado de konvena nombro da fremdlingvoj ĉiam garantias la interkompreniĝon : fakte la personoj kun gepatra lingvo angla, franca aŭ germana povus kontentiĝi lerni ununuran fremdlingvon (nepre apartenantan al tiu triopo) por havi, same kiel la aliaj eŭropaj enloĝantoj, la regadon de du el tri lingvoj de la triopo; tiu kondiĉo garantias rektan interkompreniĝon en ĉiu subgrupo da eŭropanoj hazarde prenitaj, kiu ajn estas ilia nombro kaj iliaj lingvorepertuaroj. Por simpligi oni akceptos, ke la scenaro de plurlingvismo supozigas, ke eĉ Britio, Irlando, Francio, franclingva Belgio, Luksemburgo, Germanio kaj Aŭstrio instruas du fremdlingvojn al siaj loĝantoj laŭ apliko de la modelo « 1+2 », kiun rekomendas Bruselo kaj Strasburgo. Oni do supozos ĉi tie, ke oni studos en tuta Eŭropo almenaŭ du fremdlingvojn, ĉie kun la sama grado de efikeco, tio estas kun la sama elspezo je kapo por la sama rezulto. Oni do obtenos (por du fremdlingvoj, tio estas ignorante la eblon instrui pliajn):

<img

style="width: 374px; height: 80px;" alt="" src="Grin06For06.jpg">b

<img

style="width: 374px; height: 80px;" alt="" src="Grin06For06.jpg">
KLF2 F = KLF2 UK ≅ 8,235 miliardoj da eŭroj KLF3 F = KLF3 UK = 4,118 miliardoj da eŭroj.

Il saute donc aux yeux que

même avec les hypothèses très prudentes retenues tout au long de notre raisonnement, la France aurait tout intérêt à encourager le scénario 3, qui lui ferait économiser plus de 4 milliards d’Euros par année ; les autres États européens y gagneraient également, dans une mesure qui est bien entendu fonction de leurs effectifs scolaires ; tandis que le Royaume-Uni, bien évidemment, n’y aurait aucun avantage, car voir sa langue nationale mise sur le même pied que le français et l’allemand lui coûterait plus de 6 milliards d’Euros de plus par année dans l’hypothèse du plurilinguisme (scénario 2), et près de 2 milliards d’Euros de plus par année dans l’hypothèse d’un passage généralisé à l’espéranto (scénario

3).
Okulfrapas, ke eĉ laŭ la tre

prudentaj hipotezoj tenataj dum tuta nia rezonado, Francio havus avantaĝon kuraĝigi la scenaron 3, kiu permesus ĝin ŝpari pli ol 4 miliardoj da eŭroj jare; la aliaj eŭropaj landoj ankaŭ ŝparus sed evidente laŭ proporcio, kiu estas funkcio de la nombro de studentoj; dum Britio kompreneble ne profitus ajnan avantaĝon, ĉar samniveligi  la nacian lingvon al la franca aŭ germana kostus al ĝi pli ol 6 pliajn miliardojn da eŭroj jare en la hipotezo de la plurlingvismo (scenaro 2), kaj proksimume 2 pliajn miliardojn da eŭroj jare en la hipotezo de ĝeneraligita alpreno de Esperanto (scenaro 3).

Produit du réinvestissement dans l’éducation

 Les montants ainsi épargnés par les pays de langue anglaise peuvent être réinvestis ailleurs dans la formation et la recherche ; cet investissement produit un certain rendement. Étant donné que les placements hors risques génèrent une rentabilité moyenne de 3 à 5%, et que les analyses coût-bénéfice supposent en général un coût d’opportunité du capital de 10%, on retiendra ici un taux de rendement de 7% comme solution moyenne. Ce taux, appliqué à l’économie de € 6 md estimée plus haut, dégage une rente annuelle de l’ordre de 420 millions d’Euros.[77] Nous sommes à présent en mesure de rassembler les différents éléments calculés

jusqu’ici pour une comparaison d’ensemble des trois scénarios.

Produkto de la reinvesto en la edukadon

La sumoj tiel ŝparitaj far la anglalingvaj landoj povas esti reinvestitaj aliloke en la klerigon kaj esploron; tiu investado produktas iun rendimenton. Sciante, ke la senriskaj investoj produktas mezuman rendimenton de 3 ĝis 5%, kaj ke la kosto-profito analizoj supozigas ĝenerale oportunokostoj de la kapitalo de 10%, oni retenos ĉi tie rendimenton de 7% kiel mezuman valoron. Tiu procentaĵo, aplikita al la ŝparo de 6 miliardoj da eŭroj taksitaj supre, produktas jaran rentumon de ĉirkaŭ 420 milionoj da eŭroj. [-piednoto 77-] Ni nun kapablas kolekti la diversajn elementojn kalkulitajn ĝis nun, por komplete kompari la tri scenarojn.

6.6 Bilan comparatif

6.6 Kompara bilanco

Livrons-nous d’abord

à une petite addition: le total cumulé des avantages que retire le Royaume-Uni de la préséance actuelle de l’anglais est résumé dans le

tableau 5:
Unue, ni faru etan adicion: la

tuttotalo de la avantaĝoj, kiujn profitas Britio pro la aktuala

supereco de la angla estas resumita en tabelo 5:
<img

style="width: 518px; height: 1077px;" alt="" src="Grin06tab5.jpg">

 

TABELO 5: NETAJ JARAJ TRANSDONOJ FAVORE DE BRITIO EN MILIONOJ DA EŬROJ, 2002-2004
POSTE MONTANT DIRECT EFFET MULITPLICATEURa OU RENTE DÉGAGÉE Marchés privilégiés 1.875 5.156 à 6.750 Économie d’effort pour la traduction et l’interprétation 2.200 154 Économie dans l’enseignement des langues étrangères 6.000 420 Total 10.075 5.730 à 7.324 XXX [mi tute ne komprenas ĉi-aferon, do ne kapablas traduki]XXX {109}

 a: Kiam troviĝas du sumoj, la unua rezultas el la apliko de obliganto de 2,75 al la rekte taksata sumo; la dua baziĝas sur la entuta sumo raportita de Phillipson post alĝustigoj (2003: 77).

En termes de rentrées nettes ou

de dépenses évitées (« Montant direct » dans le tableau 5), la préséance actuelle de l’anglais rapporte actuellement au Royaume-Uni

plus de 10 milliards d’Euros annuels.
Rilate netaj enspezoj aŭ

evititaj elspezoj (« Rekta sumo » en tabelo 5), la aktuala supereco de la angla enspezigas pli ol 10 miliardoj da eŭroj jare al Britio.

Par contre, on

pourrait aussi se baser, pour l’estimation des marchés privilégiés, non pas sur le montant direct des dépenses évaluées sur la base des informations du British Council, mais sur l’estimation officielle du gouvernement britannique (soit quelque € 13 md au début des années 2000, qui représenteraient sans doute plus de € 15 md actuellement, mais que nous avons proposé d’évaluer, très prudemment, à € 6.75 md au titre des marchés privilégiés dans un contexte spécifiquement européen). Pour prendre la pleine mesure des avantages que retire le Royaume-Uni de cette situation, on peut en outre rappeler que les montants épargnés sur la communication et sur l’enseignement des langues étrangères dégagent une forme de rente annuelle de l’ordre de 574 millions d’Euros. Dans ce cas, le montant total de la valeur que représente actuellement, pour le Royaume-Uni, la préséance de l’anglais, est de l’ordre de € 17,399 md. Là aussi, l’estimation reste basée sur une utilisation prudente des données disponibles On peut donc raisonner avec une fourchette allant de 10 à 17 milliards d’Euros annuels, selon que l’on tient compte ou pas d’effets multiplicateurs et du rendement des montants que le principal pays anglophone d’Europe peut actuellement économiser. À titre de comparaison, le budget du gouvernement central britannique s’élevait, en 2003-2004, à quelque 400 milliards de livres[78], soit environ 584 milliards d’Euros. Le PIB nominal britannique s’élevait en 2004, quant à lui, à environ 1710 milliards d’Euros[79] ; environ 1 % de ce total est donc imputable à la dominance

actuelle de l’anglais.
Aliflanke, oni ankaŭ povus

baziĝi, por la taksado de la privilegiitaj merkatoj, ne sur la rekta sumo de elspezoj taksitaj surbaze de la informoj de British Council, sed sur la oficiala taksado de la brita registaro (tio estas ĉirkaŭ 13 miliardoj da eŭroj komence de la jaroj 2000, kio reprezentus sendube pli ol 15 miliardojn da eŭroj nuntempe, sed kiujn ni proponis taksi tre prudente je 6,75 miliardoj da eŭroj por la privilegiitaj merkatoj en kunteksto specife eŭropa). Por plene enkalkuli la avantaĝojn, kiujn Britio profitas pro tiu situacio, oni rajtas krome memorigi, ke la sumoj ŝparitaj en la komunikado kaj en la instruado de fremdlingvoj, produktas formon de jara rento de ĉirkaŭ 574 milionoj da eŭroj. Tiukaze, la totala sumo de la valoro, kiun la supereco de la angla nuntempe reprezentas por Britio, estas ĉirkaŭ 17,399 miliardoj da eŭroj. Ankaŭ tie, la taksado restas bazita sur prudenta uzado de la disponeblaj datumoj. Oni do rajtas rezoni pri sumoj inter 10 ĝis 17 miliardoj da eŭroj jare, laŭ la kazo, ĉu oni enkalkulis aŭ ne la obligantajn efikojn kaj la rendimentojn de la sumoj, kiujn la plej grava anglalingva lando de Eŭropo povas nuntempe ŝpari. Kompare, la buĝeto de la centra brita registaro atingis en 2003-2004 ĉirkaŭ 400 miliardojn da pundoj [-piednoto 78-], tio estas ĉirkaŭ 584 miliardoj da eŭroj. La nominala brita MEP, aliflanke, atingis en 2004 ĉirkaŭ 1710 miliardojn da eŭroj [-piednoto 79-]; ĉirkaŭ 1% de tiu totalo estas do imputebla al la aktuala domino de la angla.

Ces ordres de

grandeur doivent, rappelons-le, s’entendre non compris tous les effets symboliques, des effets induits sur la diffusion de biens et services culturels en langue anglaise, et de la position privilégiée dont jouissent les locuteurs natifs de l’anglais dans les situations de négociation et de conflit, ce qui est inévitablement à l’origine d’autres bénéfices financiers. Cet état de fait est financé par les autres États, notamment européens (rappelons qu’on a tenté, dans les pages qui précèdent, de ne prendre en compte que les flux qui apparaissent dans le contexte des échanges intra-européens), qui acceptent en outre, pour cela, de doubler leurs factures

nationales pour l’enseignement des langues étrangères.
Ni

memorigu, ke tiuj skaloj de grando devas esti komprenataj malinkluzive de ĉiuj simbolaj efikoj, de efikoj flankŝovitaj en la dissendo de kulturaj varoj kaj servoj en la angla lingvo, kaj de la privilegiita pozicio, el kiu profitas la denaskaj anglaparolantoj en negocaj kaj konfliktaj situacioj, kiu estas neeviteble origino de aliaj financaj profitoj. Tiu fakta stato estas financita de la aliaj ŝtatoj, nome eŭropaj (ni memorigu, ke oni provis en la antaŭaj paĝoj enkalkuli nur la fluojn, kiuj aperas en la kunteksto de la eŭropaj interŝanĝoj), kiuj krome konsentas por tio duobligi siajn naciajn fakturojn por la instruado de fremdlingvoj.

L’hégémonie

linguistique est donc, sans aucun doute possible, grossièrement inéquitable. Rappelons à nouveau que ce n’est nullement la langue anglaise en tant que telle qui est en cause, mais bien l’hégémonie linguistique comme mode de fonctionnement, quelle que soit la langue au bénéfice de laquelle elle s’est établie. Il serait donc curieux de souhaiter la renforcer, comme le suggèrent tous ceux qui proposent d’accorder à une langue nationale (anglais ou autre) un statut de ce type. Un tableau synoptique (Tableau 6) permet de comparer d’un coup d’oeil les différentes options. Pour ce tableau, nous ne prenons en compte que la colonne des

« montants directs » du tableau 5.
La lingva hegemonio estas do,

sen ajna ebla dubo, maldece maljusta. Ni memorigu denove, ke ne estas aparte la angla lingvo, kiu estas kulpigita, sed ja la lingva hegemonio kiel funkcimaniero, kia ajn la lingvo kiu profitas ĝin. Estus do strange deziri ĝin plifortigi, kiel sugestas ĉiuj, kiuj proponas atribui al unu nacia lingvo (la angla aŭ alia) tiuspecan statuson. Sinteza tabelo (Tabelo 6) ebligas rapide kompari la diversajn elekteblojn. En tiu tabelo, ni enkalkulas nur la kolumnon de la “rektaj sumoj” de tabelo 5.

<img

style="width: 600px; height: 1225px;" alt="" src="Grin06tab6.jpg">

TABELO 6: KOMPARO INTER TRI

SCENAROJ (Sumoj en milionoj da eŭroj rondigitaj je supera entjero) SCENARO KAJ LINGVA situaciO ĜENERALAJ PROPRECOJ INSTRUENDAJ FREMDLINGVOJ ELSPEZOJ DE INSTRUADO DE TRANSDONOJ AL LA LANDO DE HEGEMONIA LINGVO FRANCA KONTRIBUO (13%) Al la TRANSIĜOJ CO›T NETE RILATE LA SCENARON 3 Scenaro 1: “tutangla” Interlingva komunikado esence en la angla; malegalrajtoj favoraj al la denaskaj parolantoj de tiu lingvo; kreskintaj riskoj je longdaŭra erozio de la lingva kaj kultura diverseco. 1e LE: angla 2e LE: Ĉiu alia lingvo 8.235 10.075 1.310 5.428 Scenaro 2: « Plurlingvismo » Interlingva komunikado en diversaj eŭropaj lingvoj, gravitanta al malgranda nombro da « grandaj » lingvoj, nome la tri privilegiitaj lingvoj per hipotezo (angla-franca-germana) ; lingva kaj kultura diverseco pli firma, sed risko pri malstabileco necesiganta striktajn aranĝojn por favorigi la komunikadajn kuntekstojn pri nesuperregantaj lingvoj, precipe en lingvoj aliaj ol la angla. 1e LE (por Francio): angla aŭ germana * 2e LE (por Francio): ajna * Rim. 1: Unu l la du LE devus esti lingvo latinida Rim. 2: Kadre de tiu instruado, disvolvi la ricevan kompetenton en la aliaj latinidaj lingvoj 8.235 neglektebla 0 4.118 Scenaro 3: « Esperanto » Interlingva komunikado esence en Esperanto ; egalrajteco kvazaŭ kompleta inter parolantoj de ajna gepatra lingvo. 1e LE: Esperanto 2e LE: ajna 4.118 0 0 0b: por la landoj, kies enloĝantoj plejmultaj havas nek la anglan, nek la francan, nek la germanan kiel gepatran lingvon, la unua kaj la dua fremdlingvoj instruataj devus, por certigi ke la scenaro 3
certigas la interkompreniĝon samgrade kiel la du aliaj scenaroj, veni

el la triopo angla-bfranca-germana.
Quelques commentaires peuvent aider à interpréter ce tableau. Kelkaj rimarkoj povas helpi

al la interpretado de tiu tabelo.

◊ Le net avantage du

scénario espérantiste ne doit pas surprendre, puisqu’il reflète à la fois l’efficience de cette langue et son équité sans pareille. La prise en compte de l’équité dans le classement des scénarios devrait donc amener à retenir le scénario 2 ou 3. En effet, si le principe de différence rawlsien s’entend sous réserve d’une certaine garantie d’efficience, on voit que celle-ci n’est

aucunement servie par le scénario 1.
◊ La neta avantaĝo de la scenaro

Esperanta ne surprizu, ĉar ĝi respegulas samtempe la efikecon de tiu lingvo kaj ĝian senegalan justecon. La enkalkulo de la justeco en la klasifiko de la scenaroj devus do rezultigi la retenon de la scenaroj 2 aŭ 3. Fakte, se la rawlsa principo de diferenco kompreniĝas kun reservo pri garantio de efikeco, oni vidas, ke tiu ĉi estas neniel helpata de la scenaro 1.

◊ La prise en compte

des valeurs non-marchandes amènerait à renforcer l’attrait du scénario 2, car celui-ci favorise la visibilité quotidienne de la diversité des langues et des cultures ; en revanche, il accuserait les défauts du scénario 1, car c’est

celui qui fait courir les plus grands risques d’uniformité.
◊ La konsidero de nekomercaj

valoroj rezultigus plifortigi la allogon de la scenaro 2, ĉar tiu ĉi favoras la ĉiutagan videblecon de la lingva kaj kultura diversecoj; kontraŭe, ĝi suferus la mankojn de scenaro 1, ĉar estas tiu, kiu okazigas la plej grandajn riskojn.

◊ La prise en compte

explicite et séparée de dimensions symboliques, liées à l’ancrage historique et politique des cultures européennes (et dans la mesure où de telles dimensions n’auraient pas pu être saisies par le biais des valeurs non

marchandes), renforce ces conclusions.
◊ La eksplicita kaj aparta

konsidero de simbolaj dimensioj, ligitaj al historia kaj politika fundamentoj de la eŭropaj kulturoj (kaj ĉar tiaj dimensioj eble ne estus en la nekomercaj valoroj), plifortigas tiujn konkludojn.

◊ Les montants

évalués ici portent sur une année de calendrier ; ils s’additionnent d’année en année, et renforcent une dynamique de plus en plus difficile à renverser, et dans laquelle ces montants eux-mêmes pèseront de plus en plus

lourd.
◊ La sumoj ĉi tie kalkulitaj

temas pri kalendara jaro; ili adiciiĝas jaron post jaro, kaj plifortigas dinamikon pli kaj pli malfacile inverseblan, kaj en kiu tiuj sumoj mem ŝarĝos la buĝeton pli kaj pli.

Si le scénario du «

tout-à-l’anglais » se révèle, vérification faite, le plus coûteux et le moins équitable des trois, comment se fait-il qu’il continue à recueillir une telle adhésion ? Comment expliquer qu’une alternative préférable au plan de l’efficience et de l’équité ne soit jamais sérieusement envisagée ? Quelles orientations peuventelles être envisagées à court et à long terme, compte tenu des résultats obtenus jusqu’ici ? Telles sont les questions qu’aborde le septième et dernier

chapitre.
Se pruviĝas ke la scenaro

«tutangla » estas la plej kosta kaj la malplej justa el la tri, kiel do eblas, ke ĝi daŭre ricevas tian subtenon? Kiel klarigi, ke alternativo preferebla nivele de efikeco kaj justeco estas neniam serioze konsiderata? Kiujn orientiĝojn povas esti konsiderataj je proksima kaj malproksima estonteco, konsiderante la ĝis nun obtenitajn rezultojn? Tiaj estas la demandoj, kiujn ektraktas la sepa kaj lasta ĉapitroj.

53 La littérature

parle tantôt de « plurilinguisme », tantôt de « multilinguisme ». Selon les auteurs, la distinction entre les deux termes n’est pas la même. Pour certains, le « multilinguisme » renvoie à une notion générale de diversité des langues, sans identification des langues qui constituent cette diversité, tandis que le « plurilinguisme » suppose une diversité dénombrable, c’est-à-dire que le nombre de langues en présence est spécifié. Pour d’autres auteurs, le multilinguisme est une compétence individuelle, tandis que le plurilinguisme désigne la diversité des langues en présence dans l’espace social. Pour les besoins de cette étude, on adoptera cette dernière convention, de sorte que le scénario 2 s’appellera « plurilinguisme » ; il est clair, toutefois, que son fonctionnement exigera le multilinguisme des individus, sous réserve d’une offre omniprésente et bon marché de services de

traduction et d’interprétation.
53 La literaturo parolas jen pri

« plurlingvismo », jen pri « multlingvismo ». Depende de la aŭtoroj la distingo inter la du terminoj ne estas la sama. Laŭ iuj « multlingvismo » signifas ĝeneralan nocion de diverseco de la lingvoj, sen identigo de la lingvoj, kiuj estigas tiun diversecon, dum « plurlingvismo » supozigas nombreblan diversecon, tio estas, ke la nombro da ĉeestaj lingvoj estas specifita. Laŭ aliaj aŭtoroj multlingvismo estas individua kompetento, dum plurlingvismo montras la diversecon de ĉeestaj lingvoj en la sociala spaco. Por la bezonoj de ĉi-studo oni uzos la lastan difinon, tiel ke la scenaro 2 nomiĝos « plurlingvisma »; estas tamen klare, ke ĝia efektivigo postulos la multlingvismon de la individuoj, rezerve de ĉiea kaj malmultekosta oferto pri traduko- kaj interpretado-servoj.

54 On a ici supposé

que N=20, bien que le nombre de langues officielles soit appelé à passer à 21, compte tenu de l’accès de l’irlandais, le 1er janvier 2007, au même statut d’officialité que les 20 autres langues nationales (Journal officiel de l’Union européenne, L 156 du 18 juin 2005, pp. 3-4). On a donc admis ici que toutes les personnes de langue maternelle irlandaise continuent à apprendre l’anglais au même âge et en activant les mêmes processus cognitifs que les personnes de langue maternelle

anglaise.
54 Oni supozis ĉi tie, ke N=20,

kvankam la nombro da oficialaj lingvoj baldaŭ transiros al 21, enkalkulante la aliron de la irlanda je la 1a januaro 2007, kun la sama statuso de oficialeco kiel la 20 aliaj naciaj lingvoj (Oficiala ĵurnalo de Eŭropa Unio, L 156 de la 18a de junio 2005, je paĝoj 3-4). Oni do akceptis ĉi tie, ke ĉiuj personoj kun gepatra lingvo irlanda plu lernos la anglan je la sama aĝo kaj aktivante la samajn procezojn scipovajn, kiel la personoj kun gepatra lingvo angla.

55 Toutefois,

pendant une période transitoire de 30 mois courant à partir du 1er mai 2004, des mesures dérogatoires prolongeables pour une année au maximum s’appliquent à la langue maltaise. Celle-ci, bien qu’officielle, ne sera pas systématiquement utilisée par les instances de l’Union, en attendant que des traducteurs et interprètes pour le maltais soient formés en nombre suffisant (Journal officiel de

l’Union européenne L 169 du 1er mai 2004, pp. 1-2).
55 Tamen, dum transira periodo

de 30 monatoj, ekde la 1a de majo 2004, esceptaj reguloj, kiuj povus esti plidaŭrigataj dum maksimume unu jaron, aplikiĝas al la malta lingvo. Tiu ĉi, kvankam oficiala, ne estos sisteme uzata de la instancoj de la unio, antaŭ kiam la tradukistoj kaj interpretistoj pri la malta estu formitaj en sufiĉa nombro (Oficiala ĵurnalo de Eŭropa Unio, L 169 de la 1a de majo 2004, je paĝoj 1-2).

56 Journal officiel

de l’Union européenne L 58 du 28 février 2003, p.

109.
56 Oficiala ĵurnalo de Eŭropa

Unio, L 58 de la 28a de februaro 2003, je paĝo 109).

57 Cette estimation

n’est pas affectée par la possibilité que le groupe de 20 personnes tirées au hasard parmi les 32.000 fonctionnaires comporte des sous-groupes de 2 à 20 individus ayant la même

langue maternelle.
57 La ebleco, ke la grupo de 20

personoj hazarde prenitaj el la 32.000 oficistoj, enhavas subgrupojn de 2 ĝis 20 individuoj kun la sama

gepatra lingvo, ne modifas tiun taksaĵon.
58 À ce propos,

Bourdieu (Bourdieu et al., 2001: 46 ss.) observe: « Quand on parle de langues, pour dire les choses simplement, il s’agit toujours aussi d’autre chose. La langue n’est pas seulement un instrument de communication […] Les systèmes symboliques ne sont pas simplement des instruments d’expression de la réalité, mais il contribuent à la construction du réel […] Et il faut réfléchir […] pour voir si et comment il est possible d’accepter l’usage de l’anglais sans s’exposer à être anglicisé dans ses structures mentales, sans avoir le cerveau lavé par les routines

linguistiques ».
58 Tiurilate Bourdieu (Bourdieu

kaj aliaj, 2001: 46 ss.) observas: « Kiam oni parolas lingvojn, simple dirite, ĉiam ankaŭ temas pri io alia. La lingvo estas ne nur ilo de komunikado [...] La simbolaj sistemoj estas ne nur simplaj iloj por esprimi la realon, sed ili kontribuas al la konstruo de la realo [...] Kaj indas pripensi [...] por vidi ĉu kaj kiel eblas akcepti la uzon de la angla sen risko de angliĝi siajn mensajn strukturojn, sen lavigo de la cerbo per lingvaj rutinoj».

59 L’étude de

l’utilisation de langues planifiées artificielles comme solution aux problèmes de la communication internationale est l’objet de l’interlinguistique, qui se réclame d’une tradition qui remonte à Comenius, Descartes et Leibniz. Pour une introduction générale à la littérature scientifique

dans le domaine, voir Blanke (2003).
59 La studo de la artefaritaj

planlingvoj kiel solvo al la problemoj de internacia komunikado estas la objekto de la interlingvistiko, kies tradicio retroiras al Comenius, Descartes et Leibniz. Por ĝenerala enkonduko en la scienca literaturo pri la kampo, vidu Blanke (2003).

60 Voir Haszpra

(2004) pour des estimations basées sur la valeur horaire du travail. En comparant le fardeau fiscal par tête résultant d’une politique d’enseignement généralisé d’une langue étrangère, Haszpra obtient un ration de 1 à 10 selon qu’il s’agit de l’espéranto ou de l’anglais. Dans un scénario à deux langues étrangères (espéranto plus une deuxième langue étrangère ou deux langues naturelles, dont probablement l’anglais en premier lieu), il aboutit à une charge fiscale annuelle par tête de € 312 et de € 925 respectivement, soit une ratio de 1:2,96, ce qui converge de façon

remarquable avec nos propres résultats.
60 Vidu Haszpra (2004) por

kalkuloj bazitaj sur la horvaloro de la laboro. Komparante la fiskan ŝarĝon je kapo, kiu rezultas el ĝeneraligita instrua politiko de fremdlingvo, Haszpra obtenas proporcion de 1 al 10 laŭ la kazo ĉu temas pri Esperanto, ĉu pri la angla. En scenaro kun du fremdlingvoj (Esperanto kaj dua fremdlingvo aŭ du naturaj lingvoj, el kiu verŝajne unuavice la angla), li fine trovas fiskan ŝarĝon je kapo de 312 eŭroj jare kaj de 925 eŭroj respektive, kio rimarkinde konverĝas kun niaj propraj rezultoj.

61 Voir http://www.britishcouncil.org/english/engfaqs.htm#econben. 61 Vidu

http://www.britishcouncil.org/english/engfaqs.htm#econben.

62 Source: http://www.statistics.gov.uk. 62 Fonto:

http://www.statistics.gov.uk.

63 Il est

indispensable d’insister sur le fait que ces estimations sont certainement inférieures à la réalité. Ainsi, le British Council indique que l’économie britannique gagne annuellement 11 milliards de livres sur le marché international de l’éducation. Il est fort probable que ce montant serait considérablement moins élevé si l’anglais ne bénéficiait pas d’une position privilégiée. Voir

www.britishcouncil.org/mediacentre/apr04/vision_2020_press_notice.doc.
63 Nepras insisti

pri la fakto, ke tiuj taksaĵoj certe estas sub la realo. Tiele, British Council indikas, ke la brita ekonomio enspezas ĉiujare 11 miliardojn da pundoj el la internacia merkato de la edukado. Estas tre probable, ke tiu sumo estus konsiderinde malpli alta, se la angla ne profitus de privilegiita pozicio. Vidu ĉe www.britishcouncil.org/mediacentre/apr04/vision_2020_press_notice.doc .

64 La page Internet

du gouvernement britannique signalée par Phillipson (2003) comme source de ce chiffre n’est actuellement plus accessible ; il n’a donc pas été possible de vérifier quelle méthode a été employée pour arriver à ce montant, ni à quelle période il s’applique. Il va de soi que dans une étude plus approfondie, les différents chiffres mentionnés dans cette section

devront être réexaminés.
64 Nuntempe, la interreta paĝaro

de la brita registaro, menciita de Phillipson (2003) kiel fonto de tiu cifero, ne plu estas alirebla; do ne eblis kontroli, kiu metodo estis uzata por alveni al tiu sumo, nek je kiu periodo ĝi aplikiĝas. Kompreneble, en pli detala studo, la diversaj ciferoj estu rekontrolendaj.

65 Cependant, on

omet de l’estimation la valeur de cet effet pour l’Irlande ; un ajout de 5%, correspondant au rapport entre les populations résidentes respectives de l’Irlande et du Royaume-Uni,

serait toutefois envisageable.
65 Tamen oni preterlasas en la

taksado la valoron de tiu efiko por Irlando; aldono de 5%; responda al la proporcio inter la enloĝantoj respektive de Irlando kaj de Britio, ĉiukaze estus konsiderindaj.

66 Source: http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Product.aspo=vlnk=613 66 Fonto: http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Product.aspo=vlnk=613
67 À titre

d’illustration, rappelons que sur six ans, soit de 1997 à 2002, la part du français comme langue de rédaction d’origine des documents du Conseil de l’Union européenne est passée de 42% à 18%, tandis qu’elle passait, pour l’anglais, de 41% à 73% (Secrétariat général du Conseil de l’Union

européenne, cité par Durand, 2004).
67 Ilustre, ni memorigu, ke en

ses jaroj, tio estas inter 1997 kaj 2002, la parto de la franca kiel origina redaktolingvo de la dokumentoj de Konsilio de Eŭropa Unio transiris de 42% al 18%, dum ĝi transiris por la angla de 41% al 73% (Ĝenerala Sekretariejo de Konsilio de Eŭropa Unio, citita de Durand, 2004).

68 C’est là le point

crucial omis par la représentation suédoise à la Commission européenne, qui avait proposé que si un État souhaite disposer de documentation ou de communication orale dans sa langue, il prenne en charge les frais de traduction et d’interprétation correspondants. Bien évidemment, cela soulève la question de la langue dans laquelle les messages sont initialement émis,

et de quel droit…
68 Tie estas la decidiga punkto

preterlasita de la sveda reprezentantaro en eŭropa Komisiono, kiu proponis ke, se ŝtato deziras disponi dokumentaron aŭ buŝan komunikadon en sia lingvo, ĝi akceptu la imputadon de la respondaj tradukaj kaj interpretadaj kostoj. Kvankam evidente tio starigas la demandon de la lingvo en kiu la mesaĝoj komence estis senditaj, kaj laŭ kiu rajto...

69 Source:

http://epp.eurostat.cec.eu.int/portal/ page?_pageid=1996,39140985&_dad=portal&_schema=PORTAL &screen=detailref&language=fr&product=Yearlies_new_economy &root=Yearlies_new_economy/B/B1/

B11/daa10000
69 Fonto:

http://epp.eurostat.cec.eu.int/portal/ page?_pageid=1996,39140985&_dad=portal&_schema=PORTAL &screen=detailref&language=fr&product=Yearlies_new_economy
&root=Yearlies_new_economy/B/B1/ B11/daa10000

70 L’OFIL publie la

Tribune des industries de la langue et du multimédia ; voir S. Abou, 1999: « Du marché global de la traduction à celui de la traduction scientifique et technique… et à celui de la traduction avec outils »,

http://www.ofil.refer.org/tribune/n19/marche.htm, TILM n° 19.
70 OFIL publikigas Tribuno de la

industrioj de la lingvo kaj de multmedioj; vidu S. Abou, 1999: « El la ĝenerala merkato de la tradukado al tiu de la scienca kaj teknika tradukado... kaj al tiu de la tradukado per iloj », http://www.ofil.refer.org/tribune/n19/marche.htm, TILM n° 19.

71 La question de

l’effet multiplicateur, soulevée à propos des marchés privilégiés, pourrait également se poser ici. Cependant, rien n’indique que l’essentiel de ce travail de traduction et d’interprétation ait lieu en Grande-Bretagne ou en Irlande. Par conséquent, on ne peut pas faire l’hypothèse que les montants résultant d’un effet d’entraînement constituent des transferts dans une direction ou une

autre.
71 La demando de la obliganta

efiko, starigita okaze de la pivilegiitaj merkatoj, povas aperi ankaŭ ĉi tie. Tamen, nenio indikas, ke la esenco de tiu tradukada kaj interpretada laboro okazus en Britio aŭ en Irlando. Konsekvence oni ne rajtas fari la hipotezon, ke la sumoj rezultantaj el neĝbula efiko kaŭzas transpagoj en unu aŭ alian direkton.

72 Compte tenu de

l'accroissement démographique de 2,4% enregistré entre les années 1999-2000 et

2003-2004.
72 Enkalkulinte la demografian

kreskon de 2,4% registritan inter la jaroj 1999-2000 kaj 2003-2004.

73 Source:

[http://epp.eurostat.cec.eu.int/portal/ page?_pageid=1996,39140985&_dad=portal&_schema=PORTAL
&screen=detailref&language=fr&product=Yearlies_new_population
&root=Yearlies_new_population/C/C1/C11/caa10000 caa10000] .

73 Fonto:

[http://epp.eurostat.cec.eu.int/portal/ page?_pageid=1996,39140985&_dad=portal&_schema=PORTAL
&screen=detailref&language=fr&product=Yearlies_new_population
&root=Yearlies_new_population/C/C1/C11/caa10000

caa10000] .
74 Source: http://www.cilt.org.uk/key/trends2004survey.pdf. 74 Fonto:

http://www.cilt.org.uk/key/trends2004survey.pdf.

75 Source:

http://www.eurydice.org/Eurybase/Application/

frameset.asp?country=UK&language=VO .
75 Fonto:

http://www.eurydice.org/Eurybase/Application/ frameset.asp?country=UK&language=VO .

76 Source: http://www.dfes.gov.uk/rsgateway/DB/VOL/v000538/ed_train_final.pdf. 76 Fonto:

http://www.dfes.gov.uk/rsgateway/DB/VOL/v000538/ed_train_final.pdf.

77 Si l’on se place

non pas du point de vue des finances publiques, mais de l’économie dans son ensemble, on peut ajouter aux montants épargnés ceux qui résultent du moindre effort dans la traduction depuis et vers d’autres langues (€ 2,2 md par année). La rente ainsi dégagée chaque

année se monte alors à 574 millions d’Euros.
77 Se oni eliras ne el la

vidpunkto de publikaj financoj, sed de la entuta ekonomio, oni rajtas aldoni al la ŝparitaj sumoj tiujn, kiuj rezultas el la minimuma peno en la tradukado el kaj al aliaj lingvoj (2,2 miliardoj da eŭroj jare). Ĉiujare, la rentumo tiel produktita, kreskas tiam ĝis 574 milionoj da eŭroj.

78 Source: http://www.statistics.gov.uk/pdfdir/psa0604.pdf . 78 Fonto:

http://www.statistics.gov.uk/pdfdir/psa0604.pdf .

79 Source:

http://epp.eurostat.cec.eu.int/portal/
page?_pageid=1996,39140985&_dad=portal&_schema=PORTAL &screen=detailref&language=fr &product=Yearlies_new_economy&root=Yearlies_new_economy/B/B1/

B11/daa10000
79 Fonto:

http://epp.eurostat.cec.eu.int/portal/
page?_pageid=1996,39140985&_dad=portal&_schema=PORTAL &screen=detailref&language=fr &product=Yearlies_new_economy&root=Yearlies_new_economy/B/B1/ B11/daa10000