ANTAŬA Deklaro De UN En Esperanto: Malsamoj inter versioj

El UEA-vikio
Iri al: navigado, serĉi
e (3 versioj)
 
(2 mezaj versioj de 2 uzantoj ne montriĝas)
Linio 2: Linio 2:
  
  
Deklaro trovebla en:
+
DEKLARO DE LA [[UNUIĜINTAJ]] NACIOJ PRI LA RAJTOJ DE [[INDIĜENAJ]] POPOLOJ
  
http://www.unhchr.ch/huridocda/huridoca.nsf/(Symbol)/E.CN.4.SUB.2.RES.1994.45.En?OpenDocument <http://www.unhchr.ch/huridocda/huridoca.nsf/%28Symbol%29/E.CN.4.SUB.2.RES.1994.45.En?OpenDocument>
+
La sekvanta teksto estas adoptita fare de la Konsilio de la Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj rajtoj en ties rezolucio 2006/2 je la 29a de Junio 2006.
  
 +
Konfirmante, ke indiĝenaj popoloj estas egalrajtaj  kiel ĉiuj aliaj popoloj, kaj  agnoskante la rajton de ĉiuj popoloj esti malsamaj, sin estimi malsamaj kaj esti respektaj kiel tiaj,
  
 +
Konfirmante ankaŭ, ke ĉiuj popoloj kontribuas al la diverseco kaj riĉeco de la civilizacioj kaj kulturoj, kiuj konsistigas la komunan heredaĵon de la homaro,
  
1994/45. Draft United Nations declaration on the rights of indigenous peoples
+
Krome konfirmante, ke ĉiuj doktrinoj, politikoj kaj praktikoj alvokantaj aŭ laŭdegantaj la superecon de popoloj aŭ individuoj surbaze de deveno nacia, rasa, religia, etna aŭ kultura estas rasismaj, science falsaj, laŭleĝe senvaloraj, morale kondamnindaj kaj socie maljustaj,
  
 +
Reagnoskante, ke indiĝenaj popoloj, utiligante siajn rajtojn, estu neniel diskriminaciataj,
  
The Sub-Commission on Prevention of Discrimination and Protection of Minorities,  
+
Konsciante pri la fakto, ke indiĝenaj popoloj suferis historiajn maljustaĵojn interalie pro koloniiĝo kaj senposediĝo rilate al siaj bienoj, teritorioj kaj rimedoj, tiel malhelpitaj utiligi precipe sian rajton evoluiĝi konforme al siaj propraj bezonoj kaj utiloj,  
  
 +
Agnoskante la urĝan neceson respekti kaj antaŭenigi la esencajn rajtojn de indiĝenaj popoloj devenantajn el ilia politika, ekonomia kaj sociaj strukturoj kaj de iliaj kulturoj, spiritaj tradicioj, historioj kaj filozofioj, precipe iliajn rajtojn al siaj bienoj, teritorioj kaj rimedoj,
  
Recalling its resolutions 1985/22 of 29 August 1985, 1991/30 of 29 August 1991, 1992/33 of 27 August 1992, 1993/46 of 26 August 1993,  
+
Krome agnoskante la urĝan neceson respekti kaj antaŭenigi la rajtojn de indiĝenaj popoloj, konfirmitajn de traktatoj, interkonsentoj kaj aliaj helpaj aranĝoj kun ŝtatoj,  
  
 +
Bonvenigante la fakton, ke indiĝenaj popoloj organiziĝas por plibonigi sian situacion sur politika, ekonomia, socia kaj kultura planoj kaj ĉesigi ĉiajn diskriminaciojn kaj subpremojn ĉie, kie tiuj okazas,
  
Taking into account, in particular, paragraph 3 of its resolution 1993/46, in which it decided to postpone until its forty-sixth session consideration of the draft United Nations declaration on the rights of indigenous peoples agreed upon by the members of the Working Group on Indigenous Populations, to request the Secretary-General to submit the draft declaration to the appropriate services in the Centre for Human Rights for its technical revision, and to submit, if possible, the draft declaration to the Commission on Human Rights with the recommendation that the Commission adopt it at its fifty-first session,  
+
Konvinkite, ke la regado far indiĝenaj popoloj super eventoj koncernantaj  ilin kaj iliajn bienojn, teritoriojn kaj rimedojn ebligos al ili plifortigi siajn instituciojn, kulturojn kaj tradiciojn, kaj antaŭenigi sian evoluadon konforme al siaj aspiroj kaj bezonoj,  
  
 +
Agnoskante, ke la respekto por indiĝenaj scioj, kulturoj kaj tradiciaj praktikoj kontribuas al valorigado daŭrigebla kaj justa de la natura medio kaj al ĝia mastrumado,
  
Recalling Commission on Human Rights resolution 1994/29 of 4 March 1994, in which the Sub-Commission was urged to complete its consideration of the draft United Nations declaration at its forty-sixth session and to submit it to the Commission at its fifty-first session together with any recommendations thereon,  
+
Emfazante la kontribuon de senarmeigo de la bienoj kaj teritorioj de indiĝenaj popoloj al paco, ekonomia kaj socia progreso kaj al evoluo, interkompreno kaj amikaj rilatoj inter la nacioj kaj la popoloj de la mondo,  
  
 +
Agnoskante precipe la rajton de indiĝenaj familioj kaj komunumoj konservi dividitan respondecon pri la edukado, trejnado, instruado kaj bonfarto de siaj infanoj, konforme la rajtojn de la infanaro,
  
Bearing in mind General Assembly resolution 47/75 of 14 December 1992, paragraph 12 of Commission on Human Rights resolution 1993/30 of 5 March 1993, paragraph 6 (a) of Commission resolution 1993/31 of 5 March 1993 and paragraph II.28 of the Vienna Declaration and Programme of Action (A/Conf.157/23),  
+
Agnoskante, ke indiĝenaj popoloj rajtas libere determini siajn interrilatojn kun ŝtatoj en spirito de kunekzistado, reciproka utilo kaj plena respekto,  
  
 +
Konsiderante, ke la rajtoj konfirmitaj per traktatoj, interkonsentoj kaj konstruaj aranĝoj inter ŝtatoj kaj indiĝenaj popoloj estas, en iuj situacioj, aferoj de internacia zorgo, intereso, respondeco kaj karaktero,
  
Having considered the report of the Working Group on Indigenous Populations on its twelfth session (E/CN.4/Sub.2/1994/30 and Corr.1), in particular the general comments on the draft declaration and the recommendations contained in chapters II and IX respectively of the report,  
+
Krome konsiderante, ke traktatoj, interkonsentoj kaj aliaj pozitivaj aranĝoj, kaj la interrilato, kiun ili reprezentas, estas bazo por plifortigita partnerado inter indiĝenaj popoloj kaj ŝtatoj,  
  
 +
Agnoskante, ke la ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj, la Internacia  Traktato pri Ekonomiaj, Sociaj kaj Kulturaj Rajtoj kaj la Internacia Traktato pri Civilaj kaj Politikaj Rajtoj asertas la fundamentan gravecon de la rajto je memdispono de ĉiuj popoloj, pro kiu ili libere determinu sian politikan statuton kaj libere sekurigu sian ekonomian, socian kaj kulturan evoluadon,
  
Taking into account the technical review of the draft declaration prepared by the Centre for Human Rights (E/CN.4/Sub.2/1994/2 and Add.1),  
+
Konsiderante, ke nenio en ĉi tiu Deklaro povas esti  uzata por rifuzi al ajna popolo la rajton je memdeterminado utiligata konforme al la internacia juro,  
  
 +
Konvinkite, ke la agnosko de la rajtoj de indiĝenaj popoloj en la nuna Deklaro plibonigos konkordajn kaj kunlaborajn rilatojn inter la ŝtatoj kaj indiĝenaj popoloj surbaze de principoj de justeco, demokratio, respekto por homaj rajtoj, nediskriminacio kaj sincereco,
  
1. Expresses its satisfaction at the conclusion of the deliberations on the draft United Nations declaration on the rights of indigenous peoples by the Working Group on Indigenous Populations and the general views of the participants as reflected in the report of the Working Group on its twelfth session;
+
Kuraĝigante ŝtatojn respekti kaj efike efektivigi ĉiujn siajn devojn koncernantajn la indiĝenajn popolojn surbaze de la internaciaj leĝoj, precipe tiuj rilataj al homaj rajtoj, per konsulto kaj kunlaboro kun la koncernataj  popoloj.  
  
 +
Emfazante, ke la Unuiĝintaj Nacioj plenumu gravan kaj daŭran rolon en la antaŭenigo kaj protektado de la rajtoj de indiĝenaj popoloj,
  
2. Expresses its appreciation to the Chairperson-Rapporteur of the Working Group, Ms. Erica-Irene Daes, and to the present and former members of the Working Group for their contributions to the process of elaboration of the draft declaration;
+
Konvinkite, ke la nuna Deklaro estas plia grava paŝo al la agnosko, antaŭenigo kaj protekto de la rajtoj kaj liberoj de indiĝenaj popoloj, kaj en la evoluigo de trafaj [ĝustaj?] agadoj de la sistemo de la Unuiĝintaj Nacioj en ĉi tiu kampo,
 +
 +
Agnoskante kaj rekonfirmante, ke indiĝenaj individuoj rajtas sen diskriminacio ĉiujn homajn rajtojn agnoskatajn de internacia juro, kaj ke indiĝenaj popoloj posedas kolektivajn rajtojn, kiuj estas nemalhaveblaj por siaj ekzisto, bonfarto kaj entuta evoluo, kiaj popoloj,  
  
 +
Solene proklamas la Deklaron de al Unuiĝintaj Nacioj pri la Rajtoj de Indiĝenaj popoloj, kies teksto sekvas, kiel idealon atingendan en spirito de partnerado kaj reciproka respekto,
  
3. Expresses its appreciation to the Centre for Human Rights for its technical revision of the draft declaration;
+
Artikolo 1
  
 +
Indiĝenaj popoloj rajtas, kolektive aŭ aparte, plene ĝui ĉiujn homajn rajtojn kaj fundamentajn liberojn agnoskitajn en la ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj, la Universala Deklaro de la Homaj rajtoj kaj la internacia leĝaro pri homaj rajtoj.
  
4. Decides:
+
Artikolo 2
  
 +
Indiĝenaj popoloj kaj individuoj estas liberaj kaj egalaj al ĉiuj aliaj popoloj kaj individuoj kaj rajtas ekzisti sen ia diskriminacio, utiligante siajn rajtojn, precipe surbaze de sia indiĝena deveno aŭ identeco.
  
(a) To adopt the draft United Nations declaration on the rights of indigenous peoples agreed upon by members of the Working Group as contained in the annex to the present resolution;
+
Artikolo 3
  
 +
Indiĝenaj popoloj rajtas determini sin mem. Surbaze de tiu rajto ili libere determinas sian politikan statuton kaj libere strebas al sia ekonomia, socia kaj kultura evoluadoj.
  
(b) To submit the draft declaration to the Commission on Human Rights at its fifty-first session with the request that it consider the draft as expeditiously as possible;
+
Artikolo 4
  
 +
Indiĝenaj popoloj, utiligante sian rajton pri memdeterminado, rajtas memstarecon kaj aŭtonomion en aferoj rilataj al siaj internaj kaj lokaj aferoj, kaj ankaŭ rajtas disponi praktikajn metodojn kaj rimedojn por financi sian memstaran funkciadon.
  
(c) To request the Secretary-General to transmit the text of the draft declaration to indigenous peoples and organizations, Governments and intergovernmental organizations and to include in the note of transmittal the information that the draft declaration is to be submitted to the Commission on Human Rights at its fifty-first session;
+
Artikolo 5
  
 +
Indiĝenaj popoloj rajtas daŭrigi kaj plifortigi siajn apartajn instituciojn politikajn, jurajn, ekonomiajn, sociajn kaj kulturajn, dume konservante sian rajton, se ili tion elektas, plene partopreni en la politika, ekonomia, socia kaj kultura vivo de la ŝtato.
  
5. Recommends that the Commission on Human Rights and the Economic and Social Council take effective measures to ensure that representatives of indigenous peoples are able to participate in the consideration of the draft declaration by these two bodies, regardless of their consultative status with the Economic and Social Council.
+
Artikolo 6
  
 +
Ĉiu indiĝena individuo rajtas naciecon.
  
 +
Artikolo 7
  
36th meeting, 26 August 1994 , [Adopted without a vote. See chap. XVI. E/CN.4/Sub.2/1994/56]
+
1. indiĝenaj individuoj havas la individuan rajton pri vivo, fizika kaj mensa integreco, libereco kaj sekureco de sia persono.  
  
 +
2. indiĝenaj popoloj havas la kolektivan rajton loĝi en libereco, paco kaj sekureco kiel apartaj popoloj kaj ne esti submetataj al iu ago de genocido aŭ al iu ajn alia perforta ago, inkluzive de deviga translokigo de indiĝenaj infanoj de unu grupo al alia. 
  
Annex
+
Artikolo 8
  
 +
1. indiĝenaj popoloj kaj individuoj rajtas esti ne submetataj al deviga asimilo aŭ detruo de sia kulturo.
  
DRAFT UNITED NATIONS DECLARATION ON THE RIGHTS
+
2. ŝtatoj provizu efikajn preventajn kaj kompensajn mekanismojn pri:
OF INDIGENOUS PEOPLES
+
  
 +
(a) ĉia ago, kiu havas kiel celon aŭ efikon forpreni de ili la integrecon de apartaj popoloj, aŭ la kulturajn valorojn aŭ etnan identecon;
  
Affirming that indigenous peoples are equal in dignity and rights to all other peoples, while recognizing the right of all peoples to be different, to consider themselves different, and to be respected as such,  
+
(b) ĉia ago, kiu havas kiel celon aŭ efikon forpreni de ili bienojn, teritoriojn aŭ rimedojn;
  
 +
(c) ĉia deviga translokigo de loĝantaro, kiu havas kiel celon aŭ efikon malrespekti aŭ malpliigi iun el ilia rajtoj;
  
Affirming also that all peoples contribute to the diversity and richness of civilizations and cultures, which constitute the common heritage of humankind,  
+
(d) ĉia deviga asimilado aŭ integrigo en aliajn kulturojn aŭ vivmanierojn trudatajn al ili fare de leĝdonaj, administraciaj aŭ aliaj aranĝoj;
  
 +
(e) ĉia politika propagando celanta provoki rasan aŭ etnan diskriminacion kontraŭ ili.
  
Affirming further that all doctrines, policies and practices based on or advocating superiority of peoples or individuals on the basis of national origin, racial, religious, ethnic or cultural differences are racist, scientifically false, legally invalid, morally condemnable and socially unjust,
+
Artikolo 9
  
 +
Indiĝenaj popoloj kaj individuoj rajtas aparteni al indiĝena komunumo aŭ nacio, konforme al la tradicioj kaj kutimoj de la komunumo aŭ nacio koncernita. Nenia ajn diskriminacio povas rezulti el la utiligado de tiu rajto.
  
Reaffirming also that indigenous peoples, in the exercise of their rights, should be free from discrimination of any kind,
+
Artikolo 10
  
 +
Indiĝenaj popoloj ne estu perforte forigataj el siaj bienoj aŭ teritorioj. Nenia translokigo povas okazi sen libera, antaŭa kaj informita konsento de la koncernitaj indiĝenaj popoloj kaj interkonsento pri ĝusta kaj justa kompenso kaj, kie eblas, kun la eblo de reveno.
  
Concerned that indigenous peoples have been deprived of their human rights and fundamental freedoms, resulting, inter alia, in their colonization and dispossession of their lands, territories and resources, thus preventing them from exercising, in particular, their right to development in accordance with their own needs and interests,
+
Artikolo 11
  
 +
1. indiĝenaj popoloj rajtas praktiki kaj revigligi siajn kulturajn tradiciojn kaj kutimojn. Ĉi tio inkluzivas la rajton daŭrigi, protekti kaj evoluigi la estintajn, estantajn kaj estontajn manifestadojn de iliaj kulturoj, kiaj arkeologiaj kaj historiaj ejoj, artofaroj, desegnoj kaj modeloj, ceremonioj, teknologioj kaj vidaj kaj teatraj artoj kaj literaturoj.
  
Recognizing the urgent need to respect and promote the inherent rights and characteristics of indigenous peoples, especially their rights to their lands, territories and resources, which derive from their political, economic and social structures and from their cultures, spiritual traditions, histories and philosophies,  
+
2. ŝtatoj provizu kompensojn per efikaj mekanismoj, kiuj povus inkluzivi restituon planitan kunlabore kun la koncernataj indiĝenaj popoloj, pri iliaj kulturaj, intelektaj, religiaj kaj spiritaj posedaĵoj forprenitaj sen ilia libera, antaŭa kaj informita konsento aŭ malkonforme al iliaj leĝoj, tradicioj kaj kutimoj.
  
 +
Artikolo 12
  
Welcoming the fact that indigenous peoples are organizing themselves for political, economic, social and cultural enhancement and in order to bring an end to all forms of discrimination and oppression wherever they occur,  
+
1. indiĝenaj popoloj rajtas montri, praktiki, evoluigi kaj instrui siajn spiritajn kaj religiajn tradiciojn, kutimojn kaj ceremoniojn; ili rajtas daŭrigi, protekti, kaj havi aliron en privateco al siaj religiaj kaj kulturaj ejoj; ili rajtas uzi kaj regi siajn ceremoniajn havaĵojn; kaj ili rajtas revenigi en sian patrion siajn homajn restaĵojn.
  
 +
2. ŝtatoj ebligu la aliron al de ili posedataj objektoj kaj homaj restaĵoj kaj/aŭ la revenigon en ilian patrion  per justaj, malkaŝaj kaj efikaj mekanismoj evoluigitaj kunlabore kun la koncernitaj indiĝenaj popoloj.
  
Convinced that control by indigenous peoples over developments affecting them and their lands, territories and resources will enable them to maintain and strengthen their institutions, cultures and traditions, and to promote their development in accordance with their aspirations and needs,
+
Artikolo 13
  
 +
1. indiĝenaj popoloj rajtas revigligi, uzi, evoluigi kaj transdoni al estontaj generacioj siajn historiojn, lingvojn, parolajn tradiciojn, filozofiojn, skriban sistemon kaj literaturon, kaj elekti kaj konservi siajn proprajn nomojn por la komunumoj, lokoj kaj personoj.
  
Recognizing also that respect for indigenous knowledge, cultures and traditional practices contributes to sustainable and equitable development and proper management of the environment,  
+
2. ŝtatoj faru efikajn aranĝojn por certigi ĉi tiun rajton esti protektata kaj agu por certigi, ke indiĝenaj popoloj povu kompreni kaj esti komprenataj en politikaj, juraj kaj administraciaj proceduroj, se necesas per havigo de interpretado aŭ de alia taŭga rimedo.
  
 +
Artikolo 14
  
Emphasizing the need for demilitarization of the lands and territories of indigenous peoples, which will contribute to peace, economic and social progress and development, understanding and friendly relations among nations and peoples of the world,  
+
1. indiĝenaj popoloj rajtas establi kaj regi siajn proprajn edukajn sistemojn kaj instruajn instituciojn provizantajn edukadon en sia propra lingvo, laŭ maniero konvena al siaj kulturaj instruaj kaj lernaj metodoj.
  
 +
2. Indiĝenaj individuoj, precipe infanoj, rajtas aliri ĉiujn nivelojn kaj formojn de edukado de la ŝtato sen diskriminacio.
 +
3. ŝtatoj, kunlabore kun indiĝenaj popoloj, faru efikajn aranĝojn, por ke indiĝenaj individuoj, precipe infanoj, interalie tiuj vivantaj ekster siaj komunumoj, havu aliron, kiam eblas, al edukado provizata laŭ sia propra kulturo kaj en sia propra lingvo.
  
Recognizing in particular the right of indigenous families and communities to retain shared responsibility for the upbringing, training, education and well-being of their children,
+
Artikolo 15
  
 +
1. indiĝenaj popoloj rajtas, ke la publikaj edukado kaj informado konvene reflektu la dignon kaj diversecon de iliaj kulturoj, tradicioj, historioj kaj aspiroj
  
Recognizing also that indigenous peoples have the right freely to determine their relationships with States in a spirit of coexistence, mutual benefit and full respect,  
+
2. ŝtatoj faru efikajn aranĝojn en konsultado kaj kunlaborado kun la koncernataj indiĝenaj popoloj, por kontraŭbatali antaŭjuĝojn kaj elimini diskriminacion kaj por antaŭenigi toleremon, komprenon kaj bonajn rilatojn inter indiĝenaj popoloj kaj ĉiuj aliaj komponantoj de la socio.
  
 +
Artikolo 16
  
Considering that treaties, agreements and other arrangements between States and indigenous peoples are properly matters of international concern and responsibility,
+
1. indiĝenaj popoloj rajtas establi sian propran amaskomunikilaron en siaj propraj lingvoj kaj  aliri ĉiajn neindiĝenajn amaskomunikilojn sen diskriminacio.
  
 +
2. ŝtatoj faru efikajn aranĝojn por certigi, ke de la ŝtato posedata amaskomunikilaro adekvate reflektu indiĝenajn kulturajn diversecojn. Ŝtatoj, sen malutili al certigata plena libera esprimo, instigu private posedatajn amaskomunikilarojn adekvate reflekti la indiĝenan kulturan diversecon.
  
Acknowledging that the Charter of the United Nations, the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights and the International Covenant on Civil and Political Rights affirm the fundamental importance of the right of self-determination of all peoples, by virtue of which they freely determine their political status and freely pursue their economic, social and cultural development,
+
Artikolo 17
  
 +
1. Indiĝenaj individuoj kaj popoloj rajtas plene ĝui ĉiujn rajtojn establitajn de aplikebla internacia kaj nacia leĝaro pri la laboro.
  
Bearing in mind that nothing in this Declaration may be used to deny any peoples their right of self-determination,  
+
2. ŝtatoj konsulte kaj kunlabore kun indiĝenaj popoloj faru specifajn aranĝojn por protekti indiĝenajn infanojn kontraŭ ekonomia ekspluatado kaj kontraŭ ĉia laboro povanta esti danĝera, aŭ malhelpa al ilia edukado, aŭ malutila al ilia sano aŭ al ilia fizika, mensa, spirita, morala aŭ socia evoluado, enkalkulante ilian specialan senŝirmecon kaj la gravecon de edukado por ilia sukceso.
  
 +
3. Indiĝenaj individuoj rajtas esti ne submetataj al ia diskriminacia laborkondiĉo interalie koncerne laborpostenon aŭ salajron.
  
Encouraging States to comply with and effectively implement all international instruments, in particular those related to human rights, as they apply to indigenous peoples, in consultation and cooperation with the peoples concerned,
+
Artikolo 18
  
 +
Indiĝenaj popoloj rajtas partopreni la decidofaradon en aferoj, kiu povus koncerni iliajn rajtojn, pere de reprezentantoj elektitaj de ili laŭ propraj proceduroj, kaj ankaŭ daŭrigi kaj evoluigi siajn proprajn indiĝenajn decidofarajn instituciojn.
  
Emphasizing that the United Nations has an important and continuing role to play in promoting and protecting the rights of indigenous peoples,
+
Artikolo 19
  
 +
Ŝtatoj sincere konsultu kaj kunlaboru kun la koncernataj indiĝenaj popoloj per ties propraj reprezentantaj institucioj por akiri ilian liberan, antaŭan kaj informitan konsenton antaŭ ol adopti kaj efektivigi leĝdonajn aŭ administraciajn aranĝojn, kiuj povus koncerni ilin.
  
Believing that this Declaration is a further important step forward for the recognition, promotion and protection of the rights and freedoms of indigenous peoples and in the development of relevant activities of the United Nations system in this field,
+
Artikolo 20
  
 +
1. indiĝenaj popoloj rajtas daŭrigi kaj evoluigi siajn politikajn, ekonomiajn kaj sociajn sistemojn aŭ instituciojn, tutsekure ĝui siajn proprajn rimedojn por pluvivado kaj evoluado, kaj libere okupiĝi pri ĉiaj siaj agadoj ekonomiaj, tradiciaj kaj aliaj.
  
Solemnly proclaims the following United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples:
+
2. indiĝenaj popoloj senigitaj je siaj rimedoj por pluvivo kaj evoluado rajtas ĝustan kaj  justan kompenson.
  
 +
Artikolo 21
  
 +
1. indiĝenaj popoloj rajtas, sen diskriminacio, la plibonigon de siaj ekonomiaj kaj sociaj kondiĉoj, interalie en la kampoj de edukado, laboro, profesiaj trejnado kaj retrejnado, loĝado, sanigo, sano kaj sociala asekuro.
  
PART I
+
2. ŝtatoj faru efikajn aranĝojn kaj, se necesas, specialajn aranĝojn por certigi daŭran plibonigadon de la ekonomiaj kaj sociaj kondiĉoj de la indiĝenaj popoloj. Aparta atento estu donata al la rajtoj kaj specialaj bezonoj de indiĝenaj maljunuloj, virinoj, junularo, infanoj kaj kripluloj.
  
 +
Artikolo 22
  
 +
1. Aparta atento estu donata al la rajtoj kaj specialaj bezonoj de indiĝenaj maljunuloj, virinoj, junularo, infanoj kaj kripluloj en la efektivigo de ĉi tiu Deklaro.
  
Article 1
+
2. ŝtatoj faru aranĝojn, kunlabore kun indiĝenaj popoloj, por certigi, ke indiĝenaj virinoj kaj infanoj ĝuu la deziratajn protekton kaj garantiojn kontraŭ ĉiaj perfortoj kaj diskriminacio.
  
 +
Artikolo 23
  
Indigenous peoples have the right to the full and effective enjoyment of all human rights and fundamental freedoms recognized in the Charter of the United Nations, the Universal Declaration of Human Rights and international human rights law.  
+
Indiĝenaj popoloj rajtas determini kaj evoluigi prioritatojn kaj strategiojn por utiligi sian rajton evoluadi. Precipe, ili rajtas aktive okupiĝi pri evoluigado kaj determinado de programoj pri sano, loĝigo kaj aliaj ekonomiaj kaj socialaj programoj koncernantaj sin kaj, laŭeble, administri tiajn programojn pere de siaj propraj institucioj.  
  
 +
Artikolo 24
  
 +
1. Indiĝenaj popoloj rajtas sian tradician medikamentaron kaj rajtas daŭrigi siajn medicinajn praktikojn, interalie la konservadon de sia necesaj medikamentoj, bestoj kaj mineraloj. Indiĝenaj individuoj ankaŭ rajtas aliri, sen ia diskriminacio, al ĉiuj socialaj kaj sanigaj servoj.
  
Article 2
+
2. Indiĝenaj individuoj egalrajte ĝuu la plej alte atingeblan normon pri fizika kaj mensa sanoj. Ŝtatoj faru la neceson por laŭgrade certigi la plenan realigon de ĉi tiu rajto.
  
 +
Artikolo 25
  
Indigenous individuals and peoples are free and equal to all other individuals and peoples in dignity and rights, and have the right to be free from any kind of adverse discrimination, in particular that based on their indigenous origin or identity.  
+
Indiĝenaj popoloj rajtas daŭrigi kaj plifortigi sian apartan spiritan interrilaton kun siaj tradicie posedataj aŭ alie okupataj kaj uzataj bienoj, teritorioj, riveraj kaj marbordaj akvoj kaj aliaj rimedoj, kaj preni sur sin siajn ĉirilatajn respondecojn al estontaj generacioj .  
  
 +
Artikolo 26
  
 +
1. indiĝenaj popoloj rajtas posedi la bienojn, teritoriojn kaj rimedojn, kiujn ili tradicie posedis, okupis aŭ alie uzis aŭ akiris.
  
Article 3
+
2. indiĝenaj popoloj rajtas posedi, uzi, evoluigi kaj regi la bienojn, teritoriojn kaj rimedojn, kiujn ili posedas aŭ okupas aŭ uzas pro tradicio, kaj ankaŭ tiujn, kiun ili akiris.
 +
3. ŝtatoj donu laŭleĝan agnoskon kaj protekton al ĉi tiuj bienoj, teritorioj kaj rimedoj. Tiu agnosko estu farata kun deca respekto por la kutimoj, tradicioj kaj tenuraj sistemoj de la koncernitaj indiĝenaj popoloj .
  
 +
Artikolo 27
  
Indigenous peoples have the right of self-determination. By virtue of that right they freely determine their political status and freely pursue their economic, social and cultural development.  
+
Ŝtatoj establu kaj efektivigu, kune kun la koncernitaj indiĝenaj popoloj, justan, sendependan, senpartian, malferman kaj malkaŝan procedon konvene agnoskantan la leĝojn, tradiciojn, kutimojn kaj tenurajn sistemojn de la indiĝenaj popoloj, por agnoski la rajtojn de la indiĝenaj popoloj koncernajn al iliaj bienoj, teritorioj kaj rimedoj, interalie tiuj, kiu estas tradicie posedataj, kaj decidi laŭ tiuj rajtoj. La indiĝenaj popoloj rajtu partopreni en ĉi tiu procedo.
  
 +
Artikolo 28 
  
 +
1. indiĝenaj popoloj rajtas postuli kompensadon, inkluzive de restituo aŭ, se ĉi tiu ne eblas, de ĝusta, deca kaj justa kompenso por la bienoj, teritorioj kaj rimedoj, kiujn ili tradicie posedis aŭ alie okupis aŭ uzis, kaj kiuj estas konfiskitaj, okupitaj, uzitaj aŭ difektitaj sen ilia libera, antaŭa kaj informita konsento.
  
Article 4
+
2. escepte se alie libere konsentite fare de la koncernataj popoloj, kompenso konsistu el bienoj, teritorioj kaj rimedoj egalaj laŭ kvalito, grandeco kaj jura stato aŭ el mona kompenso aŭ el alia konvena formo de kompenso.
  
 +
Artikolo 29
  
Indigenous peoples have the right to maintain and strengthen their distinct political, economic, social and cultural characteristics, as well as their legal systems, while retaining their rights to participate fully, if they so choose, in the political, economic, social and cultural life of the State.  
+
1. indiĝenaj popoloj rajtas la konservadon kaj protektadon de sia natura medio kaj de la produktiva kapacito de siaj bienoj aŭ teritorioj kaj rimedoj. Ŝtatoj establu kaj efektivigu helpprogramojn por indiĝenaj popoloj por tia konservado kaj protektado, sen diskriminacio.  
  
 +
2. ŝtatoj faru efikajn aranĝojn por certigi, ke neniu danĝera materialo estu stokata aŭ deponata sur la bienoj aŭ teritorioj de indiĝenaj popoloj sen ties libera, antaŭa kaj informita konsento.
  
 +
3. ŝtatoj ankaŭ faru efikajn aranĝojn por certigi, laŭ neceso, ke la programoj por gardado, preventado kaj zorgado de indiĝenaj popoloj influataj far tiuj materialoj, konceptataj kaj efektivigataj far ili [la ŝtatoj?] estu konvene efektivigitaj.
  
Article 5
+
Artikolo 30
  
 +
1. Militistaj agadoj ne okazu sur la bienoj aŭ teritorioj de indiĝenaj popoloj, escepte se ili estas pravigitaj far grava minaco al publika intereso aŭ se ili estas libere deciditaj samopinie kun la koncernataj indiĝenaj popoloj aŭ petitaj far ili.
  
Every indigenous individual has the right to a nationality.  
+
2. ŝtatoj komencu efikajn konsultojn kun la koncernataj indiĝenaj popoloj, pere de konvenaj procedoj kaj precipe per iliaj reprezentantaj institucioj, antaŭ ol uzi iliajn bienojn aŭ teritoriojn por militista agado.  
  
 +
Artikolo 31
  
 +
1. indiĝenaj popoloj rajtas daŭrigi, regi, protekti kaj evoluigi sian kulturan heredaĵon, tradician scion kaj tradiciajn kulturajn esprimojn, kaj ankaŭ la manifestadojn de iliaj sciencoj, teknologioj kaj kulturoj, interalie siajn homajn kaj genetikajn rimedojn, semojn, medikamentojn, scion pri la ecoj de faŭno kaj flaŭro, parolaj tradicioj, literaturo, desegnoj, estetiko, sportoj kaj tradiciaj ludoj kaj vidaj kaj teatraj artoj. Ili ankaŭ rajtas daŭrigi, regi, protekti kaj evoluigi sian intelektan propraĵon pri tiu kultura heredaĵo, tiu tradicia scio, kaj tiuj tradiciaj kulturaj esprimoj.
  
PART II
+
2. kunlabore kun indiĝenaj popoloj, ŝtatoj faru efikajn aranĝojn por agnoski kaj protekti la utiligon de ĉi tiuj rajtoj.
  
 +
Artikolo 32
  
Article 6
+
1. indiĝenaj popoloj rajtas determini kaj evoluigi prioritatojn kaj strategiojn por la evoluado kaj uzo de siaj bienoj aŭ teritorioj kaj aliaj rimedoj.
  
 +
2. ŝtatoj sincere konsultu kaj kunlaboru kun koncernataj indiĝenaj popoloj pere de ties propraj reprezentantaj institucioj por akiri sian liberan kaj informitan konsenton antaŭ la aprobo de ĉiu projekto influanta iliajn bienojn aŭ teritoriojn kaj aliajn rimedojn, precipe rilate al la evoluado, utiligo aŭ ekspluatado de iliaj mineralaj, akvaj aŭ aliaj rimedoj.
  
Indigenous peoples have the collective right to live in freedom, peace and security as distinct peoples and to full guarantees against genocide or any other act of violence, including the removal of indigenous children from their families and communities under any pretext.  
+
3. ŝtatoj provizu efikajn mekanismojn por ĝuste kaj juste kompensi kian ajn tian agadon, kaj konvenaj aranĝoj estu farataj por mildigi malfavorajn ekologiajn, ekonomiajn, sociajn, kulturajn aŭ spiritajn efikojn.  
  
 +
Artikolo 33
  
In addition, they have the individual rights to life, physical and mental integrity, liberty and security of person.  
+
1. indiĝenaj popoloj rajtas determini sian propran identecon aŭ membriĝon konforme al siaj kutimoj kaj tradicioj sen difekti la rajton de siaj anoj individue akiri civitanecon de la ŝtato, en kiu ili vivas.  
  
 +
2. indiĝenaj popoloj rajtas determini la strukturojn de siaj institucioj kaj elekti ties membrojn konforme al siaj propraj proceduroj.
  
 +
Artikolo 34
  
Article 7
+
Indiĝenaj popoloj rajtas antaŭenigi, evoluigi kaj daŭrigi siajn instituciajn strukturojn kaj siajn apartajn kutimojn, spiritecon, tradiciojn, procedojn, praktikojn kaj, kaze ke ili ekzistas, jurajn sistemojn aŭ kutimojn, konforme al internaciaj homrajtaj normoj.
  
 +
Artikolo 35
  
Indigenous peoples have the collective and individual right not to be subjected to ethnocide and cultural genocide, including prevention of and redress for:
+
Indiĝenaj popoloj rajtas determini la respondecojn de individuoj al ilia [sia? ties?] la?] komunumo.
  
 +
Artikolo 36
  
(a) Any action which has the aim or effect of depriving them of their integrity as distinct peoples, or of their cultural values or ethnic identities;
+
1. indiĝenaj popoloj, precipe tiuj loĝantaj ambaŭflanke de internaciaj landlimoj, rajtas  trans tiuj landlimoj daŭrigi kaj evoluigi kontaktojn, rilatojn kaj kunlaboron kun siaj propraj membroj kaj ankaŭ aliaj popoloj, interalie agadojn kun spiritaj, kulturaj, politikaj, ekonomiaj kaj sociaj celoj.
  
 +
2. ŝtatoj, en konsulto kaj kunlaboro kun indiĝenaj popoloj, faru efikajn aranĝojn por faciligi la utiligon kaj certigi la efektivigon de ĉi tiu rajto.
  
(b) Any action which has the aim or effect of dispossessing them of their lands, territories or resources;
+
Artikolo 37
  
 +
1. indiĝenaj popoloj rajtas ke la traktatoj, interkonsentoj kaj aliaj helpaj aranĝoj farataj kun la ŝtatoj aŭ ties posteuloj estu agnoskataj, honorataj, respektataj kaj efektivigataj far la ŝtatoj. 
  
(c) Any form of population transfer which has the aim or effect of violating or undermining any of their rights;
+
2. Nenio en ĉi tiu Deklaro povas esti interpretata por malpliigi aŭ nuligi la rajtojn de indiĝenaj popoloj enhavatajn en traktatoj, interkonsentoj kaj aranĝoj helpaj [konstruemaj].
  
 +
Artikolo 38
  
(d) Any form of assimilation or integration by other cultures or ways of life imposed on them by legislative, administrative or other measures;
+
Ŝtatoj, konsulte kaj kunlabore kun indiĝenaj popoloj, faru konvenajn aranĝojn inkluzivante leĝdonajn, por atingi la celojn de ĉi tiu Deklaro.
  
 +
Artikolo 39
  
(e) Any form of propaganda directed against them.  
+
Indiĝenaj popoloj rajtas aliri financan kaj teknikan helpon provizitan de ŝtatoj kaj pere de XXX internacia kunlaboro, por ĝui la rajtojn, kiujn enhavas ĉi tiu Deklaro.  
  
 +
Artikolo 40
  
 +
Indiĝenaj popoloj rajtas havi aliron al ĝustaj kaj justaj proceduroj por solvi konfliktojn kaj disputojn kun ŝtatoj kaj al senprokrastaj decidoj pri tiuj aferoj, kaj ankaŭ al efikaj rifuĝiloj pri ĉiaj malrespektoj de siaj individuaj kaj kolektivaj rajtoj. Ĉia decido devige konsideru la kutimojn, tradiciojn, regulojn kaj laŭleĝajn sistemojn de la koncernitaj indiĝenaj popoloj kaj la internacian juron pri homaj rajtoj.
  
Article 8
+
Artikolo 41
  
 +
La organoj kaj institucioj specialiĝintaj de la sistemo de la Unuiĝintaj Nacioj kaj aliaj interregistaraj organizaĵoj kontribuu al la plena efektivigo de la decidoj de ĉi tiu Deklaro per la mobilizo XXX de, interalie, financa kunlaboro kaj teknika helpo. Rimedoj por certigi la partoprenon de indiĝenaj popoloj al esploro de aferoj koncernantaj ilin estu starigataj.
  
Indigenous peoples have the collective and individual right to maintain and develop their distinct identities and characteristics, including the right to identify themselves as indigenous and to be recognized as such.
+
Artikolo 42
  
 +
La Organizaĵo de la Unuiĝintaj Nacioj, siaj organoj, precipe la Konstanta Instanco pri Indiĝenaj Aferoj, la speciĝintaj institucioj, precipe la landnivelaj, kaj la ŝtatoj antaŭenigu la respekton por kaj la plenan aplikon de la decidoj de la nuna Deklaro kaj sekvu ĝian efikecan aplikiĝon.
  
 +
Artikolo 43
  
Article 9
+
La rajtoj agnoskitaj far la nuna Deklaro konsistigas la minimumajn normojn necesajn por la pluvivo, digno kaj bonfarto de la indiĝenaj popoloj en la mondo.
  
 +
Artikolo 44
  
Indigenous peoples and individuals have the right to belong to an indigenous community or nation, in accordance with the traditions and customs of the community or nation concerned. No disadvantage of any kind may arise from the exercise of such a right.  
+
Ĉiuj rajtoj kaj liberoj agnoskitaj far la nuna Deklaro estas egale garantiataj al ĉiuj indiĝenaj individuoj, viraj kaj inaj.  
  
 +
Artikolo 45
  
 +
Nenio en ĉi tiu Deklaro estu interpretata kiel malgrandiganta aŭ nuliganta la rajtojn, kiujn indiĝenaj popoloj jam estas akirintaj aŭ estonte povus akiri.
  
Article 10
+
Artikolo 46
  
 +
1. Neniu dispono en ĉi tiu Deklaro estu interpretata kiel implicanta por iu ŝtato, popolo, grupo aŭ individuo ian rajton iel aktivi aŭ agi kontraŭe al la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj.
  
Indigenous peoples shall not be forcibly removed from their lands or territories. No relocation shall take place without the free and informed consent of the indigenous peoples concerned and after agreement on just and fair compensation and, where possible, with the option of return.  
+
2. Utiligante la rajtojn menciitajn en la nuna Deklaro, homaj rajtoj kaj fundamentaj liberoj de ĉiuj estu respektataj. La utiligo de la rajtoj prezentataj en ĉi tiu Deklaro estu submetataj nur al limoj determinitaj per leĝo, konforme la devontigojn de internaciaj homaj rajtoj. Ĉia tia limo estu nediskriminacia kaj strikte necesa, sole por la celo sekurigi la ŝuldatan  agnoskon kaj respekton por la rajtoj kaj liberoj de aliulo kaj por sufiĉi XXX al la justaj kaj plej devigaj postuloj de demokrata socio.  
  
 
+
3. La disponoj prezentataj en ĉi tiu Deklaro estu interpretataj konforme al la principoj de justeco, demokratio, respekto por homaj rajtoj, egaleco, nediskriminacio, bona regado kaj sincereco.
 
+
Article 11
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to special protection and security in periods of armed conflict.  
+
 
+
 
+
States shall observe international standards, in particular the Fourth Geneva Convention of 1949, for the protection of civilian populations in circumstances of emergency and armed conflict, and shall not:
+
 
+
 
+
(a) Recruit indigenous individuals against their will into the armed forces and, in particular, for use against other indigenous peoples;
+
 
+
 
+
(b) Recruit indigenous children into the armed forces under any circumstances;
+
 
+
 
+
(c) Force indigenous individuals to abandon their lands, territories or means of subsistence, or relocate them in special centres for military purposes;
+
 
+
 
+
(d) Force indigenous individuals to work for military purposes under any discriminatory conditions.  
+
 
+
 
+
 
+
PART III
+
 
+
 
+
 
+
Article 12
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to practise and revitalize their cultural traditions and customs. This includes the right to maintain, protect and develop the past, present and future manifestations of their cultures, such as archaeological and historical sites, artifacts, designs, ceremonies, technologies and visual and performing arts and literature, as well as the right to the restitution of cultural, intellectual, religious and spiritual property taken without their free and informed consent or in violation of their laws, traditions and customs.
+
 
+
 
+
 
+
Article 13
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to manifest, practise, develop and teach their spiritual and religious traditions, customs and ceremonies; the right to maintain, protect, and have access in privacy to their religious and cultural sites; the right to the use and control of ceremonial objects; and the right to the repatriation of human remains.
+
 
+
 
+
States shall take effective measures, in conjunction with the indigenous peoples concerned, to ensure that indigenous sacred places, including burial sites, be preserved, respected and protected.
+
 
+
 
+
 
+
Article 14
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to revitalize, use, develop and transmit to future generations their histories, languages, oral traditions, philosophies, writing systems and literatures, and to designate and retain their own names for communities, places and persons.
+
 
+
 
+
States shall take effective measures, whenever any right of indigenous peoples may be threatened, to ensure this right is protected and also to ensure that they can understand and be understood in political, legal and administrative proceedings, where necessary through the provision of interpretation or by other appropriate means.
+
 
+
 
+
 
+
PART IV
+
 
+
 
+
 
+
Article 15
+
 
+
 
+
Indigenous children have the right to all levels and forms of education of the State. All indigenous peoples also have this right and the right to establish and control their educational systems and institutions providing education in their own languages, in a manner appropriate to their cultural methods of teaching and learning.
+
 
+
 
+
Indigenous children living outside their communities have the right to be provided access to education in their own culture and language.
+
 
+
 
+
States shall take effective measures to provide appropriate resources for these purposes.
+
 
+
 
+
 
+
Article 16
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to have the dignity and diversity of their cultures, traditions, histories and aspirations appropriately reflected in all forms of education and public information.
+
 
+
 
+
States shall take effective measures, in consultation with the indigenous peoples concerned, to eliminate prejudice and discrimination and to promote tolerance, understanding and good relations among indigenous peoples and all segments of society.
+
 
+
 
+
 
+
Article 17
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to establish their own media in their own languages. They also have the right to equal access to all forms of non-indigenous media.
+
 
+
 
+
States shall take effective measures to ensure that State-owned media duly reflect indigenous cultural diversity.
+
 
+
 
+
 
+
Article 18
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to enjoy fully all rights established under international labour law and national labour legislation.
+
 
+
 
+
Indigenous individuals have the right not to be subjected to any discriminatory conditions of labour, employment or salary.
+
 
+
 
+
 
+
PART V
+
 
+
 
+
 
+
Article 19
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to participate fully, if they so choose, at all levels of decision-making in matters which may affect their rights, lives and destinies through representatives chosen by themselves in accordance with their own procedures, as well as to maintain and develop their own indigenous decision-making institutions.
+
 
+
 
+
 
+
Article 20
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to participate fully, if they so choose, through procedures determined by them, in devising legislative or administrative measures that may affect them.
+
 
+
States shall obtain the free and informed consent of the peoples concerned before adopting and implementing such measures.
+
 
+
 
+
 
+
Article 21
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to maintain and develop their political, economic and social systems, to be secure in the enjoyment of their own means of subsistence and development, and to engage freely in all their traditional and other economic activities. Indigenous peoples who have been deprived of their means of subsistence and development are entitled to just and fair compensation.
+
 
+
 
+
 
+
Article 22
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to special measures for the immediate, effective and continuing improvement of their economic and social conditions, including in the areas of employment, vocational training and retraining, housing, sanitation, health and social security.
+
 
+
 
+
Particular attention shall be paid to the rights and special needs of indigenous elders, women, youth, children and disabled persons.
+
 
+
 
+
 
+
Article 23
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to determine and develop priorities and strategies for exercising their right to development. In particular, indigenous peoples have the right to determine and develop all health, housing and other economic and social programmes affecting them and, as far as possible, to administer such programmes through their own institutions.
+
 
+
 
+
 
+
Article 24
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to their traditional medicines and health practices, including the right to the protection of vital medicinal plants, animals and minerals.
+
 
+
 
+
They also have the right to access, without any discrimination, to all medical institutions, health services and medical care.
+
 
+
 
+
 
+
 
+
PART VI
+
 
+
 
+
 
+
Article 25
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to maintain and strengthen their distinctive spiritual and material relationship with the lands, territories, waters and coastal seas and other resources which they have traditionally owned or otherwise occupied or used, and to uphold their responsibilities to future generations in this regard.
+
 
+
 
+
 
+
Article 26
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to own, develop, control and use the lands and territories, including the total environment of the lands, air, waters, coastal seas, sea-ice, flora and fauna and other resources which they have traditionally owned or otherwise occupied or used. This includes the right to the full recognition of their laws, traditions and customs, land-tenure systems and institutions for the development and management of resources, and the right to effective measures by States to prevent any interference with, alienation of or encroachment upon these rights.
+
 
+
 
+
 
+
Article 27
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to the restitution of the lands, territories and resources which they have traditionally owned or otherwise occupied or used, and which have been confiscated, occupied, used or damaged without their free and informed consent. Where this is not possible, they have the right to just and fair compensation. Unless otherwise freely agreed upon by the peoples concerned, compensation shall take the form of lands, territories and resources equal in quality, size and legal status.
+
 
+
 
+
 
+
Article 28
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to the conservation, restoration and protection of the total environment and the productive capacity of their lands, territories and resources, as well as to assistance for this purpose from States and through international cooperation. Military activities shall not take place in the lands and territories of indigenous peoples, unless otherwise freely agreed upon by the peoples concerned.
+
 
+
 
+
States shall take effective measures to ensure that no storage or disposal of hazardous materials shall take place in the lands and territories of indigenous peoples.
+
 
+
 
+
States shall also take effective measures to ensure, as needed, that programmes for monitoring, maintaining and restoring the health of indigenous peoples, as developed and implemented by the peoples affected by such materials, are duly implemented.
+
 
+
 
+
 
+
Article 29
+
 
+
 
+
Indigenous peoples are entitled to the recognition of the full ownership, control and protection of their cultural and intellectual property.
+
 
+
 
+
They have the right to special measures to control, develop and protect their sciences, technologies and cultural manifestations, including human and other genetic resources, seeds, medicines, knowledge of the properties of fauna and flora, oral traditions, literatures, designs and visual and performing arts.
+
 
+
 
+
 
+
Article 30
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to determine and develop priorities and strategies for the development or use of their lands, territories and other resources, including the right to require that States obtain their free and informed consent prior to the approval of any project affecting their lands, territories and other resources, particularly in connection with the development, utilization or exploitation of mineral, water or other resources. Pursuant to agreement with the indigenous peoples concerned, just and fair compensation shall be provided for any such activities and measures taken to mitigate adverse environmental, economic, social, cultural or spiritual impact.
+
 
+
 
+
 
+
PART VII
+
 
+
 
+
 
+
Article 31
+
 
+
 
+
Indigenous peoples, as a specific form of exercising their right to self-determination, have the right to autonomy or self-government in matters relating to their internal and local affairs, including culture, religion, education, information, media, health, housing, employment, social welfare, economic activities, land and resources management, environment and entry by non-members, as well as ways and means for financing these autonomous functions.
+
 
+
 
+
 
+
Article 32
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the collective right to determine their own citizenship in accordance with their customs and traditions. Indigenous citizenship does not impair the right of indigenous individuals to obtain citizenship of the States in which they live.
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to determine the structures and to select the membership of their institutions in accordance with their own procedures.
+
 
+
 
+
 
+
Article 33
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to promote, develop and maintain their institutional structures and their distinctive juridical customs, traditions, procedures and practices, in accordance with internationally recognized human rights standards.
+
 
+
 
+
 
+
Article 34
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the collective right to determine the responsibilities of individuals to their communities.
+
 
+
 
+
 
+
Article 35
+
 
+
 
+
Indigenous peoples, in particular those divided by international borders, have the right to maintain and develop contacts, relations and cooperation, including activities for spiritual, cultural, political, economic and social purposes, with other peoples across borders.
+
 
+
 
+
States shall take effective measures to ensure the exercise and implementation of this right.
+
 
+
 
+
 
+
Article 36
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to the recognition, observance and enforcement of treaties, agreements and other constructive arrangements concluded with States or their successors, according to their original spirit and intent, and to have States honour and respect such treaties, agreements and other constructive arrangements. Conflicts and disputes which cannot otherwise be settled should be submitted to competent international bodies agreed to by all parties concerned.
+
 
+
 
+
 
+
PART VIII
+
 
+
 
+
 
+
Article 37
+
 
+
 
+
States shall take effective and appropriate measures, in consultation with the indigenous peoples concerned, to give full effect to the provisions of this Declaration. The rights recognized herein shall be adopted and included in national legislation in such a manner that indigenous peoples can avail themselves of such rights in practice.
+
 
+
 
+
 
+
Article 38
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to have access to adequate financial and technical assistance, from States and through international cooperation, to pursue freely their political, economic, social, cultural and spiritual development and for the enjoyment of the rights and freedoms recognized in this Declaration.
+
 
+
 
+
 
+
Article 39
+
 
+
 
+
Indigenous peoples have the right to have access to and prompt decision through mutually acceptable and fair procedures for the resolution of conflicts and disputes with States, as well as to effective remedies for all infringements of their individual and collective rights. Such a decision shall take into consideration the customs, traditions, rules and legal systems of the indigenous peoples concerned.
+
 
+
 
+
 
+
Article 40
+
 
+
 
+
The organs and specialized agencies of the United Nations system and other intergovernmental organizations shall contribute to the full realization of the provisions of this Declaration through the mobilization, inter alia, of financial cooperation and technical assistance. Ways and means of ensuring participation of indigenous peoples on issues affecting them shall be established.
+
 
+
 
+
 
+
Article 41
+
 
+
 
+
The United Nations shall take the necessary steps to ensure the implementation of this Declaration including the creation of a body at the highest level with special competence in this field and with the direct participation of indigenous peoples. All United Nations bodies shall promote respect for and full application of the provisions of this Declaration.
+
 
+
 
+
 
+
PART IX
+
 
+
 
+
 
+
Article 42
+
 
+
 
+
The rights recognized herein constitute the minimum standards for the survival, dignity and well-being of the indigenous peoples of the world.
+
 
+
 
+
 
+
Article 43
+
 
+
 
+
All the rights and freedoms recognized herein are equally guaranteed to male and female indigenous individuals.
+
 
+
 
+
 
+
Article 44
+
 
+
 
+
Nothing in this Declaration may be construed as diminishing or extinguishing existing or future rights indigenous peoples may have or acquire.
+
 
+
 
+
 
+
Article 45
+
 
+
 
+
Nothing in this Declaration may be interpreted as implying for any State, group or person any right to engage in any activity or to perform any act contrary to the Charter of the United Nations.
+
 
+
 
+
 
+
+
© Copyright 1996-2000 <br>
+
Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights
+
Geneva, Switzerland
+

Nuna versio ekde 10:14, 27 Jun. 2010

° reiru al La Bazo De Nia Laboro - Deklaro De UN Pri Indiĝenoj


DEKLARO DE LA UNUIĜINTAJ NACIOJ PRI LA RAJTOJ DE INDIĜENAJ POPOLOJ

La sekvanta teksto estas adoptita fare de la Konsilio de la Unuiĝintaj Nacioj pri Homaj rajtoj en ties rezolucio 2006/2 je la 29a de Junio 2006.

Konfirmante, ke indiĝenaj popoloj estas egalrajtaj kiel ĉiuj aliaj popoloj, kaj agnoskante la rajton de ĉiuj popoloj esti malsamaj, sin estimi malsamaj kaj esti respektaj kiel tiaj,

Konfirmante ankaŭ, ke ĉiuj popoloj kontribuas al la diverseco kaj riĉeco de la civilizacioj kaj kulturoj, kiuj konsistigas la komunan heredaĵon de la homaro,

Krome konfirmante, ke ĉiuj doktrinoj, politikoj kaj praktikoj alvokantaj aŭ laŭdegantaj la superecon de popoloj aŭ individuoj surbaze de deveno nacia, rasa, religia, etna aŭ kultura estas rasismaj, science falsaj, laŭleĝe senvaloraj, morale kondamnindaj kaj socie maljustaj,

Reagnoskante, ke indiĝenaj popoloj, utiligante siajn rajtojn, estu neniel diskriminaciataj,

Konsciante pri la fakto, ke indiĝenaj popoloj suferis historiajn maljustaĵojn interalie pro koloniiĝo kaj senposediĝo rilate al siaj bienoj, teritorioj kaj rimedoj, tiel malhelpitaj utiligi precipe sian rajton evoluiĝi konforme al siaj propraj bezonoj kaj utiloj,

Agnoskante la urĝan neceson respekti kaj antaŭenigi la esencajn rajtojn de indiĝenaj popoloj devenantajn el ilia politika, ekonomia kaj sociaj strukturoj kaj de iliaj kulturoj, spiritaj tradicioj, historioj kaj filozofioj, precipe iliajn rajtojn al siaj bienoj, teritorioj kaj rimedoj,

Krome agnoskante la urĝan neceson respekti kaj antaŭenigi la rajtojn de indiĝenaj popoloj, konfirmitajn de traktatoj, interkonsentoj kaj aliaj helpaj aranĝoj kun ŝtatoj,

Bonvenigante la fakton, ke indiĝenaj popoloj organiziĝas por plibonigi sian situacion sur politika, ekonomia, socia kaj kultura planoj kaj ĉesigi ĉiajn diskriminaciojn kaj subpremojn ĉie, kie tiuj okazas,

Konvinkite, ke la regado far indiĝenaj popoloj super eventoj koncernantaj ilin kaj iliajn bienojn, teritoriojn kaj rimedojn ebligos al ili plifortigi siajn instituciojn, kulturojn kaj tradiciojn, kaj antaŭenigi sian evoluadon konforme al siaj aspiroj kaj bezonoj,

Agnoskante, ke la respekto por indiĝenaj scioj, kulturoj kaj tradiciaj praktikoj kontribuas al valorigado daŭrigebla kaj justa de la natura medio kaj al ĝia mastrumado,

Emfazante la kontribuon de senarmeigo de la bienoj kaj teritorioj de indiĝenaj popoloj al paco, ekonomia kaj socia progreso kaj al evoluo, interkompreno kaj amikaj rilatoj inter la nacioj kaj la popoloj de la mondo,

Agnoskante precipe la rajton de indiĝenaj familioj kaj komunumoj konservi dividitan respondecon pri la edukado, trejnado, instruado kaj bonfarto de siaj infanoj, konforme la rajtojn de la infanaro,

Agnoskante, ke indiĝenaj popoloj rajtas libere determini siajn interrilatojn kun ŝtatoj en spirito de kunekzistado, reciproka utilo kaj plena respekto,

Konsiderante, ke la rajtoj konfirmitaj per traktatoj, interkonsentoj kaj konstruaj aranĝoj inter ŝtatoj kaj indiĝenaj popoloj estas, en iuj situacioj, aferoj de internacia zorgo, intereso, respondeco kaj karaktero,

Krome konsiderante, ke traktatoj, interkonsentoj kaj aliaj pozitivaj aranĝoj, kaj la interrilato, kiun ili reprezentas, estas bazo por plifortigita partnerado inter indiĝenaj popoloj kaj ŝtatoj,

Agnoskante, ke la ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj, la Internacia Traktato pri Ekonomiaj, Sociaj kaj Kulturaj Rajtoj kaj la Internacia Traktato pri Civilaj kaj Politikaj Rajtoj asertas la fundamentan gravecon de la rajto je memdispono de ĉiuj popoloj, pro kiu ili libere determinu sian politikan statuton kaj libere sekurigu sian ekonomian, socian kaj kulturan evoluadon,

Konsiderante, ke nenio en ĉi tiu Deklaro povas esti uzata por rifuzi al ajna popolo la rajton je memdeterminado utiligata konforme al la internacia juro,

Konvinkite, ke la agnosko de la rajtoj de indiĝenaj popoloj en la nuna Deklaro plibonigos konkordajn kaj kunlaborajn rilatojn inter la ŝtatoj kaj indiĝenaj popoloj surbaze de principoj de justeco, demokratio, respekto por homaj rajtoj, nediskriminacio kaj sincereco,

Kuraĝigante ŝtatojn respekti kaj efike efektivigi ĉiujn siajn devojn koncernantajn la indiĝenajn popolojn surbaze de la internaciaj leĝoj, precipe tiuj rilataj al homaj rajtoj, per konsulto kaj kunlaboro kun la koncernataj popoloj.

Emfazante, ke la Unuiĝintaj Nacioj plenumu gravan kaj daŭran rolon en la antaŭenigo kaj protektado de la rajtoj de indiĝenaj popoloj,

Konvinkite, ke la nuna Deklaro estas plia grava paŝo al la agnosko, antaŭenigo kaj protekto de la rajtoj kaj liberoj de indiĝenaj popoloj, kaj en la evoluigo de trafaj [ĝustaj?] agadoj de la sistemo de la Unuiĝintaj Nacioj en ĉi tiu kampo,

Agnoskante kaj rekonfirmante, ke indiĝenaj individuoj rajtas sen diskriminacio ĉiujn homajn rajtojn agnoskatajn de internacia juro, kaj ke indiĝenaj popoloj posedas kolektivajn rajtojn, kiuj estas nemalhaveblaj por siaj ekzisto, bonfarto kaj entuta evoluo, kiaj popoloj,

Solene proklamas la Deklaron de al Unuiĝintaj Nacioj pri la Rajtoj de Indiĝenaj popoloj, kies teksto sekvas, kiel idealon atingendan en spirito de partnerado kaj reciproka respekto,

Artikolo 1

Indiĝenaj popoloj rajtas, kolektive aŭ aparte, plene ĝui ĉiujn homajn rajtojn kaj fundamentajn liberojn agnoskitajn en la ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj, la Universala Deklaro de la Homaj rajtoj kaj la internacia leĝaro pri homaj rajtoj.

Artikolo 2

Indiĝenaj popoloj kaj individuoj estas liberaj kaj egalaj al ĉiuj aliaj popoloj kaj individuoj kaj rajtas ekzisti sen ia diskriminacio, utiligante siajn rajtojn, precipe surbaze de sia indiĝena deveno aŭ identeco.

Artikolo 3

Indiĝenaj popoloj rajtas determini sin mem. Surbaze de tiu rajto ili libere determinas sian politikan statuton kaj libere strebas al sia ekonomia, socia kaj kultura evoluadoj.

Artikolo 4

Indiĝenaj popoloj, utiligante sian rajton pri memdeterminado, rajtas memstarecon kaj aŭtonomion en aferoj rilataj al siaj internaj kaj lokaj aferoj, kaj ankaŭ rajtas disponi praktikajn metodojn kaj rimedojn por financi sian memstaran funkciadon.

Artikolo 5

Indiĝenaj popoloj rajtas daŭrigi kaj plifortigi siajn apartajn instituciojn politikajn, jurajn, ekonomiajn, sociajn kaj kulturajn, dume konservante sian rajton, se ili tion elektas, plene partopreni en la politika, ekonomia, socia kaj kultura vivo de la ŝtato.

Artikolo 6

Ĉiu indiĝena individuo rajtas naciecon.

Artikolo 7

1. indiĝenaj individuoj havas la individuan rajton pri vivo, fizika kaj mensa integreco, libereco kaj sekureco de sia persono.

2. indiĝenaj popoloj havas la kolektivan rajton loĝi en libereco, paco kaj sekureco kiel apartaj popoloj kaj ne esti submetataj al iu ago de genocido aŭ al iu ajn alia perforta ago, inkluzive de deviga translokigo de indiĝenaj infanoj de unu grupo al alia.

Artikolo 8

1. indiĝenaj popoloj kaj individuoj rajtas esti ne submetataj al deviga asimilo aŭ detruo de sia kulturo.

2. ŝtatoj provizu efikajn preventajn kaj kompensajn mekanismojn pri:

(a) ĉia ago, kiu havas kiel celon aŭ efikon forpreni de ili la integrecon de apartaj popoloj, aŭ la kulturajn valorojn aŭ etnan identecon;

(b) ĉia ago, kiu havas kiel celon aŭ efikon forpreni de ili bienojn, teritoriojn aŭ rimedojn;

(c) ĉia deviga translokigo de loĝantaro, kiu havas kiel celon aŭ efikon malrespekti aŭ malpliigi iun el ilia rajtoj;

(d) ĉia deviga asimilado aŭ integrigo en aliajn kulturojn aŭ vivmanierojn trudatajn al ili fare de leĝdonaj, administraciaj aŭ aliaj aranĝoj;

(e) ĉia politika propagando celanta provoki rasan aŭ etnan diskriminacion kontraŭ ili.

Artikolo 9

Indiĝenaj popoloj kaj individuoj rajtas aparteni al indiĝena komunumo aŭ nacio, konforme al la tradicioj kaj kutimoj de la komunumo aŭ nacio koncernita. Nenia ajn diskriminacio povas rezulti el la utiligado de tiu rajto.

Artikolo 10

Indiĝenaj popoloj ne estu perforte forigataj el siaj bienoj aŭ teritorioj. Nenia translokigo povas okazi sen libera, antaŭa kaj informita konsento de la koncernitaj indiĝenaj popoloj kaj interkonsento pri ĝusta kaj justa kompenso kaj, kie eblas, kun la eblo de reveno.

Artikolo 11

1. indiĝenaj popoloj rajtas praktiki kaj revigligi siajn kulturajn tradiciojn kaj kutimojn. Ĉi tio inkluzivas la rajton daŭrigi, protekti kaj evoluigi la estintajn, estantajn kaj estontajn manifestadojn de iliaj kulturoj, kiaj arkeologiaj kaj historiaj ejoj, artofaroj, desegnoj kaj modeloj, ceremonioj, teknologioj kaj vidaj kaj teatraj artoj kaj literaturoj.

2. ŝtatoj provizu kompensojn per efikaj mekanismoj, kiuj povus inkluzivi restituon planitan kunlabore kun la koncernataj indiĝenaj popoloj, pri iliaj kulturaj, intelektaj, religiaj kaj spiritaj posedaĵoj forprenitaj sen ilia libera, antaŭa kaj informita konsento aŭ malkonforme al iliaj leĝoj, tradicioj kaj kutimoj.

Artikolo 12

1. indiĝenaj popoloj rajtas montri, praktiki, evoluigi kaj instrui siajn spiritajn kaj religiajn tradiciojn, kutimojn kaj ceremoniojn; ili rajtas daŭrigi, protekti, kaj havi aliron en privateco al siaj religiaj kaj kulturaj ejoj; ili rajtas uzi kaj regi siajn ceremoniajn havaĵojn; kaj ili rajtas revenigi en sian patrion siajn homajn restaĵojn.

2. ŝtatoj ebligu la aliron al de ili posedataj objektoj kaj homaj restaĵoj kaj/aŭ la revenigon en ilian patrion per justaj, malkaŝaj kaj efikaj mekanismoj evoluigitaj kunlabore kun la koncernitaj indiĝenaj popoloj.

Artikolo 13

1. indiĝenaj popoloj rajtas revigligi, uzi, evoluigi kaj transdoni al estontaj generacioj siajn historiojn, lingvojn, parolajn tradiciojn, filozofiojn, skriban sistemon kaj literaturon, kaj elekti kaj konservi siajn proprajn nomojn por la komunumoj, lokoj kaj personoj.

2. ŝtatoj faru efikajn aranĝojn por certigi ĉi tiun rajton esti protektata kaj agu por certigi, ke indiĝenaj popoloj povu kompreni kaj esti komprenataj en politikaj, juraj kaj administraciaj proceduroj, se necesas per havigo de interpretado aŭ de alia taŭga rimedo.

Artikolo 14

1. indiĝenaj popoloj rajtas establi kaj regi siajn proprajn edukajn sistemojn kaj instruajn instituciojn provizantajn edukadon en sia propra lingvo, laŭ maniero konvena al siaj kulturaj instruaj kaj lernaj metodoj.

2. Indiĝenaj individuoj, precipe infanoj, rajtas aliri ĉiujn nivelojn kaj formojn de edukado de la ŝtato sen diskriminacio. 3. ŝtatoj, kunlabore kun indiĝenaj popoloj, faru efikajn aranĝojn, por ke indiĝenaj individuoj, precipe infanoj, interalie tiuj vivantaj ekster siaj komunumoj, havu aliron, kiam eblas, al edukado provizata laŭ sia propra kulturo kaj en sia propra lingvo.

Artikolo 15

1. indiĝenaj popoloj rajtas, ke la publikaj edukado kaj informado konvene reflektu la dignon kaj diversecon de iliaj kulturoj, tradicioj, historioj kaj aspiroj

2. ŝtatoj faru efikajn aranĝojn en konsultado kaj kunlaborado kun la koncernataj indiĝenaj popoloj, por kontraŭbatali antaŭjuĝojn kaj elimini diskriminacion kaj por antaŭenigi toleremon, komprenon kaj bonajn rilatojn inter indiĝenaj popoloj kaj ĉiuj aliaj komponantoj de la socio.

Artikolo 16

1. indiĝenaj popoloj rajtas establi sian propran amaskomunikilaron en siaj propraj lingvoj kaj aliri ĉiajn neindiĝenajn amaskomunikilojn sen diskriminacio.

2. ŝtatoj faru efikajn aranĝojn por certigi, ke de la ŝtato posedata amaskomunikilaro adekvate reflektu indiĝenajn kulturajn diversecojn. Ŝtatoj, sen malutili al certigata plena libera esprimo, instigu private posedatajn amaskomunikilarojn adekvate reflekti la indiĝenan kulturan diversecon.

Artikolo 17

1. Indiĝenaj individuoj kaj popoloj rajtas plene ĝui ĉiujn rajtojn establitajn de aplikebla internacia kaj nacia leĝaro pri la laboro.

2. ŝtatoj konsulte kaj kunlabore kun indiĝenaj popoloj faru specifajn aranĝojn por protekti indiĝenajn infanojn kontraŭ ekonomia ekspluatado kaj kontraŭ ĉia laboro povanta esti danĝera, aŭ malhelpa al ilia edukado, aŭ malutila al ilia sano aŭ al ilia fizika, mensa, spirita, morala aŭ socia evoluado, enkalkulante ilian specialan senŝirmecon kaj la gravecon de edukado por ilia sukceso.

3. Indiĝenaj individuoj rajtas esti ne submetataj al ia diskriminacia laborkondiĉo interalie koncerne laborpostenon aŭ salajron.

Artikolo 18

Indiĝenaj popoloj rajtas partopreni la decidofaradon en aferoj, kiu povus koncerni iliajn rajtojn, pere de reprezentantoj elektitaj de ili laŭ propraj proceduroj, kaj ankaŭ daŭrigi kaj evoluigi siajn proprajn indiĝenajn decidofarajn instituciojn.

Artikolo 19

Ŝtatoj sincere konsultu kaj kunlaboru kun la koncernataj indiĝenaj popoloj per ties propraj reprezentantaj institucioj por akiri ilian liberan, antaŭan kaj informitan konsenton antaŭ ol adopti kaj efektivigi leĝdonajn aŭ administraciajn aranĝojn, kiuj povus koncerni ilin.

Artikolo 20

1. indiĝenaj popoloj rajtas daŭrigi kaj evoluigi siajn politikajn, ekonomiajn kaj sociajn sistemojn aŭ instituciojn, tutsekure ĝui siajn proprajn rimedojn por pluvivado kaj evoluado, kaj libere okupiĝi pri ĉiaj siaj agadoj ekonomiaj, tradiciaj kaj aliaj.

2. indiĝenaj popoloj senigitaj je siaj rimedoj por pluvivo kaj evoluado rajtas ĝustan kaj justan kompenson.

Artikolo 21

1. indiĝenaj popoloj rajtas, sen diskriminacio, la plibonigon de siaj ekonomiaj kaj sociaj kondiĉoj, interalie en la kampoj de edukado, laboro, profesiaj trejnado kaj retrejnado, loĝado, sanigo, sano kaj sociala asekuro.

2. ŝtatoj faru efikajn aranĝojn kaj, se necesas, specialajn aranĝojn por certigi daŭran plibonigadon de la ekonomiaj kaj sociaj kondiĉoj de la indiĝenaj popoloj. Aparta atento estu donata al la rajtoj kaj specialaj bezonoj de indiĝenaj maljunuloj, virinoj, junularo, infanoj kaj kripluloj.

Artikolo 22

1. Aparta atento estu donata al la rajtoj kaj specialaj bezonoj de indiĝenaj maljunuloj, virinoj, junularo, infanoj kaj kripluloj en la efektivigo de ĉi tiu Deklaro.

2. ŝtatoj faru aranĝojn, kunlabore kun indiĝenaj popoloj, por certigi, ke indiĝenaj virinoj kaj infanoj ĝuu la deziratajn protekton kaj garantiojn kontraŭ ĉiaj perfortoj kaj diskriminacio.

Artikolo 23

Indiĝenaj popoloj rajtas determini kaj evoluigi prioritatojn kaj strategiojn por utiligi sian rajton evoluadi. Precipe, ili rajtas aktive okupiĝi pri evoluigado kaj determinado de programoj pri sano, loĝigo kaj aliaj ekonomiaj kaj socialaj programoj koncernantaj sin kaj, laŭeble, administri tiajn programojn pere de siaj propraj institucioj.

Artikolo 24

1. Indiĝenaj popoloj rajtas sian tradician medikamentaron kaj rajtas daŭrigi siajn medicinajn praktikojn, interalie la konservadon de sia necesaj medikamentoj, bestoj kaj mineraloj. Indiĝenaj individuoj ankaŭ rajtas aliri, sen ia diskriminacio, al ĉiuj socialaj kaj sanigaj servoj.

2. Indiĝenaj individuoj egalrajte ĝuu la plej alte atingeblan normon pri fizika kaj mensa sanoj. Ŝtatoj faru la neceson por laŭgrade certigi la plenan realigon de ĉi tiu rajto.

Artikolo 25

Indiĝenaj popoloj rajtas daŭrigi kaj plifortigi sian apartan spiritan interrilaton kun siaj tradicie posedataj aŭ alie okupataj kaj uzataj bienoj, teritorioj, riveraj kaj marbordaj akvoj kaj aliaj rimedoj, kaj preni sur sin siajn ĉirilatajn respondecojn al estontaj generacioj .

Artikolo 26

1. indiĝenaj popoloj rajtas posedi la bienojn, teritoriojn kaj rimedojn, kiujn ili tradicie posedis, okupis aŭ alie uzis aŭ akiris.

2. indiĝenaj popoloj rajtas posedi, uzi, evoluigi kaj regi la bienojn, teritoriojn kaj rimedojn, kiujn ili posedas aŭ okupas aŭ uzas pro tradicio, kaj ankaŭ tiujn, kiun ili akiris. 3. ŝtatoj donu laŭleĝan agnoskon kaj protekton al ĉi tiuj bienoj, teritorioj kaj rimedoj. Tiu agnosko estu farata kun deca respekto por la kutimoj, tradicioj kaj tenuraj sistemoj de la koncernitaj indiĝenaj popoloj .

Artikolo 27

Ŝtatoj establu kaj efektivigu, kune kun la koncernitaj indiĝenaj popoloj, justan, sendependan, senpartian, malferman kaj malkaŝan procedon konvene agnoskantan la leĝojn, tradiciojn, kutimojn kaj tenurajn sistemojn de la indiĝenaj popoloj, por agnoski la rajtojn de la indiĝenaj popoloj koncernajn al iliaj bienoj, teritorioj kaj rimedoj, interalie tiuj, kiu estas tradicie posedataj, kaj decidi laŭ tiuj rajtoj. La indiĝenaj popoloj rajtu partopreni en ĉi tiu procedo.

Artikolo 28

1. indiĝenaj popoloj rajtas postuli kompensadon, inkluzive de restituo aŭ, se ĉi tiu ne eblas, de ĝusta, deca kaj justa kompenso por la bienoj, teritorioj kaj rimedoj, kiujn ili tradicie posedis aŭ alie okupis aŭ uzis, kaj kiuj estas konfiskitaj, okupitaj, uzitaj aŭ difektitaj sen ilia libera, antaŭa kaj informita konsento.

2. escepte se alie libere konsentite fare de la koncernataj popoloj, kompenso konsistu el bienoj, teritorioj kaj rimedoj egalaj laŭ kvalito, grandeco kaj jura stato aŭ el mona kompenso aŭ el alia konvena formo de kompenso.

Artikolo 29

1. indiĝenaj popoloj rajtas la konservadon kaj protektadon de sia natura medio kaj de la produktiva kapacito de siaj bienoj aŭ teritorioj kaj rimedoj. Ŝtatoj establu kaj efektivigu helpprogramojn por indiĝenaj popoloj por tia konservado kaj protektado, sen diskriminacio.

2. ŝtatoj faru efikajn aranĝojn por certigi, ke neniu danĝera materialo estu stokata aŭ deponata sur la bienoj aŭ teritorioj de indiĝenaj popoloj sen ties libera, antaŭa kaj informita konsento.

3. ŝtatoj ankaŭ faru efikajn aranĝojn por certigi, laŭ neceso, ke la programoj por gardado, preventado kaj zorgado de indiĝenaj popoloj influataj far tiuj materialoj, konceptataj kaj efektivigataj far ili [la ŝtatoj?] estu konvene efektivigitaj.

Artikolo 30

1. Militistaj agadoj ne okazu sur la bienoj aŭ teritorioj de indiĝenaj popoloj, escepte se ili estas pravigitaj far grava minaco al publika intereso aŭ se ili estas libere deciditaj samopinie kun la koncernataj indiĝenaj popoloj aŭ petitaj far ili.

2. ŝtatoj komencu efikajn konsultojn kun la koncernataj indiĝenaj popoloj, pere de konvenaj procedoj kaj precipe per iliaj reprezentantaj institucioj, antaŭ ol uzi iliajn bienojn aŭ teritoriojn por militista agado.

Artikolo 31

1. indiĝenaj popoloj rajtas daŭrigi, regi, protekti kaj evoluigi sian kulturan heredaĵon, tradician scion kaj tradiciajn kulturajn esprimojn, kaj ankaŭ la manifestadojn de iliaj sciencoj, teknologioj kaj kulturoj, interalie siajn homajn kaj genetikajn rimedojn, semojn, medikamentojn, scion pri la ecoj de faŭno kaj flaŭro, parolaj tradicioj, literaturo, desegnoj, estetiko, sportoj kaj tradiciaj ludoj kaj vidaj kaj teatraj artoj. Ili ankaŭ rajtas daŭrigi, regi, protekti kaj evoluigi sian intelektan propraĵon pri tiu kultura heredaĵo, tiu tradicia scio, kaj tiuj tradiciaj kulturaj esprimoj.

2. kunlabore kun indiĝenaj popoloj, ŝtatoj faru efikajn aranĝojn por agnoski kaj protekti la utiligon de ĉi tiuj rajtoj.

Artikolo 32

1. indiĝenaj popoloj rajtas determini kaj evoluigi prioritatojn kaj strategiojn por la evoluado kaj uzo de siaj bienoj aŭ teritorioj kaj aliaj rimedoj.

2. ŝtatoj sincere konsultu kaj kunlaboru kun koncernataj indiĝenaj popoloj pere de ties propraj reprezentantaj institucioj por akiri sian liberan kaj informitan konsenton antaŭ la aprobo de ĉiu projekto influanta iliajn bienojn aŭ teritoriojn kaj aliajn rimedojn, precipe rilate al la evoluado, utiligo aŭ ekspluatado de iliaj mineralaj, akvaj aŭ aliaj rimedoj.

3. ŝtatoj provizu efikajn mekanismojn por ĝuste kaj juste kompensi kian ajn tian agadon, kaj konvenaj aranĝoj estu farataj por mildigi malfavorajn ekologiajn, ekonomiajn, sociajn, kulturajn aŭ spiritajn efikojn.

Artikolo 33

1. indiĝenaj popoloj rajtas determini sian propran identecon aŭ membriĝon konforme al siaj kutimoj kaj tradicioj sen difekti la rajton de siaj anoj individue akiri civitanecon de la ŝtato, en kiu ili vivas.

2. indiĝenaj popoloj rajtas determini la strukturojn de siaj institucioj kaj elekti ties membrojn konforme al siaj propraj proceduroj.

Artikolo 34

Indiĝenaj popoloj rajtas antaŭenigi, evoluigi kaj daŭrigi siajn instituciajn strukturojn kaj siajn apartajn kutimojn, spiritecon, tradiciojn, procedojn, praktikojn kaj, kaze ke ili ekzistas, jurajn sistemojn aŭ kutimojn, konforme al internaciaj homrajtaj normoj.

Artikolo 35

Indiĝenaj popoloj rajtas determini la respondecojn de individuoj al ilia [sia? ties?] la?] komunumo.

Artikolo 36

1. indiĝenaj popoloj, precipe tiuj loĝantaj ambaŭflanke de internaciaj landlimoj, rajtas trans tiuj landlimoj daŭrigi kaj evoluigi kontaktojn, rilatojn kaj kunlaboron kun siaj propraj membroj kaj ankaŭ aliaj popoloj, interalie agadojn kun spiritaj, kulturaj, politikaj, ekonomiaj kaj sociaj celoj.

2. ŝtatoj, en konsulto kaj kunlaboro kun indiĝenaj popoloj, faru efikajn aranĝojn por faciligi la utiligon kaj certigi la efektivigon de ĉi tiu rajto.

Artikolo 37

1. indiĝenaj popoloj rajtas ke la traktatoj, interkonsentoj kaj aliaj helpaj aranĝoj farataj kun la ŝtatoj aŭ ties posteuloj estu agnoskataj, honorataj, respektataj kaj efektivigataj far la ŝtatoj.

2. Nenio en ĉi tiu Deklaro povas esti interpretata por malpliigi aŭ nuligi la rajtojn de indiĝenaj popoloj enhavatajn en traktatoj, interkonsentoj kaj aranĝoj helpaj [konstruemaj].

Artikolo 38

Ŝtatoj, konsulte kaj kunlabore kun indiĝenaj popoloj, faru konvenajn aranĝojn inkluzivante leĝdonajn, por atingi la celojn de ĉi tiu Deklaro.

Artikolo 39

Indiĝenaj popoloj rajtas aliri financan kaj teknikan helpon provizitan de ŝtatoj kaj pere de XXX internacia kunlaboro, por ĝui la rajtojn, kiujn enhavas ĉi tiu Deklaro.

Artikolo 40

Indiĝenaj popoloj rajtas havi aliron al ĝustaj kaj justaj proceduroj por solvi konfliktojn kaj disputojn kun ŝtatoj kaj al senprokrastaj decidoj pri tiuj aferoj, kaj ankaŭ al efikaj rifuĝiloj pri ĉiaj malrespektoj de siaj individuaj kaj kolektivaj rajtoj. Ĉia decido devige konsideru la kutimojn, tradiciojn, regulojn kaj laŭleĝajn sistemojn de la koncernitaj indiĝenaj popoloj kaj la internacian juron pri homaj rajtoj.

Artikolo 41

La organoj kaj institucioj specialiĝintaj de la sistemo de la Unuiĝintaj Nacioj kaj aliaj interregistaraj organizaĵoj kontribuu al la plena efektivigo de la decidoj de ĉi tiu Deklaro per la mobilizo XXX de, interalie, financa kunlaboro kaj teknika helpo. Rimedoj por certigi la partoprenon de indiĝenaj popoloj al esploro de aferoj koncernantaj ilin estu starigataj.

Artikolo 42

La Organizaĵo de la Unuiĝintaj Nacioj, siaj organoj, precipe la Konstanta Instanco pri Indiĝenaj Aferoj, la speciĝintaj institucioj, precipe la landnivelaj, kaj la ŝtatoj antaŭenigu la respekton por kaj la plenan aplikon de la decidoj de la nuna Deklaro kaj sekvu ĝian efikecan aplikiĝon.

Artikolo 43

La rajtoj agnoskitaj far la nuna Deklaro konsistigas la minimumajn normojn necesajn por la pluvivo, digno kaj bonfarto de la indiĝenaj popoloj en la mondo.

Artikolo 44

Ĉiuj rajtoj kaj liberoj agnoskitaj far la nuna Deklaro estas egale garantiataj al ĉiuj indiĝenaj individuoj, viraj kaj inaj.

Artikolo 45

Nenio en ĉi tiu Deklaro estu interpretata kiel malgrandiganta aŭ nuliganta la rajtojn, kiujn indiĝenaj popoloj jam estas akirintaj aŭ estonte povus akiri.

Artikolo 46

1. Neniu dispono en ĉi tiu Deklaro estu interpretata kiel implicanta por iu ŝtato, popolo, grupo aŭ individuo ian rajton iel aktivi aŭ agi kontraŭe al la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj.

2. Utiligante la rajtojn menciitajn en la nuna Deklaro, homaj rajtoj kaj fundamentaj liberoj de ĉiuj estu respektataj. La utiligo de la rajtoj prezentataj en ĉi tiu Deklaro estu submetataj nur al limoj determinitaj per leĝo, konforme la devontigojn de internaciaj homaj rajtoj. Ĉia tia limo estu nediskriminacia kaj strikte necesa, sole por la celo sekurigi la ŝuldatan agnoskon kaj respekton por la rajtoj kaj liberoj de aliulo kaj por sufiĉi XXX al la justaj kaj plej devigaj postuloj de demokrata socio.

3. La disponoj prezentataj en ĉi tiu Deklaro estu interpretataj konforme al la principoj de justeco, demokratio, respekto por homaj rajtoj, egaleco, nediskriminacio, bona regado kaj sincereco.