Ŝlosilo En La Turka: Malsamoj inter versioj

El UEA-vikio
Iri al: navigado, serĉi
 
e (2 versioj)
 
(Unu meza versio de alia uzanto ne montriĝas)
Linio 343: Linio 343:
 
&nbsp;&nbsp;<strong>Homo</strong>-insan. <strong>homaro</strong>-insanlık,insan topluluğu.
 
&nbsp;&nbsp;<strong>Homo</strong>-insan. <strong>homaro</strong>-insanlık,insan topluluğu.
  
<strong>-ĈJ-</strong> erkek için sevecen küçük ifade eder. <br>
+
<strong>-[[ĈJ]]-</strong> erkek için sevecen küçük ifade eder. <br>
 
&nbsp;&nbsp;<strong>Jozefo</strong>-Jozef. <strong>Joĉjo</strong>,Jozefçik .
 
&nbsp;&nbsp;<strong>Jozefo</strong>-Jozef. <strong>Joĉjo</strong>,Jozefçik .
  

Nuna versio ekde 10:30, 27 Jun. 2010

ESPERANTO’YA GİRİŞ ANAHTARI

Esperanto dili Evrensel bir dil olup, Varşova’da Dr. L.L.Zamenhof tarafından yaratılmış ve ilk defa 1887 yılında yayınlanmıştır. Bu dil ana dillerin yerini almayıp sadece herkes için tarafsız ikinci bir dil olarak tasarlanmıştır.

10 Aralık 1954 yılında Montevideo’da U.N.E.S.C.O.’nun Genel Konferansında, aşağıdaki kararlar alınmıştır:

Genel Konferans’ta Genel Müdürle Esperanto’nun lehine olan Milletlerarası yardımlaşma raporunu konuşmada,
(1) Esperanto vasıtasıyle Milletlerarası aydınlarla ilişkilerde ve dünyadaki halklarla yakınlaşma sahasında ulaşılmış sonuçlar hakkında notlar almak;
(2) U.N.E.S.C.O.’nun idealleri ve amaçları doğrultusunda cevap veren neticeleri tanımlamak;
(3) Esperanto’yu eğitimde, bilimde, kültürde, ve bunun neticesinde Evrensel Esperanto Cemiyeti ile uyum sağlamakta, ki, bu her iki teşkilatla ilgili konuların şimdiki gelişmelerini takip etmekle Genel Müdürü yetkilendirmek;
(4) Birçok Devlet üyelerinin, Esperanto’yu okullarda, daha yüksek eğitim kurumlarında öğretimi, tanıtma ve yaymaya hazır olduklarını bildirmelerini, bu üyelerin, bu sahada ulaştıkları sonuçları Genel Müdüre bildirmeleri;

Bu kitapçık tüm grameri kapsayan ve günlük kullanımda yeterli derecede kelimeler içeren bir sözlüktür. Gramer çok kısa bir zamanda öğrenebilinir. İstisnalar ve düzensizlikler yoktur.

Sözlük nispeten az sayıda, genellikle uluslararası kelime köklerinden ibaret olup, tahsilli bir kişi tarafından kolayca tanımlanabilir. Bu kelimelerin köklerine ön takı ve son takı’ları eklemek suretiyle geniş çapta kelime sayısı oluşturulabilir ve nüans ifade eder.

Bu anahtar vasıtasıyle, önceden çalışılmamış basit bir Esperanto metni kolaylıkla okunabilir.

Her ülkede doğrudan temasa geçebileceğiniz sayıda insan bulabilirsiniz.

Esperanto tüm uygar dünyada hızla yayılmakta, ticari ve entelektüel hayatta ihtiyaçları tatmin edecek şekilde gelişmektedir.

Şu anda, Esperanto dilinde, takriben 70 çeşit düzenli olarak mecmua yayınlanmakta ve edebiyatı da binlerce kitabı kapsamaktadır.

Bir çok radyo istasyonları devamlı olarak esperanto dilinde dersler, konuşmalar ve enformasyonlar yayınlanmaktadır.

Esperanto bir teori olmayıp, yaşayan bir dildir. Lehçelere ayrılamaz. Dil Akademisi Paris’teki yönetim merkezinden, lisanın ana ilkelerini ve gelişmesini kontrol etmektedir. Bu anlamda daha ileri bir garanti için senelik Evrensel Kongresinde, doğru telaffuzu sağlayabilmek için gramfon, plaklar vasıtasıyle koruma altına almıştır.

ESPERANTO ORGANİZASYONU ÇALIŞMALARI

Esperanto hareketinin amacı Esperantonun yayılmasını genişletmek ve bu dilin günlük hayatın her sahasında kullanımını sağlamaktır. Bu sonuç için esperantistler bir çok ülkede çalışmaktalar. Onlar yerel gruplara katılarak, bölgesel federasyonlara, Milli Esperanto Cemiyetlerine katılıyor ve daha sonra harekatı, ilgili alanlarda yürütmekteler. Bu Esperanto Cemiyeti, dünya çapında Esperantoyu yayma ve kullanmada ilerletmek için çalışan bir organizasyondur. O, milletlerarası harekatı temsil etmekte, faaliyetleri tertiplemekte ve bununla ilgili çalışmaları yönetmektedir.

Şu anda, Merkez Komitesi 30 ülke temsilcisinden oluşan üyeler tarafından idare edilmektedir. Bu üyeler İdare Komitesi tarafından seçilmiş olup, bir Başkan, bir Yardımcı-Başkan ve üç-beş sıradan oluşan üyelerdir. İdari işler, Merkez Ofisi Hollanda’nın Rotterdam şehrinde bulunan profesyonel personel birliği tarafından yürütülmektedir.

Dilin uluslarararası çapta kullanımını kolaylaştırmak için bir çok pratik hizmetler vardır ve şu anda bunlar yetkili temsilciler olup, dünyanın yaklaşık 2000 yerinde Yerel Delegeler olarak tanımlanırlar. Milli Esperanto Cemiyetleri üyeleri Evrensel Esperanto Cemiyeti tarafindan otomatik olarak, tüm delege hizmetleri hakları ile U.E.A.'nın üyeleri sayılırlar. Delegeler ve diğer tüm esperanto organizasyonları hakkında geniş bilgiyi, U.E.A.'nın basmış olduğu ve üyelerin küçük bir ücret karşılığında temin edebilecekleri SENELİK KİTAP listesinde bulabilirler. Cemiyetin resmi aylık basılan organı Esperanto’dur.

Diğer birçok ülkelerin, kendi cemiyetlerinin özel yayınladıkları dergileri vardır.

ESPERANTO ÖGELERİ

ALFABE

a b c ĉ d e f g ĝ h ĥ i j ĵ k l m n o p r s ŝ t u ŭ v z

Tüm harfler türkçedeki gibi telaffuz edilirler, yalnız aşağıdakiler hariç:

... gibi, ... kelime içinde
a a baba
c ts tutsak
ĉ ç çetin
e e ekmek
ĝ c can
ĥ h ham
i i polis
j y yeni
ĵ j jale
o o orman
s s sarı
ŝ ş şen
u u uzun

g ‘g’ git aŭ ‘ou’ ova

Ŭ harfi türkçedeki U harfi gibi okunur ve sessizdir:diftonglar ( ikili ünlü ) aŭ, eŭ, aj, ej , oj ve u tek hecelidir. Her kelime yazıldığı gibi okunur.Vurgu her zaman bir tanesi hariç,son seslinin üzerine düşer:- ‘vo/jo’,’kant/ado, ‘interpa/rolo.


GRAMER

o. a. e.

Kelime köklerine yukardaki harflerden birini ekleyerek isim,zarf ve sıfatlar oluşturulur. Esperanto’da yalnız bir belirli Harfitarif (artikolo) La vardır. Bu, cinsiyet ,sayı ve hal soneki de almayıp,değişmez kelimedir. İsimler ‘o’ harfi , zarflar’a’ harfi,sıfatlar ise’e’harfi alarak oluşturulur. Örneğin: La patr’o, baba. patr’a, babaya ait. milit’o savaş, milit’a, savaşa ait. felich’o ,mutluluk. felich’a,mutlu. bon’a iyi. bon’e pek iyi. Bileşik kelimeler basit kelimelerin birleştirilmesiyle yapılır.Ahenk sağlanması için.gramer sonekleri olan o, a,ve e (manaya göre)köklerin aralarına konulabilir. La vapor’ŝip’o, buharlı gemi. akv’o’ fal’o, şelale. nokt’o’mez’o,gece yarısı .ĝust’a’temp’e, tam zamanında.sen’pag’e’,bedava.

Esperanto kelime kökleri,diğer bazı dillerin en yaygın,en sade,bir çoğu milletlerarası tanınan kelimelerden en uygunları seçilerek ve esperanto kurallarına uydurularak meydana getirilmiştir. Telegraf’i,telegraf çekmek. telegraf’a, telegrafa ait.park’o,park.park’a,parka ait.teatr’o, tiyatro. teatr’a,tiyatro’ya ait.


j. n.

Esperanto’da isimlerin (o)ve sıfatların (a) sonekine (j) harfini ekliyerek çoğul yapılabilir.Sıfatlar sayı ve hale göre isimlerle uyum gösterir.Örneğin: La patro’j,babalar.bona’j domo’j, güzel evler. Esperanto’da yalnız –I hali; yalın kelimenin sonuna (N) harfi getirilerek yapılır,tekil ve çoğul olarak. Örneğin: La filo amas sia’n patro’n, oğul babasını seviyor.mi vidas arboj’n,ben ağaçları görüyorum. Uluslararası dilde her edatın (je)hariç belirli,sabit bir manası vardır. Tüm edatlar yalın halini yönetir. Mülki –ise,( de ) edatı vasıtasıyle oluşturulur.

De la patro,babanın,baba’ya ait. al la patro,babaya.kun la patro,babayla birlikte.por la patro,baba için. Esperanto’da cümle dizilişi serbest olduğundan I-hali ismin sonuna (N)harfi eklenerek oluşturulur.JE edatı belirsiz,tayin olunmamış genel edattır ve başka edatlarla anlatılamayan,onların kullanılmadığı veya hangi edatın uygun olduğu tayin edilemeyen,her yerde geçen,gayrimuayyen ve genel anlamlı bir edat olup,az kullanılır.( özellikle:saat,zaman ve mesafe için). Ridi je la kantado,şarkı söylemeye gülmek.Sopiro je la patrujo, baba ocağını özlemek.je la tria tago veya la trian tagon,üçüncü günde veya üçüncü gün. Soru ve işaret kelimeleri de Nereye? Sorusunda da N takısını alarak I-haline girerler. Kie? Nereye? Kie’n vi iras?nereye doğru gidiyorsun?(istikamet).hejme,eve. hejmen,eve doğru. İri Parizon,Paris’e kadar gitmek.la birdo flugis en la chambro’n, kuş odanın içersine uçtu. Ĝi flugas en la ĉambro,o oda’da uçuyor.

Karşılaştırma derecesi pli-daha fazla,üstünlük derecesi plej-en fazla kelimeleri ile oluşturulur. Ol , den,dan’a dönüşür.

Pli blanka ol neĝo,kar’dan daha beyaz.la plej alta monto,en yüksek dağ. Şahıs zamirleri şunlardır:-

Mi,ben.ci,sen,senin..li,o,onun.ŝi.o,onun(kadın).ĝi,onun(tarafsız)ni,biz,bizim.vi,siz,sizin(tekil ve çoğul).ili,onlar,onların.

Si,kendisi,kendilerini(dönüşümlü)

Oni,onlar,insanlar

Mia,benim,mine,maden. via,senin.ŝia,onun(kadın).ĝia,onun(belirsiz).

Min,beni,(nesnel).iliajn patrojn,onların babaları (nesnel).liaj libroj,onun kitapları.

Ni-biz, vi-siz,ili-onlar(tekil veya çoğul)

Si-kendisi,kendilerini(dönüşlü zamir)

Oni-onlar,insanlar(meçhul zamir),çoğul ve hal şekilleri yoktur.

Şahıs zamirleri de ismin I-halinde son N takısı alabilirler.Zarfın ‘a’ takısını alarak mülki zamire dönerler ve zarfın hükmüne tabi olurlar. Mia,benim.via,sizin.ŝia,onun(kadın).ĝia,onun-nötr. Min,beni.(eşya) Iliajn patrojn,onların babalarını,(eşya).liaj libroj,onun kitapları.

2. Esperanto alfabesinde 28 harf vardır.Bunlardan 20 tanesi türkçede benzerlerinin tıpkısı olup, sadece 8 harfin şekil ve sesleri farklıdır.Yukardaki tabloda bu değişik harflerin okunuşları karşılarında türk alfabesi ile belirtilmiştir.

3.Esperanto harflerinden (I) ve (J) majiskul olarak yazılınca nokta almaz.

4.Sesli harfler 5 tanedir; A,E,I ,O ve U.

5.Her sesli harf bir hecedir. Telaffuz(prononcado):türkçede olduğu gibi Esperanto’da da kelimeler yazıldıkları gibi telaffuz edilir ve söylenirler. Vurgu(Akcento)Esperanto kelimelerinde vurgu bir tanesi hariç ,örneğin: (vo-jo),kant-ado,interpa-rolo.

j. n.

Esperanto’da isimlerin sonuna ( o ), sıfatların (a) , ve sonuna (j)ekleyerek çoğul yapılabilir.Sıfatlar sayı ve hale göre isimlerle uyum gösterir.Esperanto’da yalnız I-hali;yalın kelimenin sonuna (N)harfi getirilerek yapılır.(tekil veya çoğul olarak).La filo amas sia’n patro’n-oğul babasını seviyor.Mi vidas arboj’n-ben ağaçları görüyorum. Uluslararası bu dilde her edatın(je)hariç belirli,sabit bir manası vardır.Tüm edatlar yalın hali yönetir.

(Esperanto’da yalnız I- hali,yalın kelimenin sonunaN harfi getirilerek yapılır). Esperanto’da cümle.Mülki ise-(de)edatını ekleyerek meydana getirilir. Örn.:De la patro-babanın,baba’ya ait.al la patro-baba’ya.kun la patro-baba ile beraber.por la patro-baba için.

Esperanto’da cümle dizilişi serbest olduğundan (N)harfi getirilerek yapılır. (je)edatı belirsiz ,tayin olmamış,genel edattır.Je başka edatlarla anlatılamayan,onların kullanamadığı veya hangi edatın uygun olduğu tayin edilemeyen,her yerde geçen, gayrimuayyen ve genel anlamlı bir edat olup,az kullanılır.(özellikle,saat,zaman ve mesafe deyimleriönünde).


Örn.:Ridi je la kantado-şarkı söylerken gülmek,sopiro je la patrujo-memleketi özlemek, je la tria tago veya la trian tagon-üçüncü günü. ( Nereye)?sorusunu cevaplarken,istikamet gösteren kelime I-halin N takısını alır. Kie?-nereye?,kie’n vi iras?-ne tarafa doğru gidiyorsun? Hejme-eve. Hejme’n-eve doğru.İri Parizo’n.Paris’e gitmek. La birdo flugis en la ĉambron.kuş odanın içine uçtu.ĝi flugas en la chambro.o, odada uçuyor.

Mukayese derecesi pli-daha, ol- den, dan..ve en üstün-plej kelimeleri ile yapılır ve ön kelime ol’la tamamlanır.

. Örn.:Pli blanka ol nego- kar’dan.daha beyaz. La plej-alta monto-en yüksek dağ. Şahıs zamirleri:- Mi-ben,ci-thou. Li-o(erkek),Si(dişi).Ĝi-o. Ni-biz, Vi-siz, İli-onlar,si-kendi(dönüşlü zamir). Oni-onlar,insanlar,meçhul zamir.Çoğul ve hal şekilleri yoktur.

Şahıs zamirleri de ismin I-halinde son N takısını alırlar.Zarfın a takısını alarak mülki zamire dönerler ve zarfın hükmüne tabi olurlar.

Mia-benim, via-sizin,ŝia onun(eril) ,ĝia-onun.vs. min-beni,iliajn patrojn-onların babalarını, liaj libroj,onun kitapları.


obl. on. op.

Asıl sayılar hiç bir zaman şekil değiştirmezler.

1 unu 4 kvar 7 sep 10 dek
2 du 5 kvin 8 ok 100 cent
3 tri 6 ses 9 naŭ 1ooo mil

Sayılar 10’lu sisteme göre mantıki bir usulle tertiplenmiştir:1o lar bir çizgi(-)ile birlere bağlanır,Binler virgül ile birlere ayrılır.533-kvin’cent tri’dek tri. Sıra sayılarının sonlarına (a) sıfat eki getirilerek yapılır.Bu ek,rakkam takımlarının en sonuna eklenır.-unu’a-ilk,birinci, du’a-ikinci, tri’a-üçüncü. Kat sayıların sonlarına OBL.eklenerek bir çeşit kat sayıları yapılır.Bunlar’da isim,sıfat, veya zarf halinde bulunurlar.

Kat sayı sıfatları:Kvar-obla- dört kat, dek’obla-on kat Kesir sayı sıfatları:ON ilave ederek du’on’o’-yarım. tri kvar’on’o’j-üç çeyrekler. Ortak topluluk sayıları:(kolektif sayılar) .Asıl sayıların sonuna (OPE)eklenerek yapılır.Örn.ok’op’e-sekizi birden, dek’du’ope-onikibirden(düzine olarak). Üleştirme sayıları;Asıl sayıların başına(PO) edatı getirilerek yapılır.po ses-altışar, po nauh ‘dek-.doksan oranında,doksanar.

Sayı zarflarıın son takılarına zarf eki olan(E) getirilerek bir çeşit zarflar oluşturulur: unu’e-ilk olarak, du’e –ikinci olarak,tri’e üçüncü olarak.vs.

as. is. os. us. u. i.
ant. int. ont.
at. it. ot.

Bu oniki hece ve yardımcı fiil esti vasıtasıyle fikirlerin çatısını ve çekimlerin fiil zamanlarını sağlayabiliriz.

Fiil hiç bir zaman sayı ve şahsa göre değişmez.

İlk üç bitim, as, is, os,üç ana fiil çekimlerin zamanlarını göstermekte yardımcı olmaktadır.

Şimdiki zaman- mi skribas,ben yazıyorum.

Geçmiş-------- mi skribis, ben yazdım.

Gelecek------- mi skribos, ben yazacağım.

Sonraki üç, us, u, I, şartlı ,emir ve mastarın oluşumuna yardimcı olur.

Şartlı hal ---- mi skrib’us,ben yazacaktım.

Emir kipi---- skrib’u, yaz.

Mastar-------skrib’i, yazmak.

Emir kipine şahıs zamirini ekleyerek,istek veya niyet ifade edilebilir: (ke) li skrib’u,bırak onu yazsın. ni skrib’u-biz yazalım. Etken sıfat ortaçları:(fiilerin sıfat,zarf,isim hallerine ortaç denir). (aktif particip)

Zamanlar ekler sıfat zarf isim Geçmiş int. am’int’a -sevmiş , am’int’e – sevmiş ,am’int’o –sevmiş olan Şimdiki ant. am’ant’a-seven , am’ant’e-severek ,am’ant’o- seven Gelecek ont’ am’ont’a-sevecek , am’ont’e- sevecek , am’ont’e sevecek-

                                                                         olduğundan,                    olan

Edilgen (pasif particip )

Geçmiş it. am’ita-sevilmiş, am’it’e- s. olduğundan,am’it’o-s.olan Şimdiki at. am’at’a-sevilen, am’ate-sevilerek, am’at’o-sevilen kişi Gelecek ot am’ot’a-sevilecek, am’ot’e-sevilecek old., am’ot’o-s.olan Bunlar da isim ve zarfa dönüştürülebilir.


Edilgen fiilerin bütün zamanları bileşik olarak yapılır. Bu ilk üç bitimler,as, is, os,üç ana halini gösterir.

Şimdiki zaman-mi skribas,ben yazıyorum.
Geçmiş--------- mi skribis-ben yazdım.
Gelecek--------mi skribos,ben yazacağım.

ÖNEKLER - Prefiksoj

B0- evlenme suretiyle meydana gelmiş akrabalıkları belirtir:
  patro-baba. bopatro-kayın baba.
  frato-kardeş. bofrato-kayın birader.

DIS- ayrılma,dağılma,üleştirme:
  ĵeti-atmak.disĵeti-serpmek,saçmak.
  dissemi-tohum ekmek,

EK- birden bire başlamak veya kısa sürelik anlamı katar:
  brili-parlamak.ekbrili-parlamaya başlamak.
  kanti-şarkı söylemek. ekkanti-şarkı söylemeye başlamak.

EKS- önceki,evvelki,sabık:
  eksprezidanto-sabık başkan.
  eksreĝo-sabık kral.

FI- ayıp,utanç verici manasındadır:
  firakonto-utanç verici hikaye,
  fikomerco-karanlık,şüpheli bir ticaret.

GE- her iki cinsi birden ifade eder:
  mastro-patron. gemastroj-patron ve patroniçe.
  Onklo-amca. Geonkloj-amca ve teyze.

MAL- başına geldiği kelimeye tam zıttı(karşıtı)bir anlam veren genel örnektir:
  riĉa-zengin. malriĉa-fakir.
  beni-takdis etmek,kutsamak. malbeni-lanetlemek,beddua etmek.

MIS- başına geldiğikelimenin anlamını kötü,aykırı,yanlış ve eksik şekle koyar:
  uzi-kullanmak, misuzi-kötü kullanmak,suiistimal.
  kompreni-anlamak. miskompreni-yanlış anlamak.

PRA- ihtiyarlık,eskilik veya akrabalık ve zamanca uzaklık ifade eder.
  tempo-zaman. Pratempo-ilk zaman.
  Pranepino-büyük kızın kızı.

RE- tekrar,yeniden yapma veya geri dönme:
  veni-gelmek.reveni-geriye dönmek.
  Fari-yapmak, refari-yeniden yapmak.

Suffixler –Sonekler

-AĈ- aşağılık,değersizlik anlatır.
  Hundo-köpek, hundaĉo-it,sokak köpeği.

-AD- uzun zamandır devam eden veya sık sık tekrarlanan faaliyetleri anlatır.
  kanto-şarkı, kantado-şarkı söylemek.
  diri-söylemek, diradi-söylemeye devam etmek.

-AĴ- somut fikirler ifade eder:
  mola-yumşak, molaĵo-yumşak madde.
  heredi-miras almak, heredaĵo–miras,kalıtım.

-AN- fikir ve birliğe üyelik,taraftarlık,o yerin halkından olanı belirtir.
  Kanado,Kanada.
  Lutero,LUTER, Luterano-Luteran.

-AR- bir şeyin kesin topluluğunu ifade eder: libro-kitap, libraro-kitaplık, kütüphane.
  Homo-insan. homaro-insanlık,insan topluluğu.

-ĈJ- erkek için sevecen küçük ifade eder.
  Jozefo-Jozef. Joĉjo,Jozefçik .

-EBL- Sıfat sonekidir. imkan,ihtimal,olabilirlik anlamı katar:
  vidi-görmek. Videbla-görülebilir.
  kredi-inanmak. Kredebla-inanabilirlik.

-EC- isim sonekidir.vasıf,nitelik,keyfiyet ifade eder.
  mola-yumşak. moleco-yumşaklık.
  amika-dostça. amikeco-dostluk.

-EG- bir şeyi yüksek derecede büyütür,yükseltir,çoğaltır.
  Vento-ruzgar. ventego-fırtına.
  Varma-sıcak. varmego-gayet sıcak.

-EJ- adet haline gelmiş bir işe mahsus veri belirtir:
  lerni-okumak, lernejo-okul.
  Baki-pişirmek. bakejo-fırın.

-EM- işe,şeye olan meyli,arzuyu,sevgiyi alışkanlığı belirtir:
  babili-gevezelik etmek. Babilema-geveze.
  Kredi-inanmak. kredema-inanılan kişi.

-END- lazım,gereklianlamı katar:
  solvenda problemo-çözülmesi lazım gelen problem.

-ER- maddeyi teşkil eden parçacık,ufak tanecik.
  mono-para. monero-madeni para.
  sablo-kum, sablero-kum taneciği.

-ESTR- başkan veya reisi ifade eder.
  ŝipo-gemi. ŝipestro-gemi kaptanı.
  regno-Devlet. regnestro-devlet bakanı.

-ET- derece düşüklüğünü ifade eder:
  floro-çiçek. floreto-küçükçiçek.
  varma-sıcak. Varmeta-ılıkça.

-ID- onun soyundan inen çocuk ve yavruyu belirtir.
  Kato-kedi. Katido- kedi yavrusu.
  Hundo-köpek. hundido-köpek yavrusu.

-IG- yapmak,yaptırmak,vücuda getirmek.
  blanka-beyaz. blankigi-beyazlatmak.
  bruli-yakmak- bruligi-yaktırmak

-IĜ- erişmek,yapılmak şekline sokar.
  pala-soluk. paliĝi-soldurmak.
  Fluida-sıvı- fluidiĝi-sıvılaştırmak.

-IL- işi yapan,işleyen alet.
  Ĉizi-kesmek. ĉizilo-demir kalem,oyna kalem.
  razi-traş olmak. razilo-ustura

-IND- işe ve hale layık,değer.
  admiri-hayran olmak. Admirinda-hayranlık.
  memori-hatıra. memorinda-hatırlamaya değer.

-ING- içine konmuş bir şeyi korumaya yarayan.
  Glavo-kılıç. glavingo-kılıç kını.
  Kandelo-mum. kandelingo-mumluk.

-IN- dişiliği ifade eder.erkekadlarının sonlarına getirilince ayni canlının dişisini belirtir.
  Onklo-amca. onklino-teyze.
  Heroo-kahraman. heroino-kadın kahraman.

-ISM- doktrin,sistem,mezhebi ifade eder.
  Utila-faydalı. utilarismo-faydacılık.

-IST- meslek veya uzmanlık ifade eder.
  drogo-ilaç. drogisto-aktar.
  dento-diş. dentisto-diş doktoru.

-NJ- kadın için sevecen küçük ifade.
  Florenco-Florensa. Flonjo-Florensacık.

-UJ- kap,yer,zarf,depo gibi şeyleri ifade eder.
  inko-mürekkep, inkujo-mürekkep hokkası.

-UL- Karakter bazı kaliteleri ifade eder:
  krimo, cinayet. krimulo, cani veya suçlu.
  bela, güzel. belulino, güzel kadın veya kız.

-UM- herhangi bir kökten diğer eklerle yapılmayan başka benzer kelime üretmeye yarar.
  Plena-dolu. Plenumi-tamamlamak.
  vento-ruzgar, ventumi-havalandırmak.
  kruco-haç. krucumi-haça germek.

KELİME OLUŞTURMAK

Esperanto’da bir çok kelime kökleri,esperanto kurallarına uydurularak meydana getirilmiştir ve bileşik bir fikri ifade etmek için,tek kelime olarak yazılır.

Okuyucunun yararına daha geniş bir açıklık sağlanması açısından bazen bu kelimelerküçük birer çizgi ile ayrılmıştır:-Mal’fort’eco,bedaŭr’ind’e, facil’ig’i,kre’int’o.

Her nekadar bir fikri şekillendirse de,bu kelimeler,bir çok kısımdan ibaret olup,sözlüğün 10-80 sayfalarında ayrıca görülmelidir.

En kısa zamanda gramer kaidelerini,öntakı ve sontakıları ezbere öğreneceksiniz.

Ondan sonra yapmanız lazım gelen şey,bunları kelimeden deşifre ederek (ayırarak) sözlükteki ana kelime kökü ile karşılaştırmanızdır.

Mal’fort’ec’o-burada ec’in vasıf ,nitelik ifade ettiği görülür,o’ isim sontakısı,mal’karşıt ve fort’ güçlülüğü.belirtir. Dolayısıyle forteco=güçlülük,malforteco= zayıflık.

Bedaŭr’ind’e – ind’ layık,değer olmayı ifade eder. E-zarf sontakısı,bedaŭr’esef. Dolayısıyle,bedaŭrinde=esefle ‘yi ifade eder. Facil’ig’i-yapmak,yaptırmak,I’-mastar sonekidir. Facil’kolay,dolayısıyle faciligi-kolaylaştırmak. Kre’int’o-kre ‘yaratmak,int-etken ortaç o’isim sonekidir.

Dolayısıyle kreinto-yaratan biri’ini ifade eder.

Sözlükte bazı kelimeler apostrof’la(virgülle)ayrılmamıştır.Bu,köklere herhangi bir gramer sonbitimi ilave edilmeden de kullanılabileceğini göstermektedir.Bunlar genelde bağlaç,zarflar,edatlar veya zamirlerdir.

isimsonekidir.hal ve karaktrdeki şahsı belirtir:bela-güzel,belulino-güzel kadın. Sözlükte bazı kökler (ayrılma apostrof’la)virgül’le ayrılmamıştır:bu köklerin herhangi bir gramer sonbitimler ilave edilmeden de kullanılabileceğini göstermektedir. Bunlar ekseri bağlaçlar,zarflar,edatlar,zamir veya ortaçlardır.


KORELATİFLER TABLOSU


TarafsızBazıİşaretBuSoruNe,NasılEvrenselTamamıNegatifOlumsuz
NitelikiaBazı çeşitTiaBu böylekiaNe,NasılĉiaHer çeşitneniaHiçbir
Hal,SebepialBazı SebepleTialBu sebeplekialNiçinchialHer SebeplenenialHiçbir sebeple
ZamaniamVaktiyleTiamBu SıradakiamNe zamanĉiamHer ZamanneniamAsla, hiçbir zaman
YerieBir yerdeTieBuradakieNeredeĉieHer YerdenenieHiçbir yerde
TarzielBazı surettetielböyle,bu şekildekielnası,ne biçimĉielher surettenenielhiçbir surette
MülkiiesBirinintiesbununkieskiminĉiesherkesinnenieshiç kimsenin
Eşyaiobirşeytiobu şeykione, hangi şeyĉioher,hepsineniohiç birşey
Miktariombiraztiombu kadarkiomne kadarĉiomhepsineniomhiç
Şahsiiubirisitiubukiukimĉiuherkesneniuhiç kimse

Alıştırma 1. La veter/o est/as bon/a Bu gün hava güzel. La veter/o est/as mal/bon/a.Hava kötü.Mi mi vid/is grand/a/n hund/o/n en la gharden/o. Ben bahçede kocaman bir köpek gördüm. Mi parol/os hodiaŭ al mi/a patr/o pri la libr/o Ben bu gün babamla kitap hakkında konuşacağım. Don/u al mi la libr/et/o/n.Bana kitabçığı verin.La bird/o’j hav/is nest/o/j/n en la arb/o/j.Kuşların ağaçlarda yuvaları vardı. La dom/o aparten/as al mi. Apartman bana aittir..


Alıştırma 2 1 la bird/o est/as sur la arb/o. 2 mi/a onk/lo parol/ as kun vi/a patr/in/o. 3.La ĉeval/o de ni/a najbar/o est/as sur la kamp/o. 4. Bov/in/o est/as tre util/a best/o. 5. Li/a frat/in/o est/as bel/a knab/in/o. 6.La grand/a hund/o est/as nigr/a. 7.Bon/a/j infan/o/j labor/as diligent/e. 8.La flor/o/j de tiu land/o est/as tre bel/a/j. Tercüme. 1.Kuş ağaçta. 2.Benim amcam senin annenle konuşuyor. 3. Komşumuzun atı çayırdadır. 4.İnek çok faydalı bir hayvandır. 5. Onun kizkardeşi çok güzel bir kız. 6.Büyük köpek siyahtır. 7.İyi çocuklar sabırla çalışırlar.8. O memleketin çiçekleri gayet güzel.dir. Alıştırma.3 1.La kat/id/o/j amuz/as la infan/o/j/n.2. İli salt/as kaj kur/as dum la tut/a tag/o.3.Kies est/as tiu/j bel/et/a/j dom/et/o/j? 4.Mi kred/as,ke ili aparten/as al Sinjor/o Jones. 5.La ŝtup/ar/o est/as inter la salon/o kaj la kuir/ej/o. 6. Mi vid/as anas/o/j/n sur la lag/et/o. Tercüme.

Kedi yavruları çocukları eğlendiriyor. 2.Onlar bütün gün atlayıp,koşuyorlar. 3. Bu şirince küçük evler kimin? 4.Sanıyorum ki, onlar Mister Jons’a ait.5.Merdiven çizim odası ile mutfak arasında.6.Gölde bazı ördekler görüyorum. Mektuplar.I. Sayın Bay,

Esperanto gazetesinde sizin ordu subayı olduğunuz not’lu adresinizi gördüm.Ben de bir subayım ve inanıyorum ki,birçok mevzular hakkında büyük ilgi ve alaka ile mektuplaşabiliriz. Benimle mektuplaşmak istermisiniz?

Candan selamlarımla.

…………………….
2.

(Ticari Mektup)

ESTİMATAJ SİNJOROJ,


Laŭ via peto ni sendas al vi ĉi-kune nian prezliston,kiu montros al vi, ke niaj varoj ne estas multekostaj.

Rilate al la kvalito,ni povas certigi al vi, ke ni estas firmo de bona reputacio, kaj ke ni produktas nur objektojn de la plej bona speco. Atendante viajn mendojn, kiuj ricevos nian tujan atenton.

Viaj fidele, B& Co.

TERCÜME.

Kıymetli Beyler,

,İsteğiniz üzere,size çok pahalı olmayan eşyalarımızın fiyat listesini ekte göndermekteyiz.

Kalite hususunda, iyi bir isim yapmış olan firmamız en iyi çeşit mal imal ettiğimize dair size teminat verebiliriz.

Hemen dikkatimizi çekecek olan emirlerinizi bekleriz.

Sadıkane,
B& Co.

SÖZLÜK. Sözlüğe başvurmadan önce sayfa 8 deki kelimeler oluşumu hakkındaki paragrafı dikkatle okuyun.

Eğer bir mektup veya Esperanto dilinde yazılmış her hangi bir mektubu çözmek isterseniz,Dr Zamenhof’un bir çok kelime ihtiva eden EVRENSEL Sözlüğünde çoğu kelimelerin bulunduğu ‘bu sözlüğü kullanın’.İngilizçeye vakıf kişiler bir çok kelime köklerini göz aşinaliğından tanırlar,örneğin:lokomotiv’, telefon’, yetenek’,fotograf vs.gibi.


Eğer kökün ifade açıklaması yetersizse,daha detaylı açıklama için GRAMER sayfasına bakmanız tavsiye edilir.

Kısaltmalar: i=isim: s:=sıfat: z.=zarf: bağl.=bağlaçlar: f..= fiil: geç..=geçişli; Geç.siz.=geçişsiz: .b.= bitim: s.=son,sonek: bel.=belirtmek: (6)=bak sayfa 6.






A

a.-sıfatın soneki
abat’-manastır başrahibi
abel’-arı
abi’- köknar
abon’-gazete’ye abone olmak.
acer-’akçaağaç
acid’-asit,sirke
aĉ’- küçümseme,aşağılama bel.(5)
aĉet’-devamlılık bel.
adiaŭ-allaha ısmarladık
admir’-hayran kalmak
admon’-hatırlatma
ador’-çılgınca sevmek
adult’-ergin,yetişkin
aer’-hava
afabl’-nazik
afekt’-etkilemek
afer’-iş,birşey
afrank’-posta pulu yapıştırmak
ag’-iş,eylem
agl’-kartal
agord’-enstruman akord etmek
agrabl’-hoş
aĝ’-yaş
ajl’-sarımsak
ajn’-kim,kim olursa
aĵ’-bel.kesin fikir(5)
akcel’-hızlandırmak(geç)
akcent’-vurgu
akcept’-kabul etmek
akcipitr’-şahin
akir’-elde etmek,kazanmak
akn’-sivilce
akompan’- refakat etmek
akr’-keskin
akrid’-çekirge
aks’-mihver,aks
akuz’-suçlamak
akv’-su
al –ona
alaŭd’-çalıkuşu
ali’-başkası,başkası
almenaŭ-hiç olmazsa,bari
almoz’-sadaka
alt’-yüksek
altern’-sıra ile değişim,münavebe
alud’-ihsas etmek, dokundurmak
alumet’- kibrit
am’-aşk,sevgi
amas’- yığmak,toplamak
ambaŭ –her ikisi
ambos’ –örs
amel’-kola,nişasta
amik’-dost
ampleks’-iç hacim,kapasite
amuz’-eğlenmek
an’ -üye bel.(5)bak
anas’-ördek
angil’-yılan balığı
angul’-köşe,açı
anĝel’-melek
anim’-can,nefes
ankaŭ-ayni , öyle
ankoraŭ –hala, daha
ankr’-gemi çapası
anonc’-ilan etmek,duyurmak
anser’-kaz
anstataŭ – yerine
ant’-aktif hal ortacı (4)
antaŭ-ilk,önce,evvel
antikv’-eski,kadim
apart’-ayrı şekilde,(sıfat)
aparten’-ait olmak
apenaŭ-ancak,zorla
aper’-belirmek
apog’-dayanmak,yaslanmak
aprob’- tastik etmek,doğrulamak
apud-yanında
ar’ –bel. topluluk(5)
arane-’örümcek
arb’-ağaç
arĉ’- yay,kavis,gökkuşağı(keman)
arde’-balıkçıl
ardez’-kayagantaş
argil’-çamur
arĝent’-gümüş
ark’-kemer,tak
artifik’-yapmacık
artik’-eklem,bitişik
as’- bel.şimdiki zaman fiil takısı(4)
at’- bel. edilgen fiil takısı(4)
atak’-hücum etmek
atenc’-teşebbüs etmek(kriminal olarak)
atend’-beklemek
atent’-dikkatli olmak
atenc’-teşebbüs etmek(kriminal)
atend’- beklemek
atent’-dikkat etmek
ating’-erişmek,yetişmek
atut’-koz oynamak
aŭ--veya
aŭd’-işitme
Aŭgust’-agustos
aŭskult’-dinlemek
aŭtun’-sonbahar,güz
av’-büyükbaba
avar’-cimri
avel’-fındık
aven’-yulaf
aventur’-macera
avert’-ikaz etmek,uyarmak
avid’-açğözlü
azen’-eşek
azot-nitrojen,azot

B

babil’-gevezelik etmek
bagatel’önemsiz,küçük şey
bak-’pişirmek
bala’-süpürmek
balanc’-dengeleme( geç.)
balbut’-kekeleme
baldaŭ-yakında,sür’atle
balen’ –.balina
ban’-banyo yapmak
bant’—şerit
bapt’-vaftiz etmek
bar’-çubuk,sırık
barakt’-caba,gayret
barb’-sakal
barbir’-berber
barel’-bidon,fıçı
bask’-etek
baston’-baston
bat’- dövmek,vurmak
batal’-kavga etmek
bed’-bahçe tarhı
bedaŭr-’acımak,esef etmek
bek’-gaga
bel’-güzel
ben’-kutsamak
benk’-sıra,sofa
ber’-tane,üzüm veya buğday tanesi
best’ –hayvan
betul’-kayın ağacı
bezon’-ihtiyaç
bien’- mülk
bier’-bira
bind’-cilt(kitap),sarmak
bird’-kuş
blank’-beyaz
blek’-böğürmek(sığırla ilgili)
blind’-kör,ama
blond-’sarışın
blov’-esmek
blu’-mavi
bo- b.evlilik youyla bağlantı(5)
boat-kayı
boj’-havlamak(köpek)
boi’-kaynatmak(dönüşümlü fiil)
bon’-iyi
bor’-delme
bord’- kıyı,deniz kıyısı
border’-sınır
bors’-borsa
bot’-bot,çizme
bot’-şişe
bov’-öküz
brak-’kol
branĉ’-dal
brand’-brendi,(tahıl,buğday vs.)
brasik’-lahana
bret’-raf,denizde sığlık
brid’ –yular
brik’-tuğla
bril’-parlama,ışıldama
brod’- nakış işleme
brog’-kaynar su ile haşlama
bros’-fırçalama
bru’-gürültü
brul’-yakmak,ateş
brun’-kahverengi
brust’-göğüs
brut’-buzağı
bub’-toy,delikanlı
buĉ’-hayvan boğazlamak
buf’-kara kurbağa
bukl’-bukle,kıvrık
bul’-top,yuvarlak,küre
bulb’-çiçek soğanı
bulk’-hacim,oylum
burd’-kara kovan
burĝ’-burjuva
burĝon-çiçek tomurcuğu
bush’-ağız
buter’-tereyağı
butik’-butik
buton’-düğme

C

ced’-geri adım atma
cejan’-benekli kantaron
cel’-amaç,maksat
cent-’yüz(madeni para)
cerb’-beyin
cert’-kesin,şüphesiz
cerv’-geyik
ceter’-sair,diğerleri
cifer’-sayı
cigar’-puro
cigared’-sigara
cign’-kuğu
cikoni’-leylek
cim’-böcek,mikrop,virüs
cindr’-kül
cir’-ayakkabı parlatıcısı
cirkonstanc’-şart,durum
cirkuler’-daire şeklide,yuvarlak
cit-’aktarmak,bahsetmek
citron’-limon
col’-parmak,inç

Ĉ

ĉagren’-üzülmek
ĉambr’-oda
ĉan’-horoz,erkek kuş
ĉap’-kep,takke,başlık
ĉapel’-fötr şapka
ĉapitr’-bölüm
ĉar-çünkü,zira
ĉarlatan’-şarlatan
ĉarm’-cazibe,çekicilik
ĉarnir’-menteşe
ĉarpent’-marangoz
ĉas’-avlamak
ĉast’-iffetli,namuslu
ĉe-yanında
ĉef’-şef
ĉemiz’- gömlek
ĉen’- zincir
ĉeriz’- kiraz
ĉerk’- tabut
ĉerp’- su çekmek
ĉes’- durdurmak,bitirmek
ĉeval’- at,beygir
ĉi-bel - yakınlık,orada,burada
ĉia- her çeşit
ĉiam- her zaman
ĉie- her yerde
ĉiel- her tarzda
ĉiel’- gökyüzü
ĉies- herkesin
ĉif’- buruşturmak
ĉifon’- paçavra,çaput
ĉikan’- baştan savma
ĉio- herşey
ĉirkaŭ - dolayında,etrafında
ĉiz’- kalemle oymak
ĉj - bel.erkek adında sevecenlik (sayfa6)
ĉu - şayet,mı,mu,soru sormak.

D

da-miktardan sonra kullanılır: Funto da viando
daktil’-hurma
danc’-dans
dand’-züppe
danĝer’-tehlike
dank’-teşekkür
dat’-tarih
daŭr’-devam etmek
de-dan-den
Decembr’-aralık
decid’-karar vermek
deĉifr’-çözmek,deşifre etmek
dediĉ’-ithaf etmek,adamak
defend’-koruma
degel’-eritmek
deĵor’-nöbet tutmak
dek-on
dekliv’-,meyil ,eğrilik
dekstr’-sağ
delir’-sayıklamak
demand’-sormak
dens’-sık,gür
dent’-diş
denunc’-ihbar etmek,suçlamak
depend’-bağlı kalmak
des(ne kadar……okadar…)
desegn’-çizmek,taslak
detal’-detay, teferruat
detru’-yıkmak,bozmak
dev’-lazım,mecbur
deviz’- döviz,düstur
dezert’-çöl,sahra,bozkır
dezir’-arzu etmek,istemek
Di’-tanrı,Allah
diabl’-şeytan,iblis
diboĉ-’ahlaksız,sefih
difekt’-zarar vermek,bozmak
diferenc’-fark,ayrım
difin’-tanımlamak,belirlemek
dig’-set çekmek
dik’-kalın,sık,koyu
dikt’-dikte etmek,yazdırmak
diligent’-gayret,ihtimam
Dimanĉ’-pazargünü
diri --söylemek
direkt-yön,istikamet
dis-bel.ayırmak
diskont’-fiyatta indirim
dispon’-hazırlamak,elde bulundurmak
disput’-tartışma,münakaşa
disting’-ayırdetmek,farketmek
distr’ -’ilgiyi başka tarafa çekmek
diven’-tahmin temek,sanmak
divers’-çeşit
divid’-bölmek,ayırmak,dağıtmak
do-öyleyse
dolĉ’-tatlı,hoş
dolor’-acı,ağrı
dom’-ev
domaĝ’-merhamet,acımak
don’-vermek
donac’-hediye etmek
dorlot’-üstüne titremek
dorm’-uyumak
dorn’diken
dors’-arka,sırt
dot’-nokta,leke
drap’-yün kumaş
draŝ’-çöp,süprüntü
dres’-vahşi hayvanı eğitmek,alıştırmak
drink’-alkollü içki
drog’-ilaç,uyuşturucu madde
dron’-suda boğulmak (geç.)
du-iki
dub’-şüphe etmek
duk’-dük
dum-zarfında,müddetinde
dung’-kiralama,ücretle tutma(uşak,hizmetçi)

E

e-zarf takısı(1)
eben’-düz,yatay
ebl’- bil..imkanı mümkün(6)
ec’- bil.soyut fikir(6)
eĉ-hatta (zarf)
edif’-çocuk yetiştirme,büyütme
eduk’-okutmak,eğitmek
edz’-eş,koca
efektıv’- yürürlükte, güncel
efik’-teesir etmek,etkilemek
eg’- i. büyütme,yükseltme(6)
egal’-eşit
eĥ’- yankı,yansımak
ej’-bil..özel bir şey için ayrılmış yer
ek’-bil. bir eyleme başlama öneki(5)
eks’-sabık,eski
ekscit’-sinirlendirmek
ekskurs’-gezi,yolculuk
eksped’-göndermek,sevketmek
ekster’dışında,haricinde
eksterm’-imha etmek,
ekstrem’-uç,sınır
ekzamen’-incelemek,sınav,imtihan etmek
ekzempl’-örnek,misal
ekzempler’-nüsha,kopya(kitap,vs)
ekzerc’-idman ,deney
ekzil’-sürgün
ekzist’-var olmak,bulunmak
el-dan,den
elefant’-fil
elekt’-seçim em’-bil. temayül,eğilim
embusk-’pusu,tuzak
en—içinde(edat)
entrepren’-teşebbüs etmek,üzerine almak
enu’-can sıkıntısı
envi-kıskanmak,haset
er’-birim (6)
erar’-yanlış ,yanılmak
erinac’-kirpi
ermit’-münzevi
erp’-tapan,tırmik çekmek
escept’-istisna
eskadr’-takım,ekip
esper-’ümit etmek
esprim’-ifade etmek,anlatmak
est’-olmak
estim’-saymak,kıymet vermek
esting’-söndürmek
estr-’bel.başkan/6)
eŝafod’-yapı iskelesi,yapı platformu
et’bel..küçültme,küçüklük(6)
etaĝ’-kat
etend’-uzatmak,yaymak(geçişli)
etern’-ebedi
evit’-kaçınmak,sakınmak
ezok’-turna balığı

F

fab’-bakla
fabel –hikaye, anlatım
fabl’-masal,efsane
fabrik’-fabrika,imalathane
facil’-kolay
faden’-iplik
fag’-kayınağacı
fajf’-ıslık çalmak
fajl’-törpü ,alet
fak’-kısım,bölme
fakt’-gerçek,durum
faktur’-hesap,fatura
fal’-düşmek,dökülmek
falĉ’-biçmek
fald’-kıvırmak,katlamak(fiil)
falk’-şahin,doğan
fals’-sahte,düzeltme
fam’-şöhret,nam,ün
famili’-aile
fand’-eritmek yağ,demir
fantom’-hayalet,ruh
far’-yapmak
faring’-yutak
farm’-çiftlik,tarla
fart’-hissetmek,durum
farun’-un
fask’-deste,bağ
fast’-oruç tutmak
faŭk’-çene
favor’-hoşgörmek,onaylamak
fazan’-sülün
febr’-titreme,sıtma,ateş
Februar-ocak
feĉ’-tortu,çöküntü
fe’-peri, peri masalı
fel’-deri(hayvan)
feliĉ’-mutllu
felt’-keçi
femur’-uyluk kemiği
fend’-yarmak,çatlatmak
fenestr’-pencere
fer’-demir
ferdek’-güverte
ferm’-kapama
fervor’-gayretle,istekle
fest’-bayram
festen’-ziyafet vermek
fianch’-nişanlı,sözlü
fibr’-iplik,lif
fid’-güvenmek
fidel’-sadık
fier’-mağrur,kibirli
fig’-incir
figur’-figür,boy pos,şahsiyet
fil’-oğul
filik’-eğrelti out
fin’-son,bitiş
fingr’-parmak
firm’-katı,sert
fish’-balık
flam’-alev
flank’-taraf
flar’-koku alma ,koklama
flat’—yaltaklanmak,dalkavukluk etmek
flav’-sarı
fleg’-çocuk veya hasta bakmak
fleks’-esnek
flik’-yama,parça
flirt’-flört etmek,kur yapmak
flok’-kar tanesi
flor’-çiçek
foj’-defa,ilk kez
fojn’-samanlık
fok’-fok balığı
foli’-yaprak
fond’-temel atmak,kurmak
font’-kaynak
fontan’-çeşme,şadırvan
far’-uzaktan
forge’-unutmak
forĝ-demirci
fork’-çatal
form’-şekil
formik’- karınca
forn’-soba ,fırın
fort’-güçlü,kuvvetli
fortik’-dayanıklı,sert
fos’-kazmak,çukur açmak
fost’-kök,direk,dayanak
frag’-çilek
fraj’-havyar
frak’-frak,üst ceket
frakas’-kırmak,ufalamak
framason’-farmason
framb’-ahududu
frand’-pisboğazlık etmek
franĝ’-saçak,püskül
frap’-tıklatmak,vurmak
frat’- erkek kardeş
fraŭl’- genç erkek,delikanlı
fremd’-yabancı
frenez’-delirmek,aklını oynatmak
freŝ’-taze
fripon’-üçkağıtçı,hilekar
friz’-saç kıvırma
fromaĝ’-peynir
frost’-dondurmak,soğutmak
frot’-ovmak,sürmek
fru’-erken
frugileg’-kara karga
frukt’-meyva
frunt’-alın
ftız’-verem
fulg’-baca kurumu
fulm’- yıldırım çakması
fum’-sigara dumanı,duman
fund’-dip,temel
fundament’-temel,esas
funebr’-yas tutmak
funel’- huni,baca,boru
fung’-mantar
funt’-funt,ingiliz ağırlık birimi
furaĝ’-yem,hayvan yemi
furioz’-kızgın,öfkeli
fuŝ’-bozmak,kötü işlemek
fut’-uzunluk ölçüsü

G

gaj’-neş’eli,sevinçli
gajn’-kazanmak
gal’—safra,öd
galoŝ’-galoş,lastik ayakkabı
gamaŝ’- dolak,tozluk
gant’-eldiven
garant’-garanti etmek,
garb’-ekin demeti
gard’-korumak
gargar’-gargara
gas’-gaz
gast’-misafir
ge-her iki cinsiyet(5)
general’-general (askeri)
gent’-aşiret
gest’-hareket,jest
glaci’-buz
glad’-ütüleme
glan’-meşe palamudu
glas’-su,içki bardağı
glat’-düz,yassı
glav’-kılıç
glit’-kaymak
glob’-yuvarlak,top
glor’-şan,şöhret
glu’-tutkallamak,zamklamak
glut’-yutmak
gorĝ’-boğaz
graci’-zarif,latif,güzel
grad’-derece,sınıf
graf’-graf,kont
grajn’-tane
grand’-ulu,yüce
gras’-yağlı madde,yağ
grat’-kaşımak,tırmalamak
gratul’-tebrik etmek
grav’-önemli,mühim olay
graved’-hamile,gebe
gravur’-gravür,oymak
gren’-tahıl,tane
gri’-yulaflapası,bulgur çorbası
grifel’-taş üze,ne yazmak için kalem
gril’-cırcır böceği
grinc’-gıcırdatmak
griz’-gri renk(dönüşümlü)
gros’-İstanbul üzümü
gru’-turna kuşu.
grup’-grup
gudr’-katran
gum’-guma,ağaçtan akan yapışkan madde
gurd’-varil,fıçı
gust’-tat,lezzet
gut’-damla
guvern’-terbiye etmek,mürebbiye
gvard’-muhafız,has asker
gvid’-yönetmek,idare etmek

Ĝ

ĝarden’-bahçe
ĝem’-inlemek,ohlamak
ĝen’-sıkılmak,çekinmek
ĝeneral’-genel,umumi
ĝentil’-nazik,kibar
ĝerm’-cenin,tohum
ĝi- ( o) eşya ve cinsiyeti belli olmayan şey için zamir
ĝib’-kambur
ĝiraf’-zürafa
ĝis-kadar
ĝoj’-sevinmek,kıvanç duymak
ĝu’-zevk almak,beğenmek,hoşlanmak
ĝust’-tam,doğru,uygun

H

hajl’-dolu,dolu halinde yağmak
hak’-kesmek,parçalamak
hal’-hol,geniş salon
haladz’-kötü koku,tebahhur
halt’-stop,dur(geç.)
har’-saç
hard’-sert,çetin
haring’-ringa balığı
harp’-harp,çalgı
haŭt’-deri,cılt
hav’-sahip olmak,malik olmak
haven’-liman
heder’-sarmaşık
hejm’-yuva,ocak,eve ait
hejt’-ısıtmak
hel’-açık,aydın
help’-yardım ,yardım etmek
hepat’-karaciğer
herb’-ot,çimen,çayır
hered’- miras almak,kalıtım
hero’-kahraman,yiğit,cesur
hieraŭ-dünkü gün
hirt’-kızgın,tüyleri dikilmiş
hirud’-sülük
hirund’-kırlangıç
histrik’-oklu kirpi
hodiaŭ –bugün
hok’-kanca,gege
hom’- insan insanoğlu
honest’-namuslu,dürüst
honor’-onur,şeref
hont’-ayıp,utanç verici
hor’-saat,vakı zaman olarak
horde’-arpa,arpa lapası
horloĝ’- kol veya duvar saati
huf’ - toynak,çift tırnaklı hayvan
humil’-alçak gönüllü,yumşak başlılık
humor’-ruh hali,ruhsal durum,nüktedanlık,mizah
hund’-köpek

Ĥ

ĥaos’-kaos,karışıklık
ĥimer’-hayal,hülya
ĥoler’-kolera
ĥor’-koro

I

i -mastar takısı(4)
ia-bazı şekilde
ial- bazı sebeple
iam-bir zamanlar,vaktiyle
id’-yeni çıkmış bitki veya yeni doğmuş bebek (6)
ide’-fikir,mefhum,kavram
ie-herhangi bir yerde
iel-herhangi bir şekilde
ies_bir kimsenin,birinin
ig’-bir şeye sebep olmak veya oldurmak(6)
iĝ’-olmak(6)
il’-enstrüman,alet
ili-onlar,onlara(6)
ilumin’-aydınlatmak,tan yeri ağarması,şafak sökmek
imag’—hayal etmek
imit’-taklit etmek
imper’-imparatorluk
implik’-örmek,karıştırmak,zor duruma sokmak
impres’- intiba,izlenim
in’-dişil cinsiyete ait isimlerin sonuna konan takı(6)
incit’-kızdırmak,öfkelendirmek,sinirlendirmek(6)
ind’- bel.değer,layık,münasip
indign’-tiksinti,nefret,iğrenmek
indulg’-acımak,korumak,esirgemek
infan’-çocuk,
infekt’-bulaşma,sari
infer’-cehennem
influ’-etkilemek,tesir etmek
ing’-bel. tutmak,kulp(6)
iniciat’-icat etmek,yaratmak
ink’-mürekep(dönüşümlü)
inklin’-temaül,eğilim
insekt’-haşere
insid’-komplo kurma
instru’-öğretmek
insul’-ada
insult’-hakaret etmek,incitmek
int’-aktifgeçişli fiil
intenc’-niyet(4)
inter-arada,ortasında,arasında
interes’- alaka,ilgi
intern’-içerden,dahilden,iç olarak,dahili olarak
intest’-bağırsak,
intrig’-entrika,
invit’-davet etmek
io- birşey
iom’-biraz,bir miktar
ir’-gitmek,yürümek,yol almak,ilerlemek
is –geçmiş hal(4)
ist’- bel. meslek(6)
it’-bel.geçmiş particip (4)
iu- herhangi biri
izol’-tecrit etmek

J

j-bel.çoğul bitim eki(2)
ja- aslında,gerçekten,hakikaten
jak’-ceket
jam-evvelce,şimdiden,zaten
jar’-sene,yıl
je-belirsiz öntakı ,edat (2)
jen- işte.shi jen ploras,,jen ridas.İşte o,kah ağlıyor,kaj gülüyor.
jes-evet
ju-nekadar….des-okadar….
jug’-esaret,kölelik,boyunduruk
jugland’-ceviz
juĝ’-mahkum etmek.
juk’-kaşınmak
Juli’-Temmuz
jun’-genç
Juni’-Haziran
jup’-etek
just’-tamam,doğru
juvel’-mücevher,ziynet

Ĵ

ĵaluz’-kıskanç
ĵaŭd’-perşembe
ĵet’-atmak,fırlatmak
ĵongl’-hokkabazlık yapmak
ĵur’-yemin etmek
ĵus’-henuz,şimdi,az önce(geçmiş zaman)

K

kaĉ’-lapa,püre
kadr’- çerçeve(isim)
kaduk’-eskimiş yıpranmış
kaf’- kahve
kaĝ’-kafes
kahel’-çini veya fayansla kaplama
kaj-evet
kajer’-defter
kajut’-kabin
kal’-nasır
kaldron’-kazan
kaleŝ’-binek arabası
kalik’-ayaklı bardak
kalk’-kireç
kalkan’-topuk,ökçe
kalkul’-hesap yapma
kalson’-don,kilot
kalumni’-iftira,leke
kamarad’-arkadaş,yoldaş
kambi’-kambiyo
kamel’-deve
kamen’-ocak
kamp’-arazi,mera,meydan
kan’-kamış,saz
kanab’-kenevir,kendir
kanajl’-alçak,kahpe,namussuz kimse
kanap’- kanape,sedir,divan
kanar’-kanarya
kandel’-mum
kankr’-deniz yıldızı
kant’- şarkı söylemek
kap’-baş,kafa
kapabl’-kabiliyet,beceri,yetenek
kapel’-küçük kilise,küçük koro heyeti,orkestra
kapr’-teke
kapric’-kapriz,geçici arzu,geçici heves
kapt’-tutmak,yakalamak
kar’-kıymetli,değerli,aziz
karaf’-cam şişe
karb’-kömür, ateş koru,kor
kard’-deve dikeni
kares’-oksamak,sevmek
kariofil’-karanfil
karn’-beden,ten
karot’-havuç
karp’-sazan balığı
kart’-resimli kart,posta kartı,kart vizit
kartoĉ’-fişeklik,kartuş
karton’-karton
kas’-kasiyer
kaserol’-tencere
kask’-miğfer,çelik başlık,
kastel’-şato,derebey konağı
kastor’-kunduz
kaŝ-saklamak
kaŝtan-kestane
kat’-kedi
katar’-ingin,nezle ,bağırsaklarda ingin
katen’-zincir
kaŭz’-sebep olmak
kav’-mağara,in
kavern’-oyuk
ke-ki(bağlaç)
kel’-mahzen,bodrum,yer altı depo
kelk’-birkaç,belirli sayı,bir miktar
kelner’-garson
kern’-çekirdek
kest’-kutu,sandık
kia –nasıl,ne biçim bir kişi
kial- neden,ne için
kie- nerede,nereye
kiel-nasıl,gibi
kies-kimin
kio-ne( eşya)
kiom-nekadar,ne miktar,kis’-öpmek-kiu-kim,hangisi
kis’-öpmek
kiu-kim,hangis
klaft’-belirli uzunluk birimi(I)
klar-’açık,(s)
klas’-sınıf
klav’-piyano
kler’-aydın,münevver,okumuş
klin’-eğilme
klopod’- cabalamak
kluz’-savak,savaktan akan su
knab’-erkek çocuk
kned’-yoğurmak,masaj yapmak
kobold’-küçük şeytan,vampir
kojn’-çivi,civata(I)
kok’-horoz
koks’-kalça
kol’-boyun
kolbas’-salam, sosis,et ürünleri
koleg’-meslekdaş,koldaş
kolekt’-toplamak
koler’-kızmak,öfkelenmek
kolomb’-güvercin
kolon’-sütun,direk
kolor’-renk
kolum’-yaka,gerdanlık,halka
kom’-virgül
komb’-taramak,tarak
komenc’-başlamak.başlangıç
komerc’-ticaret(geçişli)
komfort’-rahatlık,refah,komfor
komisi’-yüklemek,görevlendime,vazifelendirme
komitat’-komite,icra komitesi,merkez komitesi
komiz’-katip,yazıcı
komod’-çekmeceli dolap
kompar’-mukayese etmek,kıyas etmek
kompat’-acımak,merhamet etmek
komplez’-yardım etmek,lütufkar olmak
kompost’-dizgici,mürettip
kompren’-anlamak
komun’-toplu,umumi
kon’-tanımak,bilmek,kanunları bilmek
kondamn’-mahküm etmek,
kondiĉ’-şart
konduk’-yönetmek,yönlendirmek
kondut’-tutum,davranış,tavır
konfid’-inanmak,güvenmek
konfuz’-kafa karışıklığı,şaşkın
konjak’-konyak
konklud’-neticelendirmek,sonuç çıkarmak
konkur’-yarışmak
konkurs’-konkurs,yarışma,spor yarışması
konsci’-bilinçli,farkında olarak
konserv’-korumak- bir şeyi muhafaza etmek
konsol’-teselli etmek
konstat’-tespit etmek
konstern’-afallaştırma,şaşkınlaştırma,hayrete düşürme
konstru’-inşa etmek,kurmak
kontant’-tediye etme, ödemek
kontor’-ticari ofis
kontraŭ-karşı,aksi, aykırı,aleyhinde
konven’-uymak,yakışmak
konvink’-ikna etmek,
kor’-kalp,yürek
korb’-sepet
kord’-tel,çalgı teli,
korekt’-düzeltmek
kork’-tapa
korn’-boynuz
korp’-vucut,beden
kort’-avlu,bahçe,saray
korv’-kuzgun
kost’-fiyat,değer
kot’-çamur
koton’-pamuk
koturn’-bıldırcın (kuş)
kov’-suyu bulandırmak,kuluçkaya yatmak
kovert’-zarf
kovr’-örtmek
kraĉ’-tükürmek,balgam sökmek
kred’-inanmak
krajon’-kalem
kramp’-mengene
kran’-çeşme tıpası
kran’-kafa tası
kravat’-boyun bağı,kravat
kre’-yaratmak,meydana getirmek
kred’-inanmak
krem’-kaymak
kresk’-büyümek
kret’-tebeşir
krev’-patlamak,çatlamak
kri’- çığlık
kribr’-tohum veya un,ekmek saçmak
krim’-cinayet
kripl’-sakat
kroĉ’-asmak,iliştirmek
krom-dan,gayri,başka,haricinde
kron’-taç
kroz’-boydan boya geçmek
kruc’-haç
kruĉ’-testi,kana
krud’-ham,kaba
kruel’-acımasız,insafsız
krur’-ayak,masa ayağı
krut’-sarp,dik,yalçın
kubut’-dirsek
kudr’-dikmek
kuf’-kadın şapkası
kugl’-kurşun
kuir’-yemek pişirmek
kuk’-talı,unlu mamul tatlı
kukol’-guguk kuşu
kukum’-salatalık
kukurb’-kabak
kul’-sivrisinek
kuler’-kaşık
kulp’-suçlu
kun-ile,birlikte,beraber
kunikl’-ev tavşanı
kupr’-bakır
kur’-koşmak
kurac’-tedavi etmek
kukol’-guguk kuşu
kukum’-salatalık,taze hıyar
kukurb’-kabak
kul’-sivrisinek
kuler’-kaşık
kulp’-suçlu
kun-ile,beraber
kunikl’-ev tavşanı
kupr’-bakır
kur’-koşmak
kurac’-tedavi etmek
kuraĝ’-cesaretlendirmek,yüreklendirmek
kurb’-eğri,eğri çizgi,eğri sokak
kurten’-perde
kusen’-yastık
kuŝ’-yatmak
kutim’-alışkanlık,adet,huy
kuv’-yuvarlak büyük,içi dolu fıçı
kuz’-amcaoğlu,dayıoğlu,kuzen
kvankam-velevki
kvant’-miktar
kvar’-dört
kvartal’-mahalle(şehir semti)
kvazaŭ-sanki
kverk’-meşe ağacı
kviet’-sakin,rahat
kvin-beş
kvitanc’-makbuz

L

la-harfitarif,artikel
labor’-çalışmak,işlemek
lac’-yorulmuş,yorgun,bitkin
laĉ’-kurdela,ayakkabı bağı,
lad’-ince teneke,lamarin
laf’-lav,
lag’-göl
lak’-parlatmak,parlatıcı
lake’-hizmetkar,lakey
laks’-mushil,ishal
lakt’-süt
lam’-aksamak,topallamak
lamp’-lamba
lan’- yün
land’-memleket
lang’-dil
lantern’-fener
lanug’-kıl
lard’-domuz yağı
larĝ’-geniş
laring’-yutak
larm’-gözyaşı
las’-bırakmak,serbest
last’-son,nihai
laŭ-göre,bana göre
laŭb’-kameriye
laŭd’-övmek
lav’-yıkamak
lecion’-ders
led’-işlenmiş deri
leg’-okumak
legom’-sebze
leĝ’-kanun
lek’-sızıntı
lent’-mercimek
lentug’-çil
leon’-aslan
lepor-yaban tavşanı
lern’-öğrenmek
lert’-becerikli
leter’-mektup
lev’-kaldırmak,yük kaldırmak
li-o(erkek)
liber’-serbest,hür bırakmak
lien’-dalak
lig’-bağlamak,bağ kurmak
lign’-odun
lim’-sınır,hudut
limak’-sümüklü böcek
lin’-keten
lingv’-lisan
lini’-hat,çizgi
lip’-dudak
lit’-karyola
liter’- harf(alfabe harfi)
liver’-temin etmek,getirmek
log’-çekmek,aldatmak
loĝ’-ikamet etmek
lok’-yer
long’-uzun
lorn’-teleskop
lot’-kur’a çekmek
lu’-kiralamak
lud’-oynamak,komedi,keman çalmak
lul’-sallamak
lum’-aydınlık vermek,ışık saçmak,parlamak
lumb’-bel
lun’-ay
Lund’-pazarertesi
lup’-kurt
lupol’-bot.şerbetçi otu
lustr’-cilalamak
lut’-lehimlemek,kaynatmak
lutr’-zool.su samuru

M

mac’-mayasız ekmek
maĉ’-çiğnemek,sakiz
magazen’-mağaza
Maj’-Mayıs
majest’-majeste,haşmetmehab
majstr’-usta,üstad bilim alanında
makler’ist’-simsar,komisyoncu
makul’-leke,nokta
makzel’-anat. Çene,çene kemiği
mal’-bel..aksi ,tersi,ifade eder(5)
man’-el
manĝ’-yemek yemek
manier’- tarz,usul
manik’-elbise kolu
mank’-eksik olmak,noksan olmak
mar’-deniz
marĉ’-bataklık
marĉand’-pazarlık etmek,ticaret yapmak
Mard’-salı
marŝ’-yürümek
martel’-çekiç
mason’-duvarcı ustası
mast’-direk,gemi direği
mastr’-mal sahibi
maŝ-ağ,şebeke
mashin’- makine
maten’-sabah
matrac’-yatak,şilte
matur’-olgun,yetişmek,kemale gelmek
mebl’-mobilya,mefruşat,döşeme,ev eşyası
meĉ’-fitil
mejl’-mil,uzaklık ölçü birimi
mel’- porsuk
meleagr’-. hindi
melk’-sağmak,süt sağmak
mem-kendisi,kendileri
membr’-üye ,aza
memor’-bellek,zihin,hatıra
mend’-ısmarlamak
mensog’-yalan söylemek,yalan
menton’-alt çene
merit’-değer,layık
Merkred’-çarşamba
meti’-zanaat
mey’-martı
mez’-orta,ara yerde
mezur’-ölçü,miktar,ölçmek
mi-ben
miel’-bal
mien-yüz ifadesi
migdal’-badem
migr’-göç etmek
miks’- karıştırmak
mil’- bin
milit ‘–savş,harb
minac’-tehdit etmek,korkutmak
miop’-miyop
miozot’-bot.beni unutma çiçeği
mir’-hayran kalmak,şaşırmak
mister’-sır,çözülemeyen
mizer’-sefalet
moder’-itidalli,soğukkanlı
modest’-mütevazi,tevazy,alçakgönüllü
mok’-alay etmek,istihza etmek
mol’-yumşak
mon’-para
monaĥ’-keşiş,rahip
monarĥ’-monarşi,mutlakiyet
monat’-ay
mond’-dünya
mont’-dağ
montr’-göstermek
mor’-alışkanlık,huy
morbil’-kızamık
mord’-ısırmak
morgaŭ-yarın sabah
mort’-ölmek,öldürmek
morter’-harç
moŝt’-haşmetmehab
mov’-hareket etmek(geç.)
muel’-öğütmek, (hububat)
muĝ’-böğürmek
muk’-sümüksü deri
mult’-çok
mur’-duvar
mus’-fare
musk’-yosun
muskol’-adale,kas rd’-hardal
mustard’-hardal
muŝ’-sinek (böcek)
mut’-dilsiz,aptal,sersem

N

N’e.o ı-tümleç,(2)
naci’-millet
naĝ’-yüzmek
najbar’-komşu
najl’-çivi
najtingal’-bülbül
nap’-şalgam
nask’-doğmak,doğurmak
natur’-tabiyat,doğa
naŭ-dokuz
naŭz’-bulantı
naz’-burun
ne-hayır
nebul’-sis
neces’-lüzumlu,gerekli
negoci’-müzakere,
neĝ’-kar
nek-hiçbir
nenia-hiçbir çeşit
neniam-hiçbir zaman
nenie-hiçbir yerde
neniel-hiç bir şekilde
nenies- hiçkimsenin
nenio-hiçbir şey
neniu-hiç bir kimse
nep’-erkek torun
nepr’-muhakkak,şartsız
nest’-yuva
net’-açık,temiz
nev’-yeğen erkek
ni-biz
niĉ’-duvarda oyuk,vazo,eşya koymak için
nigr’-siyah
nivel’-seviye,derece
nj-kadın ismi sonunda nazikane hitab(6)
nobel’-nobel ödülü
nokt’- gece
nom’-isim,ad
nombr’-sayı,rakam
nord’-kuzey
nov’-yeni
nu! Eh,iyi!
nuanc’-nüans,gölge
nub’-bulut
nud’-çıplak
nuk’-ense
nuks’-kabuklu meyva,ceviz,badem,fındık,kestane
nul’-sıfır
numer’-sayı,
nun-şimdi
nur-sadece,yalnız
nutr’-doyurmak,beslemek

O

o-e-(isimler)
obe’-itaat etmek
objekt’- şey,eşy
obl…katlama,çoğaltma ,duobla-iki kat(3)
obstin’-inatçı,dikkafalı
odor’-koku,parfüm
ofend’-gücendirmek
ofer’-fedakarlık etmek
ofic’-vazife,işyeri
oft’-sık
ok-sekiz
okaz’-olmak,meydana gelmek,o’-olay
okcident’-batı
Oktobr’-ekim
okul’-göz
okup’ -meşgul olmak,oyalamak
ol-dan,den(2)
ole’-yağ
omar’-istakoz
ombr’-gölge
ombrel’-şemsiye
on-bel.parçalanma’yı ifade eder(3)
ond’-dalga
oni -onlar ,insanlar,onlar(3)
onkl’-amca
ont-gelecek zaman etken ortaç(4)
op-toplu sayılar ifade eder(3)
opini’-düşünce,fikir
oportun’-fırsat
or’-altın
ord’-düzen,intizam
ordon’-emir etmek
orel’-kulak
orf’-yetim
orgen’-organ,aza (adale)
orient’-doğu
ornam’-süslemek,
os-gelecek zaman fii çekimi(4)
osced’-esnemek
ost’-kemik
ostr’-zool.istiridye
ot -gelecek hal(4)part.pase
ov’- yumurta

P

pac’-barış
pacienc’-sabırlı,tahammüllü,tedavi altında bulunan hasta
paf’-patlama,ateş
paĝ’-sayfa(kitap sayfası)
pajl’-saman
pak’-paket
pal’-soluk,renksiz(sıfat)
palac’-palas,saray
palis’-direk,kazık
palp’-dokunma(hissederek)
palpebr’-kirpik
pan’-ekmek
pantalon’-pantalon
pantofl’-terlik
pap’—papaz
papag’-papagan
papav’-gelincik
paper’-kağıt
papili’-kelebek
par’-çift
pardon’-özür,af dilemek
parenc’-akrabalık,yakın,hısım
parker’-ezber
parol’-konuşma
part’-kısım,parça
parti’-parti
pas’-geçmek(geçişli)
paser’-serçe kuşu
pasion’-ihtiras
Pask’-paskalye
past’-pasta,hamur işi yiyecek
pasteĉ’-küçük pasta
pastr’- pastörkilise gözetmeni
paŝ’-adım
paŝt’-otlatmak,gütmek(hayvan)
pat’-kızartma tavası
patr’-baba
paŭz’-ara,müddet
pav’-tavus kuşu
pavim’-taş döşeme,pavaj
pec’-parça
peĉ’-çam sakızı
peg’-ağaçkakan
pejzaĝ’-manzara
pek’-günah ,günah işleme
pekl’-tuzlama
pel’- kovmak,defetme
pelt’- kürk
pelv’-basen,legen kemiği
pen’-caba
pend’-asmak(geç.)
penik’-resim fırçası
pens’-düşünmek
pent’-pişman olmak,tövbe etmek
pentr’-resim ,taslak çizmek
pep’-cıvıldamak
perk-’tatlı su levreği(balık)
perd-kaybetmek
perdrik’-keklik
pere’-ölmek,mahvolmak
perfekt’-tam,mükemmel,kusursuz
perfid’-ihanet etmek-ihbar etmek,ifşa etmek
perl’-inci
persik’-şeftali
pes’-tartma(geç.)
pest’-veba
pet’-rica,istek
petol’-delirmek,çıldırmak
petrol’-petrol
petrosel’—maydanoz
pez’-ağırlık(kütle)
pi’-dindar,sofu
pied’-ayak(vücutla ilgili)
pig’-saksağan
pik’-iğne batırmak,sokmak
pilk’-oyun topu
pin’-çam ağacı
pinĉ’-çimdiklemek
pingl’-toplu iğne
pint’-en yükseık nokta,bir şeyiğn sivri tarafı,italyan çam ağacı
pip’-lüle (tütün)
pipr’-kara biber
piz’-bezelye
plac’-yer,meydan
plaĉ’-hoşa gitmek,hoşlanmak
plad’-çini tabak
plafon’-tavan
pland’- taban(ayak tabanı)
plank’-döşeme
plant’-bitki
plat’-düz,yuvarlak taş
plaŭd’-alkışlamak
plej- en,daha fazla(2)
plekt’-örmek
plen’-doldurmak, su dolu bardak
plend’-şikayet etmek,dert yanmak,sızlanmak
plet’-tepsi,tabla,altlık
plezur’-zevk,keyif
pli-daha fazla(2)
plor’-ağlamak
plu-öteye,öte tarafa
plug’-sürmek,toprak,tarla sürmek
plum’-kuş tüyü,,mürekkepli kalem
plumb’-kurşunla mühürlemek,damgalamak
pluv’-yağmur
po-şer,birer,ikişer
pokal’-kup,büyük bardak
poliĉ’-poliçe
poligon’-atış sahası
polur’-parlatmak
polus’-kutup(K.veya G.)
polv’-toz
pom’-elma
ponard’-kama,hançer
pont’-köprü
popl’-kavak ağacı
popol’-halk
por-için,senin için
pord’-kapı
pork’- domuz
port’-taşımak
posed’-malik olmak,sahip olmak
post’-sonra, arkada
posten’-memuriyet,vazifelendirmek
poŝ’-cep
poŝt’-posta(isim)
potenc’-güç,kuvvet
pov’-yapmak,yapabilmek
pra-çok önce,eski zamanda,praavo-dedemin dedesi
prav’-doğru,fikirde haklı ( vs.)
precip’-bilhassa,öncelikle
preciz’-tam olarak
predik’-vaiz vermek
prefer’-tercih etmek,üstün tutmak
preĝ’-dua etmek
prem’-bastırmak,sıkıştırmak
premi’-ödüllendirmek,mükafatlandırmak(isim)
pren’-almak
pres’-basmak(kitap),yayınlamak
preskaŭ-hemen,hemen,nerdeyse
pret’-hazır
preter’-dolayında,etrafında
prez’-fiyat,kıymet,bedel
prezent’-temsil etmek
pri-hakkında,ait,ilgili
princ’-prens
princip’-ilke,prensip
printemp’-ilkbahar,ilkyaz
privat’-özel,şahsi
pro- yüzünden,dolayı,sebebiyle
procent’-yüzde,bir şeyin yüzdesi
proces’-gelişme,seyir,inkişaf
produkt’-mamulat,verim,ürün
profund’-derin
prokrast’-tehir etmek,uzatmak
proksim’-yakın
promen’-gezinmek,parkta gezinmek
promes’-vaadetmek
propon’-teklif etmek,öne sürmek
propr’-kendine ait,şahsi
prosper’-başarılı olma,ilerlemek
prov’-denemek,tecrübe etmek
proviz’-tedarik etmek,erzak
prujn’-çığ,kırağı
prun’-erik,
prunt’-ödünç almak,ödünç vermek
pruv’-tastik etmek,kanıtlamak
pugn’-yumruk
pul’-pire
pulm’-akciğer
pulv’-barut
pulvor’-toz şeklinde,toz boya
pump’-pompalama,emme
pun’-cezalandırma
punkt’-nokta
punt’-dantel,dantel işi
pup’-oyuncak bebek
pur’-temiz,pak
pus’-irin,cerahat
puŝ’-dürtme,itekleme
put’-pınar
putr’-çürüme ( dönüşümsüz )

R

rab’-soymak,yağmalamak,talan etmek
rabat’-fiyatta indirim
raben’-haham
rabot’-rendeleme
rad’-tekerlek
radi’-yaymak,saçmak
radik’-kök
rafin’-rafine,ince
rajd’-ata binmek,(at sürmek vs.)
rajt’-hak,yetki,
rakont’-anlatmak
ramp’-sürünmek,yüzüstü sürünmek
ran’-kurbağa
ranc’-aımış,bozulmuş,kokmuş tereyağ
rand’-bir şeyin kenarı
rang’-rütbe,derece,seviye
rapid’-hızlı,sür’atli
raport’-rapor
rast’-tırmıkla saman toplama
rat’-iri sıçan,sosal
raŭk’-sesi kısılmak,boğuklaşmak
raŭp’-tırtıl
rav’-hayran bırakmak,büyülenmek
raz’-traş etmek
re’-yeniden,(5)tekrar
redakci’-yayın,gazete idarehanesi
redaktor’-yayıncı
reg’-idare etmek,yönetmek
regal’-ağırlamak,ziyafet çekmek
regn’-Devlet krallık
regul’-kaide,usul,yöntem
reĝ’-kral
rekompenc’-ödüllendirmek,mükafatlandırmak
rekt’-doğrudan
rel’-demiryolu
rem’-kürek çekmek,su çekmek
rembur’-doldurmak,tıkıştırmak
rempar’-toprak tabiye,istihkam duvarı
ren’-böbrek
renkont’-karşılamak
renvers’-devirmek,altüst etmek
respond’-yanıt,cevap vermek
rest’-kalan para,par üstü
restoraci’-tamir etmek,onarmak
resum’-özetlemek
ret’-ağ,balık ağı,telefon ağı
rev’-rüya görmek,hayal etmek
rib’-frenk üzümü
ribel’-isyan etmek,ayaklanmak
ricev’-almak,kabul etmek
riĉ’-zengin
rid’-gülmek
rifuĝ’-sıgınmak,iltica etmek
rifuz’-inkar etmek
rigard’-bakmak
rigl’-içerden kapıyı demirleyerek ,sürgüleyerek kapatmak
rikolt’-biçmek, hasatı veye ürünü toplamak
rilat’-bağlantılı,ilgili
rim’-kafiyelemek
rimark’-not etmek,sezmek,farketmek
rimed’-çare,tedbir,vasıta
rimen’-kayış,şerit,band
ring’- yüzük,halka, daire,yuvarlak fıçı(isim)
rip’-yarmak,kesmek
ripet’-tekrar etmek,ripoz’- dinlenme,istirahat etme
ripoz’-dinlenme,istirahat etme
riproĉ’-sitem etmek,kınamak
river’-dere,çay,ırmak,nehir
riz’-pirinç
rod’-çubuk,değnek,asa
romp’-kırmak,taş kırmak(geç.)
rond’-yuvarlak,çember
ronk’-horlama
ros’-çığ
rost’-kızartmak,ekmek
rostr’-hortum,fil hortumu,böceklerde hortum
roz’-gül
rub’-çöp,döküntü
ruband’-kurdela
rubon’-yakut
ruĝ’-kırmızı
rukt’-geğirmek
rul’-yuvarlamak,rulo yapmak
rust’-pas,küf
ruz’-hilekar,kurnaz

S

Sabat’-cumartesi
Sabl’-kum
sag’-ok
saĝ’-akıllı,bilgin
sak’-çanta,torba,çuval
sal’-tuzlama
salat’-salata
salajr’-maaş, aylık
salik’-söğüt ağacı
salm’-alabalık
salt’- atlamak,sıçramak,hoplamak
salut’-selamlamak
sam’-keza,dahi,tıpkı
san’-sağlık,sıhhat
sang’-kan,dem
sankt’-mukaddes,aziz
sap’-sabun
sark’-samanlık
sat’-doymak,tok
saŭc’-sos’a yatırmak,sos kabı
sav’-korumaya almak,koruma,muhafaza etme
sci’-bilmek,bir şeyi
scienc’-bilim,ilim
sciur’-sincap
se-şayet,eğer
seb’-içyağı,donyağı,mumyağı
sed-lakin,ama
seg’-bıçkı,testere
seĝ’-sandalye,iskemle
sek’-kuru
sekal’-çavdar
sekc’-parçalama,kesme
seks’-cinsiyet
sekv’-takib etme
sel’-eyer,semer
sem’- tohum ekmek,saçmak,serpmek
semajn’-hafta
sen-edat…siz,sız,,suz,süz,sensiz,onsuz
senc’-mana,anlam
send’-göndermek
sent’-duymak,hissetmek
sep-yedi
Septembr’-Eylül
serĉ’-aramak
seri’-sıra,seri
serioz’-ciddi
serur’-kapı tokmağı,anahtarlık(isim)
serv’-hizmet etmek
ses-altı
sezon’-mevsim
si-o,kendi kendine
sibl’-ıslık sesi çıkarmak
sid’-oturmak
sieĝ’-kuşatmak,muhasara
sigel’-mühür,damga
sign’-imzalamak
signif’-mana,ifade etmek
silab’-hece,en ufak ayrıntı
silent’-sessiz olmak veya kalmak
silik’-çakmaktaşı
silk’-ipek
simi’-maymun
simil’-benzer
simpl’-basit
singult’-hıçkırmak
sinjor’-Beyefendi,Bay
sitel’-kova
situaci’-vaziyet,durum
skal’-basamak,skala
skapol’-omuz küreği
skarab’-mayıs böceği
skatol’-kutu
skerm’-iskrim,kılıç talimi yapmak
skiz’-taslak,kroki
sklav’-esir
skrib’- yazmak
sku’-silkelemek,sallamak,hırpalamak
skulpt’-heykeltraş,heykel yapmak
skvam’-balık pulu
smerald’-zümrüt
sobr’-ciddi,kendine hakim,ağır başlı,ılıman
societ’-toplum,cemiyet
soif’-susamak
sojl’-eşik
sol’-yalnız,tek
soldat’-asker
solen’-vakur,ağır başlı
solv’-çözmek,halletmek
somer’-yaz
son’-ses vermek,ses çıkarmak
sonĝ’-(uykuda) rüya görmek
sonor’-zil sesi
sopir’-özlemek,şiddetle arzu etmek
sorb’-nefes çekerek içmek,höpürdetmek
sorĉ’-büyü yapmak,sihir yapmak
sovaĝ’-vahşi,yaban
spac’-uzay,saha,alan
spec’-çeşit,cinse,nevi’ye ait.
spegul’-ayna
spert’-deneme,tecrübe
spez’-hesap devretmek,ciro(para)
spic’-baharat,çeşni
spik’-başak bağlamak
spin’-omurga,belkemiği,diken
spinac’-ispanak
spir’-solumak,nefes almak
spirit’-ruh
spit’-velevki,inadına,alacağın olsun
spong’-sünger,ıslak bezle silmek
sprit’-nükteli,esprili,hazırcevap
spron’-mahmuzlamak,kışkırtmak
stab’- personel birliği(şahıslar)
staci’-istasyon
stal’-ahır,küçük dükkan
stamp’-damgalamak,mühürlemek
stan’-kalay(ince metal)
standart’-bayraktar,sancaktar
stang’-sırık,direk,kazık
star’-ayakta durmak,dikilmek
stat’-durum,vaziyet
steb’-makine ile dikmek
stel’-yıldız
sterk’- doğal gübre
stern’-yayılmak,yere dağılmak
stomak’- mide
strab’-şaşı,şehla
strang’-tuhaf,acayip
strat’-sokak
streĉ’-germek,esnetmek
strek’-hat çekmek,çizgi çekmek
stri’-bariz yol,çizgi
strig’-baykuş,gece kuşu
strik’-ayaklanma,yürüyüş(çalışanlar,işçiler)
strut’- devekuşu
stup’-kıtık,çuval
sturn’-sığırcık kuşu
sub-altında,(masa) altında
subit’-aniden,ansızın ,birdenbire
suĉ’-emzirmek,emmek
sud’-güney
sufer’-acı çekmek,ıztırap duymak
sufiĉ’-yetrli,kafi
sufok’- boğulmak,nefes almada zorlanmak(geç.)
suk’-özsu,meyva suyu,usare
sukcen’-kehribar
sukces’-başarı,muvaffakiyet
suker’- şeker
sulfur’-kükürt
sulk’-buruşturmak,yüz çizgisi,kırışıklık
sum’-meblağ,miktar
sun’-güneş
sup’-çorba
super-üstünde,masa üstünde,üstün kalite
superstiĉ’-hurafe,batıl
supoz’-tahmin etmek
supr’-üst,tepede
sur-üzerinde,sur la chielo-gökyüzünde
surd’-sağır
surtut’-üst elbise,manto,uzun elbise
svat’-dünür,evlilik için aracı olmak
sven’-bayılmak,kendini kaybetmek
sving-sallamak,fırlatmak(geç.)

Ŝ

ŝaf’-koyun
ŝajn’-görünmek,gibi gelmek
ŝak’-şahmat
ŝancel’-yerinden oynatmak,sallamak,kımıldatmak(geç.)
ŝanĝ’-değiştirmek(geç.)
ŝarĝ’-yüklemek
ŝat’-hoşa gitmek
ŝaŭm’-köpük
ŝel’-kabuk
ŝelk’-askı,hammal askısı
ŝerc’-şaka yapmak,latife
ŝi-o(üçüncü tekil şahıs zamiri-kadın için)
ŝild’-kalkan,asker kalkanı
ŝim’-küf,küflenmek
ŝink’-jambon
ŝip’-vapor
ŝir’-yırtmak,parçalamak
ŝirm’-sığınak,barınak,koruntuluk
ŝlim’-balçık,çamur
ŝlos’-kilitlemek
ŝmac’-şapırdatmak,şapırdatarak yemek yemek
ŝmir’-sürmek,yağ sürmek
ŝnur’-ip,sicim,şerit
ŝov’-itmek,itelemek,sokmak
ŝovel’-kürekle atmak
ŝpar’-biriktirme,para,güç
ŝpin’-eğirmek,yün
ŝpruc’-fışkırmak
ŝrank’-dolap
ŝraŭb’-civata,vida
ŝtal’-çelik
ŝtat’-devlet
ŝtip’-yakmak için kütük,ağaç gövdesi
ŝtel’-çalmak,aşırmak
ŝtof’-kumaş
ŝton’-taş
ŝtop’-tıkamak
ŝtrump’-çorap,çorap için jartiyer
ŝtup’-basamak
ŝu’-ayakkabı
ŝuld’-borç
ŝultr’-omuz
ŝut’-atmak,fırlatmak
ŝvel’-şişme
ŝvit’-terleme

T

tabak’-tütün
tabel’-tabela,liste
tabl’-masa
tabul’-yazı,resim tahtası
tag’-gün
tajlor’-terzi
taks’-tahmin etmek,kestirmek
tali’-bel,endam,boy
talp’-köstebek
tambur’-davul
tamen-fakat,lakin
tapet’-duvar kağıdı
tapiŝ’-halı,kilim
tas’-bardak,kupa
taŭg’-uygun
tavol’-kaplama,kat,tabaka
te’-çay,
teg’-kapamak,örtmek
tegment’-çatı, dam
teks’-dokuma
teler’-tabak, yemek kabı
temp’-zaman,vakit
tempi’-şakak kemiği
templ’-mabed,tapınak
ten’-tutmak,yakalamak
tend’-çadır
tent’-baştan çıkarmak,imrendirmek
ter’-yer,toprak
tern’- aksırmak
terur’-terör,korku,dehşet,yıldırma
testud’-kaplumbağ
tia-bu gibi
tial-bunun için,dolayısıyle
tiam-o zaman
tie-orada
tiel-bu gibi,böyle
ties-onun
tikl’-gıdıklamak
tili’-ıhlamur ağacı
tim’-korku,korkmak
tine’-ambargüvesi,mısır,buğday yiyen güve
tint’-çınlamak
tio-o şey
tiom- okadar
tir’-çekmek
titol’-başlık
tiu-bu
tol’-keten(keten elbise)
toler’-tahammül etmek,dayanmak
tomb’-mezar
tond’-kırkmak,saç kesmek
tondr’-gök gürlemesi,gümbürdemek
tord’-bükmek,eğirmek,burmak
torf’-yarı yakılmış bataklık bitkileri,torf
torn’-tornadan geçirmek,işlemek
tonistr’-sırt çantası
tort’-turta
tra-içinden,tra la urbo,şehir içinde
trab’-direk,mertek traduk’-tercüme,çeviri
traduk’- tercüme,çeviri
traf’-rastgelmek,isabet ettirmek
trajt’-belirli işaret,hat
trakt’-incelemek,müzakere etmek
tranĉ’-kesmek
trankvil’-sakin,rahat
trans’-karşıdan karşıya,karşı tarafta
tre- oldukça çok
trem’-titreme
tremp’-suya batırmak,bandırmak
tren’-sürüklemek,arkadan çekmek
trezor’-define,hazine
tri-üç
trink’-içmek,içki,su
tritik’-buğday
tro-gayet çok
tromp’-aldatmak
trotuar’-kaldırım,trotuvar
trov’-bulmak
tru’- delik
trud’-istif etmek,yüklemek,zorlamak
trunk’-gövde,sap
tub’-boru,tüp
tuber’-çıkıntı,şişlik,kabarık
tuft’-küme,öbek,püskül
tuj-derhal,hemen
tuk’-bez,örtü,baş veya masa örtüsü
tur’-kule,bur (isim)
turd’-karatavuk
turment’-işkence,eziyet etmek,azap çektirmek
turn’-döndürme,çevirme(geç.)
tus’- öksürmek
tuŝ’-dokunma
tut’-tüm,bütün,tamamen

U

u-emir kipi son takısı(4)
uj-I bel.içinde bir şey bulunduran eşyanın son eki(7)
ul-şahıs veya kalite ifade eden kelimenin son eki(7)
um- tarafsız son ektir(7)
umbilik’-göbek bağı
ung’-tırnak
unu-bir
urb’-şehir,kasaba
urs’-ayı
urtik’-kaşıntı
us-şart kipi(4)
uter’-rahim,döl yatağı
util’-yararlı
uz’-kullanmak,faydalanmak

V

vag’-başıboş,maksatsız dolaşmak
vaks’-balmumu
val’-vadi,koyak
valor’-değer,kıymet
vang’-yanak
vapor’-buhar
varb’-celbetmek,bağlamak
variol’-kızamık,çiçek hastalığı
varm’-sıcak(sıfat)
vart’-çocuk bakıcısı,dadı
vast’-geniş,engin,uçsuz bucaksız
vaz’-vazo
vejn’-damar
vek’-uyanmak
velk’-solmak,sararmak,pörsümek çiçeklerde
velur’-kadife
ven’-gelmek
vend’-satmak
Vendred’-Cuma
venen’-zehir
venĝ’-intikam almak
venk’-yenmek,mağlup etmek
vent’-rüzgar
ventol’-havalandırma
ventr’-karın
ver’-hakikat,doğru
verd’-yeşil
verg’-çubuk,değnek
verk’-eser yazmak
verm’-soluncan
vers’-dize,mısra yazmak
verŝ’-dökmek
veruk’-siğil
vesp’-arı sürüsü
vesper’-akşam
vespert’-yarasa
vest’-giyinmek
veŝt’-yelek
vet’-bahse girmek
veter’-hava,yağmurlu hava,güneşli hava
vetur’-vasıta ile seyahat etmek
vezik’-,kese,su veya idrar kesesi
vi-siz
viand’-et
vic’-sıra,diziağaç veya insanlar
vid’- görmek
vidv’-dul
vigl’-canlı
vilaĝ’-köy
vin’- şarap
vinagr’-sirke
vintr’-kış
viol’-menekşe
violon’-keman
vip’-kamçı
vir’-erkek, adam
virg’-bakir
virt’-iyiliksever
viŝ’-silmek vitr’-cam
vitr’-cam
viv’-yaşamak
vizaĝ’-yüz,surat
vizit’-ziyaret etmek
voĉ’-ses
voj’-yol
vojaĝ’-seyahat etmek
vok’-çağırmak
vol’-temenni,dilek,istek
volont’-memnuniyetle
volv’-sarmak,dolamak
vom’-kusmak,istifra etmek
vort’-söz,kelime
vost’-kuyruk
vual’-ince örtü
vulp’-tilki
vultur’-kartal
vund’- yara

Z

zingibr’-zencefil
zink’-çinko
zon’-kuşak,kolan
zorg’-ihtimam etmek,bakmak
zum’-vızıldamak